I SA/Gl 1328/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie NSA Eugeniusz Christ, Przemysław Dumana, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej określane zamiennie "SKO" lub "Kolegium") postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...] i uznało zarzuty na egzekucję administracyjną prowadzoną przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. w oparciu o wystawiony przez Prezydenta Miasta tytuł wykonawczy [...] dotyczący A S.A. z siedzibą w K. ( dalej "A" lub "Spółka" – za nieuzasadnione. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: pismem z dnia 26 listopada 2012 r., A działając na podstawie art. 33 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm., dalej: "u.p.e.a") – zgłosiła zarzuty na egzekucję administracyjną prowadzoną przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. w oparciu o wystawiony przez Prezydenta Miasta Z. tytuł wykonawczy z dnia [...] nr [...]. Podstawą zgłoszonych zarzutów stała się okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Odnosząc się do treści zgłoszonego zarzutu Prezydent Miasta Z. działając jako wierzyciel postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznał, że jest on nieuzasadniony. Z przedstawionego w uzasadnieniu do tego postanowienia stanowiska wynika, że Prezydent Miasta Z. uwzględnił – przekazując tytuł wykonawczy Naczelnikowi [...][...] Urzędu Skarbowego – zarówno właściwość miejscową, jak i rzeczową wynikającą z art. 19 i art. 22 u.p.e.a. Na w/w postanowienie A wniosła zażalenie wnosząc o jego uchylenie w całości i uznanie zasadności zgłoszonego zarzutu. Uzasadniając zażalenie Spółka wskazała m.in., że wobec treści art. 19 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych i art. 87, a obecnie art. 87 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną — nie można było przypisać Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w S. właściwości rzeczowej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o wystawiony przez Prezydenta Miasta Z. tytuł wykonawczy, zaś Prezydentowi Miasta Z. właściwości miejscowej. W ocenie A, przepisy prawa nie pozwalają jednoznacznie wskazać jakiegokolwiek naczelnika urzędu skarbowego jako właściwego w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że podstawę zarzutu Spółki na prowadzone postępowanie stanowiła okoliczność związana z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ egzekucyjny, a więc okoliczność określona w art. 33 pkt 9 u.p.e.a. Uznając go za nieuzasadniony SKO – po zacytowaniu art. 33 u.p.e.a. – podniosło, że zakres właściwości rzeczowej i miejscowej określa odpowiednio art. 19 § 1 i art. 22 u.p.e.a. Z kolei przepis art. 19 § 2 u.p.e.a. ogranicza właściwość rzeczową naczelnika urzędu skarbowego do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych na rzecz właściwych organów o statusie miasta. Zakres właściwości rzeczowej i miejscowej naczelników urzędów skarbowych został szczegółowo uregulowany przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 121, poz. 1267, z późn. zm., dalej: "u.u.i.s."). Zgodnie z art. 5 ust. 6 pkt 7 tej ustawy do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy między innymi wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Zważywszy na treść art. 5 ust. 9b i 9c tej ustawy oraz treść załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych – Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło, że organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie od A zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości należnego Gminie Z. jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. Na powyższe postanowienie spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach żądając jego uchylenie w całości ze względu na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. — Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.) w związku z obowiązującym do dnia 31 grudnia 1998 r. art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz. U. z 1997 r. Nr 36, poz. 224, z późn. zm.), a także art. 19 § 1, § 2 i art. 22 § 2 u.p.e.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto w oparciu o art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi A zwróciła się o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zwrotu kosztów postępowania. W skardze Spółka – po przedstawieniu przebiegu postępowania i zapadłych w sprawie rozstrzygnięć – podniosła, że istotne w sprawie są obowiązujące kolejno regulacje prawne zawarte w art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych oraz w art. 87, a następnie w art. 87 ust. 1, ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W świetle pierwszego z wymienionych przepisów z dniem 1 stycznia 1997 r. do właściwości Prezydenta Miasta Z. przeszły, jako zadania własne, zadania i odpowiadające im kompetencje należące przed wskazaną datą do urzędów skarbowych, określone w wówczas obowiązującym art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie należności z tytułu podatków i opłat, dla których organ gminy był właściwy do ich ustalania i pobierania. Zgodnie natomiast z drugim przepisem przeszłe w powyższy sposób zadania i odpowiadające im kompetencje urzędów skarbowych stały się zadaniami i kompetencjami Miasta Z. Zdaniem strony kluczowe przy ocenie skutków prawnych w zakresie rozdziału kompetencji do prowadzenia egzekucji administracyjnych, jakie wiązać należy z przytoczonymi regulacjami prawnymi, jest użycie przez ustawodawcę w art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych sformułowania, że dotychczasowe kompetencje urzędów skarbowych "przechodzą" do właściwości organów gmin. W związku z tym strona wywiodła, iż "mające w tym miejscu "przejście" kompetencji przesądziło, że dotychczasowe uprawnienia urzędu skarbowego stały się uprawnieniami Prezydenta Miasta Z. W praktyce oznacza to, że z dniem 1 stycznia 1997 r. w zakreślonym przez art. 2 ust. 4 tej ustawy zakresie urząd skarbowy (naczelnik urzędu skarbowego) utracił swoje dotychczasowe kompetencje na rzecz właściwego organu gminy. W ocenie A wszczęcie egzekucji administracyjnej w oparciu o wystawione przez Prezydenta Miasta Z. tytuły wykonawcze z dnia [...] nastąpiło z uchybieniem właściwości rzeczowej Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. Tym samym – zadaniem Spółki – wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowienie jest błędne i powinno zostać wycofane z obiegu prawnego. Uzasadniając swoje stanowisko strona wskazała, iż doszło do naruszenia art. 87 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z obowiązującym do dnia 31 grudnia 1998 r. art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych, co czyniło zasadnym zgłoszenie zarzutu opartego na art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dalej odwołując się do regulacji zawartej w art. 19 § 1 i § 2 u.p.e.a. A zaakcentowała, że drugi z wymienionych przepisów, jako przepis szczególny kompetencje do prowadzenia egzekucji administracyjnej przyznał Prezydentowi Miasta Z., a skoro tak, to nie sposób przypisać ich Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w S. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania – por. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej: "P.p.s.a."). Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy orzekającym w sprawie organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy jest w zasadniczej części bezsporny i został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności wskazać należy, iż organem egzekucyjnym, w myśl art. 1a pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczenia wykonania tych obowiązków. W rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne dotyczyło należności z tytułu podatku od nieruchomości, której wierzycielem był Prezydent Miasta Z., a zobowiązanym A S.A. z siedzibą w K. Spór sprowadzał się do kwestii właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, a w szczególności do rozstrzygnięcia, który z organów – Prezydent Miasta Z. czy Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. – jest organem właściwym rzeczowo i miejscowo dla zobowiązanej Spółki, uwzględniając, iż należy ona do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. W tożsamym stanie prawnym i faktycznym wypowiadał się tut. Sąd w sprawie z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 829/11. Podzielając zaprezentowane w uzasadnieniu w/w wyroku pogląd, skład w całości odwoła się do jego prawnej argumentacji. Dokonując oceny zasadności zaskarżonego orzeczenie – w pierwszej kolejności – stwierdzić należy, iż przepis art. 19 K.p.a., który ma odpowiednie zastosowanie w egzekucji administracyjnej, zgodnie z art. 18 u.p.e.a., ustanawia ogólny obowiązek organu administracji publicznej przestrzegania swojej właściwości z urzędu. W istocie treść tego obowiązku oznacza powinność organu administracji publicznej przestrzegania przepisów określających właściwość rzeczową i miejscową organu, co wynika z zasady praworządności (art. 6). Zatem każdy organ administracji publicznej ma obowiązek z urzędu przestrzegać swojej właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej. Właściwość rzeczową administracyjnego organu egzekucyjnego ustawodawca uregulował w art. 19 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, a także do realizacji wniosków obcych państw o udzielenie pomocy w zakresie, o którym mowa w art. 66d § 1. Z kolei § 2 art. 19 stanowi, iż właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. Kwestię właściwości miejscowej organu egzekucyjnego przy dochodzeniu należności pieniężnych ustawodawca uregulował w art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 22 § 2 tej ustawy właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Właściwość miejscowa organu egzekucyjnego, ustalana na podstawie art. 22 § 2 u.p.e.a. – stosownie do siedziby zobowiązanego – musi uwzględniać przy egzekucji należności podatkowych zasięg działania naczelników urzędów skarbowych, który uzależniony jest od tego czy zobowiązany jest "zwykłym podatnikiem", czy też "dużym podatnikiem". Ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych znowelizowano ustawę o urzędach i izbach skarbowych i powołano do działania naczelników urzędów skarbowych właściwych dla tzw. dużych podatników. W art. 5 ust. 9b ustawy wyodrębniono urzędy skarbowe właściwe dla określonej grupy podatników. Przy czym właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określił Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 19 listopada 2003 r., w którym wyróżniono trzy grupy naczelników urzędów skarbowych. Pierwsza zasadnicza grupa (załącznik nr 1) objęła wszystkich naczelników urzędów skarbowych z wyjątkiem naczelników właściwych wyłącznie w sprawach podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz naczelników nieuprawnionych do wykonywania egzekucji administracyjnej. Załącznik nr 2 określa siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych właściwych dla podmiotów z art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Natomiast w załączniku nr 3 zawarto wykaz naczelników urzędów skarbowych wykonujących zadania określone w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych z wyłączeniem egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz terytorialny zasięg ich działania. Należy przy tym podkreślić, iż przedstawiony podział urzędów skarbowych, nie pozostaje w sprzeczności z zasadą właściwości miejscowej, wynikającej z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadal ustalenie tej właściwości odbywa się z uwzględnieniem reguły art. 22 § 2 tej ustawy, a więc według siedziby podmiotu zobowiązanego. Wskazane wyżej rozporządzenie, wykonując upoważnienie ustawowe, określiło natomiast terytorialny zasięg działania poszczególnych urzędów skarbowych, na którym realizują one uprawnienia wynikające z ich właściwości rzeczowej i miejscowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 712/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 620/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 918/07). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż właściwość miejscowa organu egzekucyjnego ustalana na podstawie art. 22 § 2 u.p.e.a. tj. stosownie do siedziby zobowiązanego, musi uwzględniać przy egzekucji należności pieniężnych zasięg działania naczelników urzędów skarbowych, który jest uzależniony od tego, czy zobowiązany jest podatnikiem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b u.u.i.s.. Reasumując wskazać należy, iż trafnie organ odwoławczy wykazał, że o ile w rozpatrywanej sprawie właściwość rzeczowa (art. 19 § 2 u.p.e.a.) Prezydenta Miasta Z. w dochodzonych egzekucyjnie należnościach pieniężnych istniała, to z uwagi na brak właściwości miejscowej (art. 22 § 2 u.p.e.a.) działanie tego podmiotu, jako uprawnionego do przymusowego wyegzekwowania tego obowiązku, było wyłączone. Postępowanie egzekucyjne może prowadzić właściwy organ gminy o statusie miasta (art. 19 § 2 u.p.w.a.), wyłącznie wtedy, kiedy jednocześnie posiada właściwość miejscową, zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. Zatem w rozpatrywanej sprawie organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec A jako podmiotu spełniającego kryteria art. 5 ust. 9b u.u.i.s, był naczelnik urzędu skarbowego wskazany w załączniku nr 2 do powołanego wyżej rozporządzenia, tj. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. Końcowo, przyjdzie wskazać, że pogląd powyższy zyskał aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę kasacyjną Spółki wyrokiem z dnia 3 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1759/12 /pub. http/orzeczenia.nsa.gov.pl/. Mając na uwadze powyższe, WSA w Gliwicach działając na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.