I SA/Gl 1390/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, , , po rozpoznaniu w dniu 26 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. K., K. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 sierpnia 2016 r. w sprawie ze skargi J. K., K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił J. K. i K.K. (dalej również: "skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w wysokości 465,00 zł, skarżący w piśmie z dnia 4 lipca 2016 r. wnieśli o przyznanie im prawa pomocy poprzez zwolnienie z opłaty sądowej, wskazując, że J.K. przebywa na emeryturze zaś K.K. – na rencie powypadkowej. Skarżący wskazali też, że od dnia 1 czerwca 2015 r. K. K. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą. Skarżący przedstawili fragmenty wyciągów z rachunków bankowych dokumentujące przekazanie na te rachunki wspomnianych świadczeń w kwotach: 1192,50 zł w przypadku skarżącej i 1278,13 zł – w przypadku skarżącego, a także wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wedle którego działalność skarżącego została zawieszona z dniem 1 czerwca 2015 r. W złożonych następnie na wezwanie referendarza sądowego urzędowych formularzach wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) skarżący wskazali, że domagają się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Swoje wydatki wyliczyli na kwotę 2470,63 zł, na którą składają się koszty utrzymania nieruchomości – 1200 zł, zakupu leków – 400 zł oraz pozostałe wydatki życiowe – 870,43 zł. W piśmie z dnia 25 lipca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżących do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich – poza rentą skarżącego i emeryturą skarżącej – dochodów uzyskiwanych w ich gospodarstwie domowym; kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2015; wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżących i przez osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat; dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżących oraz wskazującej wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków; kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżący przedłożyli kopię zeznania podatkowego za ubiegły rok oraz dokument wskazujący, że stan rachunku wykorzystywanego do działalności gospodarczej skarżącego jest zerowy. Jednocześnie stwierdzili, że nie posiadają żadnych dokumentów dotyczących ich dochodów oraz kosztów utrzymania, co do których zastrzegli jednak, iż zaległości starają się unikać. Punkt wezwania odnoszący się do stanu zdrowia oraz łączących się z tym kosztów "pozostawili w milczeniu"; jak zaznaczyli, będą odtąd żądać faktur za usługi zdrowotne i za zakup leków. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie podkreślił on, że skarżący wykonali wezwanie do przedłożenia dokumentacji źródłowej w sposób wybiórczy. W efekcie dowiedli jedynie to, że skarżący zawiesił wykonywaną działalność gospodarczą oraz że stały dochód ich gospodarstwa domowego ogranicza się do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Pominęli natomiast wszelkie dokumenty, obrazujące wydatki, w tym na leczenie, wraz z dowodami dotyczącymi stanu zdrowia. Referendarz zaznaczył jednak, że wniosek skarżących nie może być uwzględniony przede wszystkim z uwagi na sposób, w jaki ustosunkowano się do wezwania do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, wyszczególniających wszystkie operacje dokonane w ich ramach w okresie ostatnich trzech miesięcy. Zamiast tego, przedłożono jedynie fragmenty wyciągów z dwóch rachunków dokumentujące wyłącznie jedno zdarzenie na każdym z nich (wpływ emerytury i renty) bez wskazania ich stanu oraz dokument określający stan rachunku trzeciego, który nie pozwala stwierdzić, czy stan ten utrzymywał się przez cały okres objęty wezwaniem. W konsekwencji nie można odpowiedzieć na pytanie, jakie środki pozostawały wówczas do dyspozycji skarżących, a co za tym idzie, czy są oni obecnie w stanie ponieść koszty postępowania w sprawie, a jak tak, to w jakim zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący zaznaczyli, że odpowiedź na nie "może być tylko jedna. Brak słów". Dodali, że "każde sztuczne przedłużanie wydania ostatecznego werdyktu działa w sposób bardzo niekorzystny na naszą sytuację finansową i na nas samych", oraz, że "dotychczasowa korespondencja w naszym odczuciu obraża i poniża nas". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie natomiast z ogólną zasadą, przewidzianą w art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi w związku z tym odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Trzeba przy tym zaakcentować, że użyte przez ustawodawcę w art. 246 § 1 P.p.s.a. określenie "gdy wykaże" należy rozumieć w ten sposób, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 568/10, publ. LEX nr 742626). Wskazuje się również w orzecznictwie, że w interesie strony leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, publ. LEX nr 743829). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W omawianej sprawie referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy, przyjmując, że nie można w niniejszej sprawie odpowiedzieć na pytanie, czy skarżący są obecnie w stanie ponieść koszty postępowania, a jeżeli tak, to w jakim zakresie. W ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania skarżącym prawa pomocy. Pomimo zastosowania w niniejszej sprawie art. 255 P.p.s.a. i wezwania skarżących do nadesłania dokumentacji źródłowej, przedstawili dokumentację źródłową dotyczącą ich sytuacji majątkowej w sposób wybiórczy, co nie pozwala na obiektywną i wolną od wątpliwości ocenę ich rzeczywistych możliwości finansowych. Skarżący nie nadesłali przede wszystkim kompletnej dokumentacji dotyczącej rachunków bankowych, przy czym wyjaśnienie tej kwestii jest w niniejszym postępowaniu sprawą kluczową. Pozwalałoby to bowiem stwierdzić, czy i jakie operacje finansowe są na takich rachunkach wykonywane, czy też jaki stan środków pozostawał na rzeczonych rachunkach w danym okresie czasu. Skarżący nie przedłożyli także dokumentacji, związanej z ich wydatkami, w tym związanymi z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz z leczeniem. Reasumując, referendarz sądowy słusznie przyjął, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co z kolei musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Znamienne jest także i to, że na obecnym etapie postępowania, wnosząc sprzeciw, skarżący nie zaoferowali dokumentów, które przemawiałyby za uznaniem ich twierdzeń. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.