I SA/Gl 1289/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] 2010 r. [...] wydanym po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez panią M. P. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. Nr [...], mocą którego oddalono zarzuty wniesione przez zobowiązaną z uwagi na to, że wierzyciel uznał je za niedopuszczalne, Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 4, art. 18, art. 23 § 1, § 4 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej ustawa egzekucyjna, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ nadzoru wskazał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. działając jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej pani M. P., na wniosek Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla miasta G. i na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez tego wierzyciela w dniu [...] r. o nr [...]. Podstawą wystawienia tytułu było postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta G. z dnia [...] r. o Nr [...] , mocą którego nałożono na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...]zł z powodu uchylenia się przez zobowiązaną od wykonania obowiązku określonego z tytule wykonanym z dnia [...]r. tj. rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego przy ul. [...] w G. Po skierowaniu przedmiotowego tytułu do egzekucji organ egzekucyjny wystawił zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym doręczając zajęcie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zobowiązanej w dniu [...]r. W dniu [...]r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo zobowiązanej skarżące zasadność prowadzonej egzekucji i domagające się odstąpienia od niej z uwagi na toczące się postępowanie sądowe ( skarga kasacyjna ), odwołanie od decyzji w sprawie nałożenia dochodzonej grzywny oraz fakt, iż nieruchomość stanowi współwłasność i drugi współwłaściciel powinien także ponieść koszty kary nałożonej przez Inspektora. Wezwana do sprecyzowania żądania zobowiązana powiadomiła, że pismo to należy traktować jako zarzut w sprawie egzekucji wniesiony w trybie art. 33 ustawy egzekucyjnej a w szczególności w związku z treścią pkt 5 i 8 tego artykułu. W kolejnym piśmie zobowiązana uzupełniła zarzuty wskazując, że nałożony na nią obowiązek rozbiórki był i jest nadal bezprzedmiotowy i niewykonalny bez narażenia się na zarzut naruszenia prawa albowiem nieruchomość, której obowiązek ten dotyczy jest współwłasnością, zaś przed Sądem Rejonowym w G. toczy się dopiero postępowanie o zniesienie tejże współwłasności, a tytuł egzekucyjny nie dotyczy jej współwłaściciela. Podniosła, że nałożona na nią kara jest niewspółmierna dolegliwa tak ze względu na osiągane dochody, jak i ze względu na wartość nieruchomości ( szopy ), która podlega rozbiórce. Postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny nie uznał zarzutu w sprawie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, na które zobowiązana złożyła zażalenie, a organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ nadzoru wyjaśnił, że podnoszone tezy zobowiązanej spełniały znamiona zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne określone w art. 33 pkt 4 tj. błąd co do osoby zobowiązanego oraz w art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej tj. dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Organ nadzoru polecił organowi egzekucyjnemu przekazanie wierzycielowi pisma zobowiązanej z dnia 5 lipca 2009 r. stanowiącego zarzuty wraz z pismami doprecyzowującymi, celem uzyskania stanowiska wierzyciela. Postanowieniem z dnia [...]r. wierzyciel uznał za nieuzasadnione zarzuty zobowiązanej zgłoszone w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym, zaś rozpoznając zażalenie na to postanowienie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił je uznając zarzuty za niedopuszczalne. Organ odwoławczy wskazał, że podnoszone zarzuty były już przedmiotem rozważania we wcześniejszych postępowaniach sądowych i administracyjnych, a zatem organ pierwszej instancji winien był wyrazić swoje stanowisko jako wierzyciel na podstawie art. 34 § 1 a ustawy egzekucyjnej tj. w formie postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Żądanie anulowania nałożonej kary grzywny z braku uchylania się zobowiązanej oraz twierdzenia o niemożności wykonania obowiązku bez zgody współwłaściciela nieruchomości jako związane z decyzją nakazującą rozbiórkę obiektu były rozpatrywane przez organy administracyjne i sądowe. Obowiązek dokonania rozbiórki obiektu zobowiązanej został bowiem orzeczony decyzją organu nadzoru budowlanego oraz potwierdzony został prawomocnym wyrokiem Sądu. Wobec ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie wniesionych zarzutów organ egzekucyjny, na podstawie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, postanowieniem z dnia [...]r. oddalił zarzuty zobowiązanej z uwagi na to, że wierzyciel uznał je za niedopuszczalne. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązana podkreśliła, iż wytoczony wobec niej zarzut mijania się z prawdą w twierdzeniu, iż oczekuje na rozpatrzenie skargi kasacyjnej przez WSA jest bezpodstawny, zaś od grzywny w celu przymuszenia odwołała się prawidłowo. Podtrzymała również dotychczasowe zarzuty tj. zbyt wysokiej kary – remont budynku kosztował [...]zł, w sądzie toczy się sprawa o podział majątku ( w tym budynku gospodarczym ), nie była żadnym inwestorem, ratowała budynek gospodarczy przed ruiną, działała w stanie wyższej konieczności, kara miała skłonić ją do zaniechania starań o remont ściany granicznej budynku, użytkowanej przez osobę fizyczną, która nie będąc właścicielem nieruchomości stawiała i stawia samowole budowlane, bezpośrednio niszcząc jej budynek. Podkreśliła, iż nałożona na nią kara przekracza kwotę [...]zł, za którą można uprawomocnić samowolę budowlaną – budynku gospodarczego. W dalszej części uzasadnienia postanowienia organ nadzoru przytoczył treść art. 33, art. 34 § 1 i § 1a oraz § 4 ustawy egzekucyjnej wyjaśniając, że zobowiązana stawiając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego stwierdziła, że nieruchomość postawiona bez zezwolenia stanowi także współwłasność innej osoby, a przed Sądem Rejonowym w G. toczy się postępowanie o zniesienie tejże współwłasności, natomiast tytuł wykonawczy obejmujący grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego został wystawiony wyłącznie na nią i nie dotyczy współwłaściciela nieruchomości. Natomiast w drugim z zarzutów dotyczącym kwestii niedopuszczalności egzekucji administracyjnej zobowiązana podniosła, że od postanowienia o nałożeniu kary pieniężnej złożyła odwołanie do WSA i do tej pory nie otrzymała odpowiedzi, natomiast w sprawie decyzji wierzyciela, o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego postępowanie również nie zostało zakończone, albowiem zobowiązana złożyła skargę kasacyjną do NSA z dnia 16 lutego 2005 r., od wyroku WSA w Gliwicach. Organ nadzoru zauważył, że zobowiązana wniosła skargę do WSA na postanowienie organu odwoławczego wierzyciela w sprawie jego stanowiska co do przedmiotowych zarzutów jednakże postanowienie to jest ostateczne zgodnie z art. 16 k.p.a. Zaznaczył, że stanowisko wierzyciela wyrażone w tym postanowieniu ma wyłącznie charakter formalny, nie odnoszący się w sposób merytoryczny do podniesionych zarzutów. Postanowienie to jako ostateczne stało się podstawą dla organu egzekucyjnego do wydania zaskarżonego zażaleniem postanowienia o oddaleniu zarzutów zobowiązanej. Organ nadzoru wskazał, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego o takiej treści determinowane było stanowiskiem wierzyciela. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca pani M. P. wniosła o zaniechanie pobierania z jej renty [...]zł grzywny z tytułu kary przymuszenia i zwrot już pobranej kary z pominięciem przysługującej jej procedury. Wskazała, że powodem skargi jest : - pominięcie przysługującej jej procedury odwołań, skarga o sygn. akt II SA/GL 1758/10, - błędne informacje podawane przez Urząd Skarbowy, a dotyczące badania jej sprawy przez sądy i urzędy wyjaśniając, że w WSA w Gliwicach toczyło się postępowanie w 2003 r. o samowolę budynku gospodarczego, a o umorzeniu sprawy dowiedziała się od sądu w 2009 r., w wyniku interwencji NSA w Warszawie, - organ egzekucyjny może zawiesić postępowanie z uwagi na ważny interes publiczny, - dochodzony obowiązek nie jest wymagalny ponieważ dalej wyjaśniana jest sprawa, a sąd sam napisał, że skarżąca osobiście nie ponosi winy za niedostarczenie jej skargi kasacyjnej do NSA, - rozbiórka jest niedopuszczalna jeżeli obiekt jest zgodny z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, a na przedmiotowym terenie dopuszcza się budynki gospodarcze, każda nieruchomość posiada przynajmniej jeden ( sąsiad – sześć ), nie naruszając przepisów architektoniczno – budowlanych, fakt ten potwierdza sam inspektor, - nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucji bez znacznego uszczerbku dla jej sytuacji materialnej, a kara przewyższa koszty remontu. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. W kolejnych pismach skarżąca ponawiała i rozszerzała argumentację uzasadniającą jej skargę. W dniu 1 czerwca 2011 r. złożyła kserokopię pisma [...]ego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego w K. , z którego wynika, że w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości brak jest zapisów potwierdzających jej prawo własności czy użytkowania wieczystego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania egzekucyjnego i zgłoszonych w jego toku zarzutów: błędu co do osoby zobowiązanej oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Poza sporem było, że decyzją administracyjną z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. nakazano zobowiązanej jako inwestorowi rozebranie budynku gospodarczego wybudowanego w 2000 r. na działce przy ul. [...] bez pozwolenia organu architektoniczno – budowlanego. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, a złożona na to rozstrzygnięcie skarga została oddalona przez sąd administracyjny, zaś skarga kasacyjna od wyroku Sądu odrzucona postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 13 czerwca 2005 r. ( sygn. akt II SA/Ka 347/03). Później Wierzyciel wezwał zobowiązaną do wykonania nałożonego na nią obowiązku, a następnie w dniu 14 listopada 2007 r. nałożył na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia i wystawił tytuł wykonawczy dotyczący rozbiórki przedmiotowego budynku. Zobowiązana została pouczona o prawie wniesienia zarzutów i zażalenia w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i prawie wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Z kolei w dniu 25 lutego 2009 r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy wskazując należność pieniężną, grzywnę w celu przymuszenia, orzeczoną postanowieniem z dnia [...]r. Tytuł został skierowany do egzekucji a jego odpis wraz zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego doręczony zobowiązanej w dniu 4 lipca 2009 r. Zobowiązana zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w tym dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zarzut ten został rozpatrzony przez organ egzekucyjny, który postanowieniem z dnia [...]r. nie uznał zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 5 i 8 ustawy egzekucyjnej, zaś organ nadzoru postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy to orzeczenie wskazując na konieczność rozpoznania podnoszonych przez zobowiązaną zarzutów z art. 33 pkt 4 i 6 ustawy egzekucyjnej. Postanowieniem z dnia [...]r. wierzyciel uznał za nieuzasadnione zarzuty zobowiązanej w przedmiocie błędu co do osoby zobowiązanego i niedopuszczalności egzekucyjnej, zaś organ drugiej instancji uchylił to postanowienie uznając zarzuty zobowiązanej za niedopuszczalne. Organ ten stwierdził, że podnoszone zarzuty były już przedmiotem rozważań we wcześniejszych postępowaniach sądowych i administracyjnych jako kwestie związane z decyzją nakazującą rozbiórkę obiektu zobowiązanej. Decyzja ta została potwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu. Na postanowienie organu odwoławczego wierzyciela zobowiązana złożyła skargę, która prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 14 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/GL 41/11 została oddalona. Zgodnie z treścią art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jego wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego ( art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej ). Należy w tym miejscu zauważyć, że "przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. niejako pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Uregulowanie to ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo, że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w powyższym przepisie postępowaniu ( tak wyrok NSA z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt FSK 2007/09). Warto również stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawa p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia ( art. 171 ustawy p.p.s.a.). "Skoro związanie w rozumieniu art. 170 p.p.s.a. dotyczy kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się do sprawy, w ramach której zapadł prawomocny wyrok. Implikuje to zakaz formułowania nowych ocen prawnych sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu ( tak wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt I FSK 1673/09). Moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia z art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu ( tak wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2010 r. sygn. akt I GSK 1071/08). Postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów uregulowane zostało w art. 34 ustawy egzekucyjnej. Zasadniczo elementem tej procedury jest uzyskanie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów lub ich dopuszczalności. Następuje to w formie postanowienia wydanego w odrębnym trybie o charakterze incydentalnym, wypadkowym w stosunku do postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Wydanie takiego postanowienia lub jego brak rodzi określone skutki na gruncie ustawy egzekucyjnej. Ostatecznie postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela lub niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu poprzedza postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów egzekucyjnych. "Z istoty przyjętego w art. 34 § 1 i § 1a u.p.e.a. rozwiązania wynika, że stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów stanowi niezbędną informację dla organu egzekucyjnego i warunek rozstrzygnięcia postanowieniem o tych zarzutach ( tak wyrok NSA z dnia 27 maja 2009 r. sygn. akt II GSK 980/08). Postanowienie wierzyciela nie rozstrzyga o istocie sprawy, lecz niewątpliwie jest postanowieniem dotyczącym istoty sprawy administracyjnej ( tak wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2007 r. sygn. akt I FSK 3/07). W tym miejscu należy zauważyć, że przepis art. 34 § 1 a ustawy egzekucyjnej, w sytuacjach nim przewidzianych, obliguje wierzyciela do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, oraz że orzeczenie to ma w istocie charakter formalny, deklaratoryjny, stwierdzający zaistnienie okoliczności skutkującej niedopuszczalnością zgłoszonego zarzutu, a więc i jego merytorycznego rozpoznania. Ostateczne postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu jako rozstrzygające określoną kwestię w sposób "formalny" wiąże organ egzekucyjny przy orzekaniu w sprawie zgłoszonych zarzutów w tym znaczeniu, że wyłącza możliwość oceny zarzutu wobec zaistnienia przyczyn opisanych w art. 34 § 1 a ustawy podatkowej. Skoro więc wierzyciel ( organ odwoławczy wierzyciela ) stwierdzi niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów wskazując faktyczne lub prawne podstawy takiego stanowiska to organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, nie bada ich zasadności lecz jedynie istnienie okoliczności opisanych w treści postanowienia wierzyciela. W sytuacji, gdy postanowienie wierzyciela, wydane w trybie art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej, podlega kontroli instancyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej, wyrażone w nim stanowisko co do niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów nie może być przez organ egzekucyjny kwestionowane. Jak ustalono w niniejszej sprawie organ odwoławczy wierzyciela, uchylając jego postanowienie uznające zarzuty skarżącej za nieuzasadnione stwierdził ich niedopuszczalność, zaś sąd administracyjny badając legalność tego rozstrzygnięcia oddalił skargę zobowiązanej. Oznacza to, że postanowienie uznające zarzuty za niedopuszczalne nie naruszało prawa, a ocena w tym zakresie wiązała sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Z uwagi na treść art. 170 ustawy p.p.s.a. Sąd był związany prawomocnym wyrokiem rozstrzygającym kwestię legalności, mających znaczenie w sprawie rozstrzyganych obecnie postanowień wydanych w trybie art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej. Sąd orzekający nie mógł stwierdzić ich niezgodności z prawem, a tym samym i niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wydanego wobec ostatecznego stwierdzenia przez wierzyciela niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów. Z uwagi na granice niniejszej sprawy zakreślone skarżonym postanowieniem Sąd nie oceniał merytorycznej wartości podnoszonych przez skarżącą zarzutów egzekucyjnych, ani zarzutów skargi odnoszących się do innych kwestii niż będących podstawą wydania kontrolowanego przez Sąd rozstrzygnięcia. Warto jedynie stwierdzić, że organ egzekucyjny i organ drugiej instancji prawidłowo uznały, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie determinowało ostateczne postanowienie wierzyciela w sprawie uznania zarzutów zobowiązanej za niedopuszczalne z uwagi na to, że były one przedmiotem rozważań we wcześniejszych postępowaniach administracyjnych i sądowych przy czym grzywna w celu przymuszenia została orzeczona postanowieniem, od którego przysługiwało zażalenie o czym skarżąca została prawidłowo poinformowana. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.