I SA/Gl 1248/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Beata Kozicka (spr.), Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi K.Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. – działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "Ordynacja" lub "O.p.") oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856, z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) – stwierdziło, że odwołanie K. Ł. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...], znak: [...] ustalającej podatek od nieruchomości za rok 2012 w kwocie [...] zł – zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania podatkowego organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] ustalił dla K. Ł. podatek od nieruchomości za rok 2012 w kwocie [...] zł. Przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona w dniu 27 czerwca 2012 r. Tymczasem – na co zwrócił uwagę – odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione za pośrednictwem poczty w dniu 22 lipca 2012 r. – data stempla pocztowego na kopercie, (k. 12). Przystępując do rozpatrzenia odwołania organ odwoławczy dokonał niezbędnych – w świetle art. 228 Ordynacji podatkowej – wstępnych ustaleń, czy nie zachodzą powody wyłączające możliwość załatwienia sprawy co do istoty, przy czym stwierdzając uchybienie terminowi do jego wniesienia wydał stosowne rozstrzygnięcie w tym zakresie, tj. zaskarżone postanowienie z dnia [...], znak: [...]. Argumentując wyrażone w powyższym orzeczeniu stanowisko organ drugoinstancyjny wskazał, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z kolei w myśl art. 12 § 6 pkt 2 O.p. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. W razie niedotrzymania tego terminu, organ odwoławczy, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Jak zaznaczył podstawę do wydania tego rodzaju postanowienia stanowi ustalenie: a) w jakiej dacie doręczona została zaskarżona decyzja, b) w jakiej dacie zostało skutecznie wniesione od niej odwołanie oraz c) czy zachowany został termin określony w art. 223 § 2 pkt 1 ) Ordynacji podatkowej. Jednocześnie zaznaczył, że art. 228 § 1 pkt 2 O.p. znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy strona nie składa wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W razie bowiem uchybienia terminu do złożenia odwołania, zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, należy przywrócić ten termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie takie, zgodnie z jego § 2, należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Zaznaczył, że "postępowanie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania może być wydane w sprawach, w których nie ma wątpliwości, że strona wniosła odwołanie po terminie, a więc jedynie wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości, które mogą powstać po zgromadzeniu i analizie pełnego materiału dowodowego". Na poparcie wyrażonego stanowiska przytoczył wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 171/09. Organ drugoinstancyjny podkreślił przy tym, że zaskarżona decyzja z dnia [...] została skutecznie doręczona w dniu 22 lipca 2012 r., oraz że zawierała pouczenie o możliwości i terminie wniesienia środka zaskarżenia. Tymczasem – jak zauważył – odwołanie od niej zostało wniesione za pośrednictwem poczty w dniu 22 lipca 2012 r. – data stempla pocztowego na kopercie, a więc po upływie ustawowego czternastodniowego terminu. Zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie termin ten upłynął w dniu 11 lipca 2012 r. Równocześnie – na co zwrócił uwagę organ drugoinstancyjny – nie złożono wniosku o przywrócenie uchybionego terminu w trybie art. 162 § 2 O.p. Podkreślił przy tym, że "także złożone przez podatnika odwołanie nie zawierało prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Obecnie zaś przywrócenie terminu do złożenia takiej prośby jest niedopuszczalne zgodnie z art. 162 § 3 ww. ustawy". Konstatując stwierdził, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania. Powyższe – jak argumentował – nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Na poparcie wyrażonego stanowiska przytoczył wyrok NSA z dnia 8 lipca 2010 r. sygn. akt II FSK 372/09. Podsumowując podał, że w świetle powyższych okoliczności "nie miał podstaw do ustosunkowania się do faktów i zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu". Na powyższe postanowienie podatnik pismem z dnia 4 października 2012 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której – co do meritum – zakwestionował jego zasadność. W uzasadnieniu autor skargi wskazał, że "w czasie, w którym przypadał termin odpowiedzi na pismo Prezydenta Miasta B.", przebywał poza miejscem zamieszkania tj. na leczeniu sanatoryjnym w R.". Na dowód powyższego przedstawił kserokopię Karty informacyjnej z dnia 26 lipca 2012 r. Podniósł, że "nie mogąc osobiście dokonać nadania przesyłki z odpowiedzią, osoba poproszona o tę czynność dokonała jej w dobrej wierze za pośrednictwem listu poleconego nadanego na Poczcie Polskiej, ale dopiero w dniu 22 lipca 2012 r." Na zakończenie, podkreślając, stwierdził, że "w świetle powyższego, iż czynność ta nie wykazała znamion wnoszę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania". Ustosunkowując się do zarzutów skargi Kolegium, podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia a nadto wskazało, że "decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] znak: [...] została doręczona Stronie w dniu 27 czerwca 2012 r., a pobyt w zakładzie opieki zdrowotnej w R., na który powołuje się Skarżący (wg załączonej karty informacyjnej) rozpoczął się w dniu 29 czerwca 2012 r. Oznacza to, że okoliczności uniemożliwiające Stronie złożenie odwołania w terminie nie trwały przez cały okres przypisany do jego złożenia". Na zakończenie organ drugoinstancyjny podał, że podatnik do dnia złożenia skargi nie zwrócił się do organu odwoławczego z wnioskiem o przywrócenie terminu. Zaznaczył, że pismo z dnia 11 lipca 2012 r. stanowiło wyłącznie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił także, że wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony do właściwego organu odwoławczego, tylko ujęty został w skardze z dnia 4 października 2012 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W tym stanie Kolegium stwierdziło, że "poza skargą na przedmiotowe postanowienie, Pan K. Ł. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tym zakresie SKO wyda odrębna orzeczenie". Mając na uwadze powyższe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, iż jest on w po części sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organu podatkowego jak i strony skarżącej. Punktem wyjścia dla uznania zaskarżonego postanowienia za zgodne z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który organ drugiej instancji przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy tego, czy odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] ustalającej podatek od nieruchomości na rok 2012 w kwocie [...] zł, zostało złożone w terminie – jak wywodzi strona skarżąca, czy też z uchybieniem terminu, przewidzianego w art. 223 § 1 i 2 O.p. – jak twierdzi organ. Tym samym spór koncentruje się wokół skuteczności doręczenia przesyłki w dniu 22 lipca 2012 r. i oznaczeniu przez organ odwoławczy na dzień 11 lipca 2012 r. upływu terminu do wniesienia od niej odwołania. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy w punkcie wyjścia przypomnieć, iż zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania po wskazanym wyżej terminie skutkować musi więc pozostawieniem go bez rozpoznania, co organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia (art. 228 Ordynacji podatkowej). Zasadnicze znaczenie dla oceny, czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w przepisanym terminie ma zatem ustalenie daty jej doręczenia. Sposoby doręczania pism w trakcie postępowania podatkowego, w tym i decyzji, zostały określone w art. 144 – 154 Ordynacji podatkowej. W przedmiotowej sprawie, co nie budzi wątpliwości, doręczenie pisma nastąpiło w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, gdy osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jeśli zatem w rzeczywistości nie zostanie spełniony choćby jeden ze wskazanych warunków, wówczas możliwe jest wzruszenie twierdzenia organu podatkowego o skuteczności dokonanego doręczenia. Tylko i wyłącznie w takim zakresie można więc ewentualnie mówić o dopuszczalności obalenia domniemania doręczenia. Dalsza bowiem czynność faktycznego doręczenia pisma do rąk jego adresata, mająca nastąpić w wyniku podjętego przez domownika zobowiązania do oddania pisma, wykracza już poza treść art. 149 Ordynacji podatkowej. Jako taka nie może zatem mieć znaczenia dla oceny skuteczności doręczenia pisma. Okoliczności z tego zakresu mogą co najwyżej być przedmiotem analizy w ramach merytorycznego rozpatrywania zasadności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu – co jednakże nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Powyższe oznacza zatem, że podstawą obalenia domniemania doręczenia pisma w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej nie mogą być okoliczności związane z jego przekazaniem adresatowi. W tym miejscu należy odwołać się do ugruntowanego w tej materii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w którym stwierdza się, że "w samej konstrukcji doręczenia do rąk domownika pisma przeznaczonego dla strony tkwi założenie, że w sytuacji objętej hipotezą powołanego przepisu dopuszczalne jest pozostawienie korespondencji zamiast bezpośrednio adresatowi innej osobie będącej domownikiem gotowym do dalszego przekazania pisma podmiotowi nieobecnemu w mieszkaniu. Analizowana regulacja prawna nie wskazuje przy tym, aby tego rodzaju doręczenie pisma do rąk domownika było tylko pewnym niezakończonym jeszcze prawnie etapem na drodze do jego skutecznego doręczenia stronie, który to etap prawidłowo wykonany sam z siebie miałby nie wywołać skutków bezpośrednio w sferze doręczenia pisma adresatowi, lecz je jedynie poprzedzał. Tymczasem, co trzeba podkreślić, pisma doręcza się stronie, ewentualnie jej przedstawicielowi lub pełnomocnikowi, o czym stanowi art. 145 Ordynacji podatkowej Skoro więc w art. 149 Ordynacji podatkowej przewidziano, że w pewnej sytuacji doręczenie pisma adresowanego do strony następuje w inny sposób, tj. do rąk domownika, to uczyniono tak nie tylko po to, aby podmiotowi spoza sfery praw adresata pismo doręczyć, lecz aby z uwagi na okoliczności, jakie muszą być spełnione przy takim doręczeniu, móc jednocześnie przyjąć, że zastępuje ono doręczenie pisma bezpośrednio samej stronie. Prawodawca nie uregulował bowiem dalszych czynności, które powinien wykonać domownik w stosunku do adresata odebranego pisma. Prawidłowe doręczenie pisma domownikowi, w warunkach przewidzianych w art. 149 Ordynacji podatkowej, rozpoczyna zatem bieg terminu, który jest z tym pismem związany, niezależnie od tego czy i kiedy pismo zostanie oddane adresatowi. W tym zakresie występuje pewna analogia z doręczeniem pisma do rąk pełnomocnika ze skutkiem od razu dla strony" – tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1648/11. Mając na uwadze zarysowany w sprawie spór przytoczyć należy art. 223 § 2 Ordynacji podatkowa, który przewidując czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, nakłada jednocześnie na organ odwoławczy obowiązek badania, czy termin ten został zachowany oraz obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy odwołanie wniesione zostało po tym terminie (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Badanie przez organ odwoławczy warunków zachowania terminu do wniesienia odwołania wymaga przede wszystkim ustalenia dnia, z upływem którego upływał termin do dokonania tej czynności, liczony od dnia doręczenia decyzji stronie. Aby zatem wniesienie odwołania było skuteczne musi zostać zachowany termin do dokonania tej czynności. Uchybienie temu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Jest to o tyle istotne, albowiem powoduje, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa – art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślenia wymaga, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i – nie negując tego faktu – nie wniosła, przed stwierdzeniem przez organ odwoławczy uchybienia terminu, o jego przywrócenie. Z tych też względów Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, nie dopatrzył się naruszeń w tym zakresie i działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.