I SA/Gl 1292/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – odmowa umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a 1) zwolnić skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi; 2) w pozostałym zakresie oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, akcentując przede wszystkim, że nie przedstawiła danych umożliwiających zbilansowanie jej gospodarstwa domowego, w tym dochodów pozostałych osób przebywających pod adresem jej zamieszkania. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego do skargi w kwocie 500 zł, skarżąca ponownie w tej sprawie zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 maja 2018 r. M. S. podkreśliła, że jest osobą bezrobotną. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca mieszka sama. Posiada jedynie dom o pow. 140 m2 o wartości około 400.000,00 zł obciążony kredytem. Jedynym źródłem dochodu skarżącej pozostaje zasiłek dla bezrobotnych (w maju 2018 r. była to kwota 572,87 zł netto). Do stałych miesięcznych wydatków zaliczyła obciążenia związane z mediami (około 200-300 zł) oraz kredyt (420 zł). W dalszej kolejności referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i nadesłanie dokumentów źródłowych (patrz pismo z dnia 7 czerwca 2018 r.). Przy piśmie procesowym z dnia 4 lipca 2018 r. skarżąca nadesłała plik dokumentów źródłowych, na podstawie których ustalono, co następuje. M. S. zamieszkuje wspólnie z rodzicami oraz dwiema siostrami. Łączny dochód tego gospodarstwa wykazano na poziomie 3.185,94 zł netto. Wskazana kwota nie zawiera dochodu D. S., wszak aktualnego wynagrodzenia tej osoby nie wykazano. W 2017 r. ww. siostra skarżącej uzyskała dochód brutto w kwocie 2.412,80 zł. Stałe miesięczne wydatki, które udokumentowano na potrzebę rozpoznania wniosku stanowią kwotę około 2.719,98 zł (odpady – 48 zł, należność za gaz – 234,72 zł, należność z tytułu zużycia energii – 351,98 zł , opłata za wodę – 194,96 zł oraz rata kredytu zaciągniętego przez skarżącą i jej matkę – 1.890,32 zł). Do akt sprawy nadesłano nadto dokumenty, z których wynika, że ww. gospodarstwo domowe posiada zadłużenie z tytułu bieżących opłat za dostawę wody i zużycie energii elektrycznej. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Wniosek skarżącej zasługuje na częściowe uwzględnienie. W punkcie wyjścia należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Już w piśmie z dnia 26 kwietnia 2018 r., poprzedzającym złożenie wniosku na druku PPF, skarżąca wskazała, że jej intencją jest uzyskanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności, co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W myśl art. 245 § 4 P.p.s.a., częściowe zwolnienie od opłat może polegać na zwolnieniu od ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej, jednak wyliczenie to ma charakter przykładowy. Oznacza to, iż zwolnienie takie może również sprowadzać się do zwolnienie z konkretnej opłaty, np. od wpisu sądowego od skargi. Należy w tym miejscu zauważyć, iż druk PPF z dnia 24 maja 2018 r. zainicjował kolejne w tej sprawie postępowanie z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że rozpoznanie aktualnego wniosku winno nastąpić przy uwzględnieniu regulacji płynącej z art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Na gruncie przywołanego wyżej stanowiska judykatury należy stwierdzić, że doszło w tej sprawie do zmiany okoliczności faktycznych, które umożliwiają obecnie zastosowanie wobec skarżącej instytucji przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wskazanym w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia. Ustalono bowiem, że M. S. pozostaje obecnie bez stałego źródła dochodu, a nawet bez zasiłku dla osoby bezrobotnej. Taki stan rzeczy uniemożliwi jej partycypację w kosztach postępowania sądowego na obecnym etapie postępowania sądowego. Trzeba przy tym podkreślić, że wpis sądowy jest najwyższą opłatą w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W ramach ponownie złożonego wniosku skarżąca wykazała dochody wszystkich osób przebywających z nią w gospodarstwie domowym. Możliwe stało się więc tym razem jego zbilansowanie. W tych ramach ustalono, że niewielka nadwyżka powstała po odliczeniu stałych wydatków, nie pozwoli na wsparcie skarżącej w obowiązku poniesienia opłaty inicjującej to postępowanie sądowe. W tym kontekście zwrócono uwagę, że do rzeczonych wydatków nie zaliczono obciążeń z tytułu zakupu żywności, środków higieny itp. Dostrzeżono wprawdzie pewne mankamenty dowodowe, w tym brak informacji o ewentualnych rachunkach bankowych ojca skarżącej, nie mniej jednak okoliczność ta pozostała bez wpływu na przyjętą ocenę wniosku w świetle pozostałych udokumentowanych okoliczności. Przyjęto nadto, że nie jest zasadne orzekanie w chwili obecnej o dalszych i niepewnych kosztach sądowych. Konkluzja ta jest wynikiem przede wszystkim tego, że sytuacja skarżącej może w niedalekiej przyszłości ulec zmianie. Trzeba kolejny raz w tym przypadku podkreślić, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w firmie rodzinnej. Rozpoznający wniosek nie wyklucza sytuacji, w której ten stosunek zatrudnienia może zostać przywrócony i to jeszcze przed powstaniem obowiązku uiszczenia kolejnej opłaty sądowej. W wyniku wszystkich podniesionych wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., mając nadto na uwadze art. 165 tej ustawy.