I SA/Gl 141/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, , , po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu gminy dotacji wykorzystanej niezgodnie z umową w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że odwołanie A w R. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...] w sprawie zwrotu dotacji do budżetu Miasta R. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami zostało wniesione z uchybieniem terminu. Przesyłka zawierająca postanowienie Kolegium awizowana była w dniu 8 sierpnia 2011 r. a następnie w dniu 17 sierpnia 2011 r. po czym w dniu 25 sierpnia 2011 r. dokonano jej zwrotu z adnotacją "nie podjęto w terminie". W dniu 21 września 2011 r. w siedzibie Kolegium stawił się Prezes A w R., któremu wydana została kopia postanowienia SKO z dnia [...] nr [...]. W piśmie z dnia 28 września 2011 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (złożonym osobiście w siedzibie SKO w K. w dniu 28 września 2011 r.) A w R. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od powyższego postanowienia Kolegium. Uzasadniając wniosek zaznaczył, że jest podmiotem non profit, który ustanowił pod adresem swojej siedziby osobę do odbioru przesyłek pocztowych, jednak nie otrzymał informacji o awizowaniu przesyłki, zawierającej postanowienie z dnia [...] nr [...]. Wnioskujący podniósł, że nie odnaleziono ani pierwszego, ani drugiego awiza tej przesyłki. W piśmie z dnia 28 listopada 2011 r. organ przekazał Sądowi pismo Poczty z dnia 23 listopada 2011 r. z którego wynika, że siedziba Klubu mieści się na terenie szkoły. Zgodnie z treścią tego pisma, listonosz zastając drzwi zamknięte pozostawił zawiadomienie o awizowaniu przesyłki w portierni szkoły, gdyż adresat nie posiada własnej skrzynki oddawczej. Podobnie postąpił z powtórnym zawiadomieniem. Przy piśmie z dnia 2 grudnia 2012 r. strona nadesłała do Sądu skargę na postanowienie Kolegium z dnia [...] nr [...], uzupełniając tym samym brak formalny wniosku o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. W punkcie wyjścia należy stwierdzić, że warunkiem niezbędnym dla merytorycznego rozpoznania wniosku jest ustalenie, iż miało miejsce uchybienie terminowi do dokonania czynności. W rozpoznawanej sprawie ustalenie to uzależnione jest od skuteczności doręczenia zaskarżonego postanowienia. W tych ramach należy odnotować, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. doręczyło kwestionowane postanowienie na adres, wskazany w toku postępowania przez stronę. Z uwagi na fakt, iż nie posiada ona własnej skrzynki pocztowej a jej siedziba znajduje się na terenie szkoły zauważyć należy, że w ocenie Sądu, w świetle art. 44 w związku z art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: Kpa, dokonano tutaj prawidłowego doręczenia spornego postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 44 § 1 pkt 1 Kpa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Art. 44 § 2 Kpa stanowi, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Art. 44 § 3 Kpa stanowi, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Zgodnie natomiast z art. 44 § 4 Kpa, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zgodnie z kolei z art. 43 zdanie pierwsze Kpa, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Należy zaznaczyć, że na mocy art. 45 Kpa, jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że przepis art. 45 Kpa przewiduje doręczenie w lokalu jednostki organizacyjnej (siedzibie tej jednostki). Za osobę uprawnioną rozumie się przy tym każdą osobę, która ze względu na funkcję wykonywaną w organizacji adresata jest regulaminowo lub zwyczajowo uprawniona do odbioru pism, np. pracownik biura, portier (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2000r., sygn. akt V SA 1953/99, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 54228). Dodać trzeba, że obok siedziby, miejscem, w którym nastąpić może skuteczne doręczenie pisma, jest miejsce wykonywania działalności. Jeżeli strona wskazała organom określony adres do doręczania korespondencji a jednocześnie adres ten stanowi miejsce wykonywania działalności, to nie można podważyć skuteczności doręczania pism na tenże adres (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1176/10, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 749110). Zdaniem Sądu uznać należy, że w sytuacji nie zastania w budynku szkoły (będącej miejscem wykonywania przez Klub działalności) osoby mogącej odebrać korespondencję z ramienia tego Klubu, doręczyciel prawidłowo pozostawił awizo w portierni szkoły. Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu do odbioru przesyłki (podwójne awizowanie przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie) skuteczne doręczenie postanowienia nastąpiło w dniu 22 sierpnia 2011 r. Termin na wniesienie skargi upłynął zatem bezskutecznie z dniem 21 września 2011 r. Przechodząc następnie do złożonego przez Klub wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazać w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Zgodnie z art. 87 § 3 P.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Przy czym stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Trzeba bowiem stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu ustała w niniejszej sprawie w dniu 21 września 2011 r. W tym dniu bowiem Prezes A w R. otrzymał w organie kopię postanowienia, będącego następnie przedmiotem skargi. Tym samym należy uznać, iż uzyskał on wówczas wiedzę o wydanym postanowieniu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony – za pośrednictwem organu - w dniu 28 września 2011 r. a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 P.p.s.a. Dopełniono ponadto następnie uchybionej czynności. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W tych ramach należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w niedotrzymaniu terminu. W uzasadnieniu wniosku podała jedynie, że nie posiadała informacji o awizowaniu skierowanej do niej przesyłki oraz że "nie odnaleziono" ani pierwszego, ani drugiego awiza tej przesyłki. Powyższe stwierdzenia nie są zdaniem Sądu wystarczające dla uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi już ze względu na znajdujące się w aktach sprawy pismo Poczty z dnia 23 listopada 2011 r. z którego wynika, iż przesyłka zawierająca kwestionowane postanowienie Kolegium awizowana była dwukrotnie, o czym zawiadomienia pozostawiane były w portierni szkoły, gdzie adresat (skarżący) ma swoją siedzibę. Z pisma tego wynika także, iż adresat nie posiada własnej skrzynki oddawczej. Powyższe pismo ma walor dokumentu co nie oznacza, iż nie jest możliwe podważenie jego treści. W rozpatrywanej sprawie jednakże fakt dokonania awizacji przesyłki nie został skutecznie zakwestionowany przez stronę skarżącą, która ograniczyła się tylko do podania, że nie miała informacji o awizowaniu. Nie przedstawiła ona w szczególności jakichkolwiek argumentów, mogących przemawiać za nieotrzymaniem przez nią informacji o awizacji przesyłki (takich jak np. ewentualne oświadczenie portiera o nieprzekazaniu jej zawiadomienia Poczty bądź o nieotrzymaniu przez niego w ogóle takiego zawiadomienia). Dodać również należy, że na jednostce organizacyjnej ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, aby doręczanie pism w lokalu jej siedziby było możliwe a także, by odbioru dokonywała osoba upoważniona (por. w tym zakresie, w odniesieniu do osób prawnych, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 117/10, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 674093). W tym kontekście, w ocenie Sądu, fakt że strona skarżąca nie posiada własnej skrzynki oddawczej (co utrudnia doręczenie korespondencji) stanowi okoliczność bezpośrednio obciążającą stronę, mogącą dowodzić braku staranności w prowadzeniu własnych spraw. Reasumując, zdaniem Sądu skarżący Klub nie dochował należytej staranności, jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania znajdującego się w jego sytuacji procesowej. Nie uprawdopodobnił on, że niezachowanie terminu było wynikiem istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Tym samym nie uprawdopodobnił on braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.