I SA/Gl 1436/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Kołaczek, Asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Marta Lewicka, po rozpoznaniu w dniu 14 września 2005 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę Sygn. I SA/Gl 1436/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a oraz art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., obecnie Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), uchylił decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r., nr [...] orzekającą o odpowiedzialności J. C. jako członka zarządu Spółki z o. o. "A" z siedzibą w C. za jej "zadłużenie" w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nie wpłaconych zaliczek od wynagrodzeń za [...] 2002 r. w kwocie [...] zł "plus" odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł oraz umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor Izby w pierwszej kolejności przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie, stwierdzając w szczególności, że decyzją z dnia [...] r., nr [...] Pierwszy Urząd Skarbowy w C. "orzekł odpowiedzialność podatkową" płatnikowi, Spółce "A", za wymienione wyżej należności w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wyeksponował także, iż wspomniana Spółka nie uregulowała tych należności, a ich egzekucja – "z braku wartościowych składników majątkowych" – okazała się bezskuteczna. W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że J. C. sprawował funkcję członka zarządu Spółki "A" od dnia jej powstania, czyli dnia [...] 2000 r., do dnia otwarcia jej likwidacji, tj. dnia [...] 2002 r., natomiast rzeczone należności tej Spółki powstały z dniem [...] 2002 r. Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, orzeczenie o odpowiedzialności J. C. "było bezpodstawne w świetle treści art. 116 Ordynacji podatkowej", gdyż odpowiedzialność ta dotyczyłaby okresu, w którym podatnik nie pełnił już swych funkcji w Spółce "A". Dyrektor Izby Skarbowej przywołał w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 marca 2004 r. (sygn. I SA/Ka 582/03), zgodnie z którym, w myśl art. 107 Ordynacji podatkowej, dla orzeczenia wspomnianej odpowiedzialności ważnym jest oznaczenie terminu płatności zobowiązania podatkowego, kiedy to następuje konkretyzacja tegoż zobowiązania, gdyż osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność za zaległości podatkowe podatnika. Decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] J. C. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej "oraz przepisów postępowania" i wnosząc o uchylenie jej i decyzji pierwszoinstancyjnej oraz umorzenie postępowania. Skarżący nawiązał na wstępie do uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. (sygn. [...]), oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości, według którego w dniu zgłoszenia wniosku "Spółka miała wierzytelności na kwotę [...] zł". W tych ramach wymienił trzy wierzytelności: względem "B" Spółki z o. o. na kwotę [...] zł, względem Biura Handlowego R. B. na kwotę [...] zł i wobec Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych "C" na kwotę [...] zł. Skarżący stwierdził, że druga z tych wierzytelności została zasądzona prawomocnym wyrokiem, z kolei dwie pozostałe, w świetle jego wiedzy, nie były w ogóle dochodzone przed sądem przez likwidatora Spółki, którego postawa powoduje niemożność zapłacenia należnego podatku. Podkreślił zarazem, iż z momentem powołania likwidatora utracił możliwość przedsiębrania czynności zmierzających do wyegzekwowania powyższych kwot i w konsekwencji zapłaty podatku. Skarżący podniósł następnie, że nie wykazano, iż egzekucja przeciwko Spółce "A" okazała się bezskuteczna. Jego zdaniem bezskuteczność ta stanowiła wynik "złego" prowadzenia egzekucji", gdyż "Urząd Skarbowy nie podjął wszystkich działań w trakcie prowadzenia egzekucji administracyjnej i nie zajął wierzytelności Spółki <<"A">> u jej dłużników". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Polemizując z zarzutami sformułowanymi w skardze, Dyrektor Izby podtrzymał dotychczasową argumentację organów podatkowych. Stwierdził nadto, że zaskarżona decyzja oznacza dla J. C. całkowite zwolnienie go z posiłkowego dochodzenia należnych od Spółki "A" kwot podatku i dlatego skarga nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Na rozprawie w dniu [...] 2005 r. skarżący wyraził pogląd, że wniosek o ogłoszenie upadłości złożył we właściwym czasie, gdyż na bieżąco kontrolował sytuację finansową Spółki "A" i kiedy tylko otrzymał informację księgową, iż w [...] 2002 r. nie będzie ona w stanie uiścić należnego podatku VAT, wystąpił o rozłożenie tego świadczenia na raty. Jak stwierdził następnie, wobec braku poprawy sytuacji w [...] 2002 r. zwołał zgromadzenie wspólników, lecz przedłożony przez niego na nim plan naprawczy nie został zaakceptowany przez wspólnika większościowego i zgromadzenie zobowiązało go do złożenia wniosku o upadłość. Pełnomocnik organu odwoławczego zwrócił uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. I SA/Gl 1181/04, którym oddalono skargę J. C. na decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości Spółki "A" w podatku VAT za [...] 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie ulega wątpliwości, że zasadnicza kwestia, którą należy rozważyć, dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, zamyka się w pytaniu o to, czy istniały dostateczne podstawy prawne ku temu, by obciążyć odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki "A" skarżącego J. C., będącego prezesem jej zarządu. Odpowiedź na to pytanie wymaga zatem ustalenia w toku postępowania podatkowego, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst pierwotny Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., obecny tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). To właśnie bowiem wspomniana regulacja prawna stanowiła – i nadal stanowi – podstawę przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe z podatnika na osoby trzecie. Rozważając to zagadnienie, należy w punkcie wyjścia odnotować, że do ustalonego w sprawie stanu faktycznego wymienione wyżej przepisy znajdowały zastosowanie w ich brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387). Zgodnie bowiem z treścią art. 21 tej ustawy do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem jej wejścia w życie (co nastąpiło z dniem 1 stycznia 2003 r.) stosować należy przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. Przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przewidywał podówczas, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Z art. 116 § 2 Ordynacji wynikało natomiast, że odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Treść przywołanej regulacji prawnej nie pozostawia wątpliwości co do tego, że określała ona zarówno przesłanki pozytywne, warunkujące powstanie odpowiedzialności członków zarządu różnego rodzaju spółek za zaległości podatkowe tych ostatnich, jak i przesłanki negatywne, wyłączające taką odpowiedzialność. Wśród tych pierwszych wymienić należy przede wszystkim powstanie zobowiązania podatkowego w czasie pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu spółki. Należy zarazem odnotować, że przesłanka ta nie została spełniona w rozpatrywanej sprawie, gdyż skarżący przestał pełnić swoje funkcje w Spółce "A" w dniu [...] 2002 r., natomiast jej zobowiązanie podatkowe, którego dotyczy zaskarżona decyzja, powstało dopiero w dniu [...] 2002 r. Tym samym nie było podstaw do przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności związanej ze wspomnianą należnością. Na marginesie odnotować trzeba, że na tę właśnie okoliczność Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dlatego też uchylił rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, umarzając zarazem postępowanie. W konsekwencji, jak słusznie podniósł w odpowiedzi na skargę, zaskarżona decyzja jest dla skarżącego korzystna, niejako "uwalniając" go od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki "A" w takim zakresie, w jakim odpowiedzialność tę "nałożyła" na niego decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r., nr [...]. Zaskarżenie tej decyzji wydaje się zatem stanowić rezultat nieporozumienia i – jak trafnie skonstatowano w odpowiedzi na skargę – nie ma racjonalnego uzasadnienia. W świetle powyższych uwag odniesienie się do wszystkich pozostałych kwestii poruszonych przez strony, w szczególności zaś do wywodów skarżącego, w których starał się on wykazać, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki "A" został zgłoszony we właściwym czasie oraz że egzekucja przeciwko tej Spółce nie była bezskuteczna, stało się zbędne. Kwestie te bowiem, wobec braku wskazanej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności, pozostają bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.