I SA/Gl 1406/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Katarzyna Stuła - Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2020 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.- dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, 2 i 4 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. - dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia G. K., utrzymał w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z [...] nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych po terminie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej zwany: ZUS) stwierdził, że G. K. (dalej zwany: strona lub skarżący) jest dłużnikiem ZUS z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzję tę doręczono stronie [...]. W dniu [...] ZUS wystawił na skarżącego tytuł wykonawczy (doręczony zobowiązanemu [...]) obejmujący w/w należności z tytułu składek wraz z odsetkami. Zawiadomieniem z [...] (doręczone stronie [...], a ZUS [...]) organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia przysługującego skarżącemu od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Podaniem z 7 maja 2019 r. (data nadania pisma za pośrednictwem Poczty: 8 maja 2019 r.) skarżący zgłosił zarzut przedawnienia w stosunku do dochodzonych zaległości na podstawie w/w tytułu wykonawczego. Pismem z 14 maja 2019 r. ZUS wezwał stronę do sprecyzowania, czy zgłasza ona zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., czy też wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czy może jej podanie należy rozpatrzeć w jeszcze innym trybie. W reakcji na powyższe wezwanie strona jednoznacznie podała, że podnosi zarzut przedawnienia na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Postanowieniem z [...] ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów egzekucyjnych na prowadzone w stosunku do skarżącego postępowanie egzekucyjne, z uwagi na uchybienie 7 dniowego terminu do ich wniesienia. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem strona wniosła zażalenie, podnosząc, że wcześniejsze zgłoszenie zarzutów nie było możliwe z uwagi na 5. letni okres przedawnienia. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko przywołał w szczególności art. 61a § 1 k.p.a., z którego wynika obowiązek organu administracji wydania postanowienia o odmowie wszczęcie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędąca stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn wszczęcie tego postępowania jest niemożliwe. Wprawdzie ustawodawca nie dokonał konkretyzacji tychże przyczyn, to należy uznać, że przepis ten odnosi się do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego, a do takich należy wniesienie zarzutów z oczywistym uchybieniem terminu. Wykazując tę okoliczność organ wskazał, że Dyrektor ZUS na podstawie tytułu wykonawczego z [...] wszczął [...] (data doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego) postępowanie egzekucyjne. Siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów mijał 11.02.2017 r., zaś skarżący wniósł je 8.05.2019 r., a zatem ponad 2 lata po upływie terminu. Z tych względów oczywisty był brak podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu. Organ nadmienił, że strona w skierowanym do niej wezwaniu z [...] została pouczona o terminie do złożenia zarzutów oraz o możliwości wskazania alternatywnych środków zaskarżenia, jednak wybrała ten, którego termin wniesienia upłynął. W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, strona zarzuciła: 1. Obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 6 k.p.a., tj. takie działanie organu administracji publicznej, które skutkuje naruszeniem przepisów prawa. 2. Naruszenie prawa procesowego w postaci art. 7 k.p.a., bowiem w toku postępowania organy administracji publicznej powinny stać na straży praworządności i podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wskutek czego nie uwzględniono słusznego interesu społecznego oraz strony skarżącej - z urzędu prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie przedawnienia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym, a w konsekwencji takie naruszenie przepisów prawa procesowego - w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy, co wywarło wpływ na jej wynik. 3. Naruszenie prawa procesowego w postaci art. 7b k.p.a., poprzez brak współdziałania ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy, poprzez nierespektowanie tej dyrektywy, wskutek czego przedstawione stanowisko nie znajduje żadnego oparcia na gruncie procedury administracyjnej. 4. Naruszenie prawa procesowego w postaci art. 8 § 1 k.p.a. poprzez takie prowadzenie postępowania, które jest sprzeczne z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, podczas gdy postępowanie niniejsze jest prowadzone w sposób budzący brak zaufania strony do organów władzy publicznej, z jednoczesnym jej nadużyciem, mając na uwadze nierównowagę broni. 5. Naruszenie prawa procesowego w postaci art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nieprzeprowadzenie wszechstronnej analizy materiału dowodowego mającego na celu ustalenie, czy skarżący miał podstawy do złożenia wniosku o przedawnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wiąże się z brakiem pouczenia. 6. Obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiającej wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co prowadzi do uniemożliwienie realizacji praw strony — w tym prawa do obrony w trybie art. 136 k.p.a., a okoliczności te miały wpływ na treść zaskarżonych postanowień. 7. Naruszenie prawa procesowego w postaci art. 11 k.p.a., poprzez niewypełnienie przesłanek wynikających z zasady przekonywania, albowiem organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu, a tego w niniejszej spawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaniechał w związku z naruszeniem wszystkich podstawowych zasad wynikających z k.p.a. 8. Obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 15 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, podczas gdy zasada ta polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 9. Obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 28 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji takie działanie, które budzi brak zaufania do władzy publicznej, a to przez wielokrotne naruszenie w/w przepisów, a okoliczności te miały wpływ na zaskarżone postanowienie, co skutkuje naruszeniem art. 6, art. 7 oraz art. 7b k.p.a. 10. Obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., dokonanie błędnych ustaleń wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, bowiem organ odwoławczy dokonał ustaleń faktycznych w sposób dowolny, bez konkretnego oparcia w dowodach. 11. Obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nie wypełnienie przesłanek wymaganych w uzasadnieniu postanowienia, a skutkujące wadliwością zaskarżonego postanowienia, brak jest odniesienia do argumentacji i zarzutów podniesionych w odwołaniu, nie ma w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia części zważeniowej, w której Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odniósłby się do argumentów i wywodów wynikających z odwołania oraz pozostałych pism skarżącego, na podstawie jakich dowodów przyjęto rozstrzygnięcie, a którym odmówiono racji i dlaczego, brak jest subsumpcji, rozważań organów administracji publicznej w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień, co stoi w sprzeczności z pogłębianiem zaufania do tych organów, i wskazuje na brak należytej staranności przy rozpatrywaniu zagadnień w zaskarżonych decyzjach. 12. Obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie albowiem obowiązek nie jest wymagany. W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumenty mające popierać podnoszone zarzuty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z 26 listopada 2019 r. skarżący zakwestionował stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, obszernie przedstawiając racje przemawiające za niezasadnością zaskarżonego postanowienia, z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły powołane na wstępie przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 - dalej: k.p.a.) oraz ustawy z 17 czerwca 1960 r. Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2108r . poz. 1314 ze zm. - dalej: u.p.e.a.). Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. postępowania administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z wyżej przywołanej regulacji prawnej wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania: 1) wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub 2) niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. W tym drugim przypadku chodzi o sytuacje, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Co istotne, odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania, bez konieczności prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego (zob. wyroki: NSA z 20 września 2018 r. I OSK 853/18; WSA w Warszawie z 12 grudnia 2018 r. VIII SA/Wa 895/18; WSA w Poznaniu z 2 grudnia 2008 r. I SA/Po 1228/08; WSA w Olsztynie z 4 lutego 2009 r. I SA/Ol 551/08; WSA w Szczecinie z 17 września 2008 r. I SA/Sz 127/08). Owe "inne przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., to także niemożność wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego, gdy jest oczywiste i niewątpliwie, że wniesienie tych zarzutów nastąpiło z uchybieniem 7 dniowego terminu, określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., przy czym w tym przypadku konieczne jest wykazanie przez organ egzekucyjny, że do uchybienia powyższego terminu oczywiście doszło. W realiach rozpoznawanej sprawy, z ustalonego w sposób bezsporny stanu faktycznego, wynika, że w toku wszczętej egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego z [...] nr [...] obejmującego zaległości skarżącego z tytułu składek na rzecz ZUS (doręczony stronie [...]), właściwy miejscowo organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalno-rentowego przysługującego skarżącemu od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Odpis powyższego zawiadomienia został doręczony skarżącemu w dniu [...], natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...]. Tym samym określony w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. 7 dniowy termin, w którym skarżący mógł skutecznie wnieść zarzuty na prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne, rozpoczął swój bieg [...] i upłynął [...]. Natomiast, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne skarżący wniósł dopiero 8 maja 2019 r., a więc z oczywistym przekroczeniem w/w terminu. Nawet gdyby przyjąć, choć nie ma ku temu usprawiedliwionych podstaw, że skarżący siedmiodniowy termin liczył od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu świadczenia, to także temu terminowi oczywiście uchybił. Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, z uwagi na oczywiste uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia odpowiadają prawu. Natomiast, co do podniesionych w skardze zarzutów Sąd stwierdza, iż pozostają one bez wpływu na wynik sprawy. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może bowiem formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. Zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie istnienia formalnych przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania. W tej sytuacji zarzuty merytoryczne dotyczące niezbadania i niewypowiedzenia się przez organ w kwestii o charakterze materialnoprawnym, tj. przedawnienia dochodzonego obowiązku, nie mogły odnieść zamierzonego skutku, gdyż organy nie mogły ich badać i wypowiadać się w tej kwestii. Sąd w działaniu organu nie dopatrzył się naruszenia zasad praworządności, czy zaufania, ani też innych wskazywanych w skardze tzw. zasad ogólnych postępowania. W tej sprawie organ odmówił wszczęcia postępowania, a skoro postępowanie w pełnym zakresie nie toczyło się, to zasady w nim obowiązujące nie mogły zostać naruszone - w szczególności zasady wyrażone w przepisach art. 9 i art. 10 k.p.a. Sąd nie stwierdził, aby organ uchybił zasadzie dwuinstancyjności postępowania, lub dopuścił się wadliwego sporządzenia uzasadnienia wydanego postanowienia. Organ II instancji dokonał samodzielnej oceny prawnej, w tym kwalifikacji podania strony zawierającego zarzuty w trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., czemu dał wyraz w uzasadnieniu wydanego postanowienia. Wypełnia ono kryterium poprawności, tj. zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których odmówił racji argumentom strony. Z kolei uzasadnienie prawne zawiera przywołanie i wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia. Nie podzielił Sąd także zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bowiem nie był on w tej sprawie podstawą wniosku strony, która w piśmie z 21 maja 2019 r. jednoznacznie wskazał, że podnosi zarzut w trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił.