I SA/Gl 1416/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja – Klimczyk, , , po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę P. K. na oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że przesyłka polecona adresowana do pełnomocnika strony skarżącej zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi została awizowana w dniu 5 lutego 2018 r., a następnie awizowana powtórnie w dniu 13 lutego 2018 r. Przesyłka powyższa została w dalszej kolejności wydana upoważnionemu pracownikowi adresata w dniu 20 lutego 2018 r. Sąd mając na uwadze regulację zawartą w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej "ppsa") uznał, że doręczenie ww. przesyłki nastąpiło już wcześniej, tj. z dniem 19 lutego 2018 r. Wobec tego siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął z dniem 26 lutego 2018 r. Pełnomocnik strony skarżącej uzupełnił natomiast brak formalny skargi w dniu 27 lutego 2018 r., a więc już po upływie terminu przewidzianego do dokonania tej czynności. Przesyłka polecona zawierająca odpis powyższego postanowienia została wydana pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 25 kwietnia 2018 r. W dniu 2 maja 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego podniósł, że zakładając, iż doszło do uchybienia terminu, to - wobec adnotacji na awizo, zgodnej z datą wydania pisma w placówce pocztowej - byłoby ono całkowicie niezawinione przez stronę. Zaznaczył, że postąpił on zgodnie z adnotacją doręczyciela, który wystawił awizo, tj. odebrał przesyłkę z placówki pocztowej w zakreślonym terminie. Wskazał, że z uwagi na dużą ilość korespondencji - w czasie okresowej nieobecności - zachowuje awizo i stosując się do jego treści odbiera korespondencję nie dokonując analizy poszczególnych przesyłek, celem sprawdzenia właściwego obliczania przez doręczyciela terminu pozostawienia przesyłki w placówce. Jest to bowiem technicznie niemożliwe z uwagi na ilość korespondencji wpływającej do kancelarii. Zdaniem pełnomocnika skarżącego pomyłka doręczyciela nie może obciążać strony, której pełnomocnik bez własnej winy odebrał przesyłkę - stosownie do adnotacji na awizo - wydaną we wskazanym dniu, co utwierdziło go w przekonaniu o prawidłowości procedury odbioru. Dodatkowo podkreślił, że uzupełnił brak formalny skargi w zakreślonym 7 - dniowym terminie od daty odbioru przesyłki. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony skarżącej na postanowienie tut. Sądu z dnia 4 kwietnia 2018 r. o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu NSA na marginesie wskazał, że okoliczność wydania przesyłki po skutecznym doręczeniu w trybie fikcji doręczenia, co prawda nie niweluje skutku doręczenia, ale może stanowić okoliczność uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu, przy czym skuteczność takiego wniosku zależna jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy w pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym siedmiodniowym terminie. Należy przyjąć, że wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu - niewiedza co do rzeczywistego początku biegu terminu w związku z zastosowaniem trybu doręczenia zastępczego - ustała w dniu 25 kwietnia 2018 r., kiedy wydano pełnomocnikowi strony skarżącej odpis postanowienia o odrzuceniu skargi. Wniosek zaś został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 2 maja 2018 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie akceptowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 752/13, 24 października 2016 r. sygn. akt I FZ 267/16; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy także nadmienić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który reprezentuje stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a strona reprezentowana przez pełnomocnika ponosi ryzyko ujemnych skutków jego niestarannego zachowania. Wobec tego przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 520/17). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Pełnomocnik strony skarżącej bowiem brak winy w dochowaniu terminu uzasadnia nieprawidłowym działaniem operatora pocztowego w zakresie doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, tj. wydaniem przesyłki po upływie terminu 14 dni od pierwszego awiza i w związku z tym mylnym przekonaniem, iż od tej daty biegł siedmiodniowy termin do wykonania ww. wezwania. W ocenie Sądu okoliczności podniesione we wniosku nie uzasadniają przywrócenia terminu w odniesieniu do strony działającej przez profesjonalnego pełnomocnika. Od profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest adwokat, można wymagać, aby znał procedury przewidziane w przepisach dla dokonywania określonych czynności procesowych. Dochowując należytej staranności, profesjonalny pełnomocnik odbierając awizowaną przesyłkę nie powinien bezkrytycznie przyjmować daty jej wydania z placówki pocztowej, lecz winien tę datę zweryfikować z zasadami zawartymi w art. 73 ppsa. Zdaniem Sądu nie jest okolicznością usprawiedliwiającą niedochowanie terminu wskazana przez pełnomocnika skarżącego we wniosku duża ilość korespondencji wpływając do Kancelarii. Nie jest to sytuacja, w której przeszkoda jest niemożliwa do przewidzenia czy przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że pełnomocnik strony skarżącej miał możliwość dokonania czynności w terminie, a przekroczenie terminu spowodowane było niedochowaniem należytej staranności i ze swojej istoty nie może uzasadniać przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uznał, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu i na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.