I SA/Gl 1329/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi G. J. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 24 września 2025 r. nr FBII.3150.3.2024 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 24 września 2025 r. nr FBII.3150.3.2024 Wojewoda Śląski (dalej jako organ, Wojewoda, wierzyciel) utrzymał w mocy swoje postanowienie z 19 sierpnia 2025 r. oddalające zarzut wniesiony przez G.J. (dalej jako zobowiązany, skarżący) w sprawie egzekucji administracyjnej. Stan sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w K. (dalej jako organ egzekucyjny) wszczął przeciwko zobowiązanemu postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr FBII.3150.3.2024 z 23 kwietnia 2024 r., obejmującego należność z tytułu niezwróconych dotacji. Podstawą prawną obowiązku była decyzja Ministra Finansów z 9 lutego 2024 r. nr FS11.4145.36.2023, którą m.in. określono skarżącemu przypadającą do zwrotu kwotę 900.000 zł, stanowiącą niewykorzystane w terminie środki Funduszu Pracy, przekazane beneficjentowi w roku 2022 z przeznaczeniem na utworzenie nowych miejsc w instytucjach opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, tj. w Niepublicznym Żłobku K przy ul. [...] w Z. i Niepublicznym Żłobku K przy ul. [...] w R. Dnia 29 kwietnia 2025 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Gminy Miejskiej K. Pismem z 15 maja 2025 r. skarżący na podstawie art. 33 § 2 ust. 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 132 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, jako podstawę zarzutu wskazując brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej (niż odroczenie terminu wykonania obowiązku oraz rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej) przyczyny. Skarżący podniósł, że zajęcie wierzytelności z tytułu sprawowania mandatu radnego Rady Dzielnicy [...] w K. stanowiło naruszenie art. 8 § 1 pkt 10a u.p.e.a. W piśmie tym skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie zastosowanych środków egzekucyjnych, uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej w całości lub w części, umorzenie naliczonych kosztów egzekucyjnych, wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do daty rozpatrzenia zarzutów oraz zwrot pobranych kwot. Postanowieniem z 19 sierpnia 2025 r. Wojewoda oddalił podniesiony zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej uznając, że jest niezasadny. Od postanowienia Wojewody z 19 sierpnia 2025 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z 24 września 2025 r. organ utrzymał w mocy swoje postanowienie z 19 sierpnia 2025 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że przepisy art. 25 ust. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1153 ze zm., dalej jako u.s.g.) przyznają radnym organów samorządowych wszystkich szczebli prawo do diet oraz do zwrotu kosztów podróży. Nadto organ powołał się na treść art. 37b § 2 u.s.g., zgodnie z którym rada gminy może ustanowić zasady, na jakich członkom organu wykonawczego jednostki pomocniczej oraz członkom rady dzielnicy (osiedla), rady sołeckiej, będzie przysługiwała dieta lub zwrot kosztów podróży służbowej. Organ podniósł, że uchwała nr [...] Rady Miasta K. z dnia 17 listopada 2021 r., na podstawie której ustalana i wypłacana jest dieta przysługująca zobowiązanemu, w § 1 i § 2 określa, że członkowie Rad Dzielnic otrzymują dietę za udział w pracach na sesjach Rady, posiedzeniach Zarządów, posiedzeniach komisji powoływanych przez Rady Dzielnicy oraz zespołów problemowych, do których radni desygnowani zostali uchwałą Rady Dzielnicy. Członkowie Rady oraz Zarządu Dzielnicy otrzymują za udział w pracach określonych w § 1 zryczałtowaną miesięczną dietę ustalaną proporcjonalnie do kwoty bazowej określanej w ustawie budżetowej na dany rok dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. Organ wywiódł, że powołane wyżej przepisy nie zawierają żadnych postanowień dotyczących prowadzenia egzekucji z diety radnego. Nie zawierają ich także przepisy rozporządzenia określającego maksymalną wysokość diet przysługujących radnemu gminy. Również według ogólnych zasad wynikających z przepisów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie istnieje wyłączenie diety radnego spod egzekucji, dlatego w ocenie Wojewody może być ona prowadzona, chyba że w określonym przypadku dieta traktowana jest jako zwrot kosztów podróży służbowej. Organ zauważył, że przytoczona uchwała w żaden sposób nie reguluje kwestii rozliczenia kosztów podróży służbowych, zatem niezasadne jest twierdzenie, że wypłacana dieta stanowi zwrot kosztów ponoszonych na dojazdy. W ocenie Wojewody skoro akty prawne regulujące prawo radnego do diety i jej wysokości nie zawierają unormowania, które by wyłączało lub ograniczało możliwości prowadzenia egzekucji, to zastosowanie znajduje Kodeks postępowania cywilnego. Końcowo organ stwierdził, że dieta radnego, będąca w istocie ekwiwalentem za jego działalność w organach samorządowych, nie stanowi wynagrodzenia za pracę i nie korzysta z przywileju ograniczenia lub wyłączenia spod egzekucji. W skardze do tut. Sądu na postanowienie organu z 24 września 2025 r. skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości, zarzucając mu naruszenie art. 8 § 1 pkt 10a u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że nie podlega egzekucji 50% kwot diet otrzymanych na pokrycie wydatków służbowych, w tym kosztów podróży i wyjazdów - jeżeli egzekucja ma na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów. Nadto skarżący wskazał na treść art. 25 ust. 4 u.s.g. który stanowi, że na zasadach ustalonych przez radę gminy radnemu przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowych. Skarżący powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym dieta radnego nie jest wynagrodzeniem za pracę; ma charakter rekompensaty (ekwiwalentu) poniesionych kosztów i utraconych korzyści związanych z wykonywaniem mandatu (wyroki NSA: z 19 czerwca 2024 r. III OSK 425/24, z 9 stycznia 2024 r. III OSK 2383/22, z 26 czerwca 2014 r. II OSK 406/14). Z art. 8 § 1 pkt 10a u.p.e.a. skarżący wywiódł, że jeżeli świadczenie ma w istocie służyć pokryciu wydatków służbowych, to nie podlega zajęciu. W ocenie skarżącego skoro dieta radnego jest ekwiwalentem kosztów i utraconych korzyści związanych z udziałem w sesjach, komisjach, dojazdami i innymi czynnościami publicznymi, to mieści się funkcjonalnie w pojęciu środków otrzymanych na pokrycie wydatków służbowych. Nadto skarżący podniósł, że zajęcie diety radnego niweczy cel tego świadczenia i narusza art. 7 § 2 u.p.e.a., gdyż nie jest środkiem najmniej uciążliwym oraz uderza w realizację zadań publicznych, wbrew interesowi publicznemu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, uznając zawarte w skardze zarzuty za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie organu z 24 września 2025 r., którym utrzymano w mocy postanowienie organu z 19 sierpnia 2025 r. oddalające zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej przyczyny. Stosownie do treści art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Podkreślić przy tym należy, że powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, a tym samym ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, służący ochronie jego praw przed niezgodnym z prawem prowadzeniem wobec niego egzekucji. Postępowanie w sprawie zarzutów toczy się w takim zakresie, jaki określony został ściśle przez zobowiązanego poprzez zgłoszenie konkretnych zarzutów. Tym samym wyłączne prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przesądza o tym, że wierzyciel rozpatrując zarzuty nie ma obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. Ponadto zarzuty to sformalizowany środek zaskarżenia także z tego powodu, że korzystanie z tego środka ochrony związane jest z inicjatywą zobowiązanego. Oznacza to, że zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazuje, jakie okoliczności są podstawą wnoszonych zarzutów, czy zarzuty dotyczą całości egzekucji czy tylko części, i przedstawia dowody uzasadniające zgłaszane zarzuty. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia przysługujących zobowiązanemu wobec Gminy Miejskiej K. wierzytelności z tytułu sprawowania mandatu radnego Rady Dzielnicy [...] w K. Skarżący, powołując się na art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. podniósł zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej (niż odroczenie terminu wykonania obowiązku oraz rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej) przyczyny, zarzucając jednocześnie naruszenie art. 8 § 1 pkt 10a u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że egzekucji administracyjnej nie podlega 50% kwot diet otrzymanych na pokrycie wydatków służbowych, w tym kosztów podróży i wyjazdów - jeżeli egzekucja ma na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów. Wyjaśnić należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego jego wykonania, a w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego (por. P. Przybysz, "Egzekucja administracyjna", Warszawa 1999, s. 43). Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Obowiązek wynikający z decyzji (aktów indywidualnych) staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (przy założeniu, że decyzja nie określa terminu wykonania obowiązku) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa (komentarz do art. 33, teza 22, P. M. Przybysz, "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", LEX/el 2023). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, czy ogłoszenia upadłości (por. np. wyroki: WSA w Szczecinie z 21 września 2022 r., sygn. I SA/Sz 309/22, NSA z 9 maja 2023 r., sygn. III FSK 565/22; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczności podnoszone przez skarżącego nie mieszczą się w ramach zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Argumentacja skarżącego sprowadzała się w istocie do kwestii wyłączenia przedmiotowego z egzekucji. Sąd wyjaśnia, że w ramach egzekucji administracyjnej strona w celu ochrony swoich praw może wnieść zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a., ale także skargę na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. W literaturze przedmiotu prezentowane jest stanowisko, że wymienione środki ochrony prawnej zobowiązanego nie są względem siebie konkurencyjne. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym zawiera zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Z powyższych względów przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu nie mogła być kwestia prawidłowości zajęcia przez organ egzekucyjny wierzytelności przysługujących dłużnikowi względem Gminy Miejskiej K., gdyż ocena ta może być dokonana w postępowaniu zainicjowanym wniesioną do organu egzekucyjnego skargą na jego czynność egzekucyjną. W myśl bowiem art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą takiej skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. W tym miejscu Sąd wskazuje, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy pisma organu egzekucyjnego z 16 lipca 2025 r., przy którym przekazano wierzycielowi wniesiony przez skarżącego zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wynika, że zobowiązany wniósł także skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, a postanowieniem z 15 lipca 2025 r. organ egzekucyjny częściowo tę skargę uwzględnił. W świetle poczynionych wyżej rozważań podnoszona przez skarżącego okoliczność zajęcia przez organ egzekucyjny składnika majątkowego niepodlegającego egzekucji, nie mogła stanowić podstawy uwzględnienia zarzutu braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zatem prawidłowo orzekł organ o oddaleniu tego zarzutu. Wobec braku dobrowolnego wykonania przez zobowiązanego nałożonego na niego ostateczną decyzją obowiązku, organ egzekucyjny był uprawniony do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, celem przymusowego wyegzekwowania tego obowiązku. Obowiązek ten w dacie wystawienia tytułu wykonawczego był obowiązkiem istniejącym, który nie został wykonany, nie został umorzony, nie przedawnił się i nie wygasł, a jego wykonalność nie została na tym etapie wstrzymana przez sąd administracyjny ani przez organ administracyjny. Zarzuty skargi nie mogły więc doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Stanowisko organu należało uznać za prawidłowe. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w skardze. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.