I SA/Gl 1437/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a przyznać radcy prawnemu M. F. wynagrodzenie od Skarbu Państwa w kwocie 301,96 zł (słownie: trzysta jeden złotych dziewięćdziesiąt sześć groszy, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 41,40 zł) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy, ustanawiając jej radcę prawnego, którym wyznaczona została radca prawny M. F. (pismo z dnia 17 lipca 2015 r.). Nastąpiło to już po odrzuceniu skargi postanowieniem z dnia 25 maja 2015 r. ze względu na złożenie jej po terminie – skarżąca we wniosku o ustanowienie radcy prawnego sygnalizowała zamiar złożenia skargi kasacyjnej od tego postanowienia i wniosła o przywrócenie uchybionego terminu. Wyznaczony pełnomocnik dnia 7 sierpnia 2015 r. przeglądał akta w siedzibie Sądu (zapisem urzędowy, k. 92 akt), a następnie skontaktował się ze skarżącą w związku z doręczonym mu wezwaniem do uzupełniania braków wniosku o przywrócenie terminu. Przedstawiając dokumenty uzyskane w tej materii od skarżącej, w piśmie z dnia 12 sierpnia 2015 r. zwrócił się o wyjaśnienie zakresu przyznanego stronie prawa pomocy, wyrażając pogląd, że został umocowany wyłącznie do złożenia skargi kasacyjnej lub odpowiedzi o braku podstaw do jej wniesienia. Jego zdaniem wynika to z sentencji postanowienia z dnia 3 czerwca 2015 r. oraz ze wzmianki uczynionej w jego uzasadnieniu, w myśl której strona, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, sygnalizowała zamiar zaskarżenia orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Pełnomocnik przedstawił opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, podzielając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wspomnianego orzeczenia, i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej [udzielonej] z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte ani w całości, ani w części. Wniosek obejmuje opłatę w wysokości 150 % stawki minimalnej, koszt dojazdu do Sądu z siedziby kancelarii w wysokości 80,56 zł i koszty korespondencji w wysokości 15,60 zł. Do wniosku załączono m.in. odpis dowodu rejestracyjnego pojazdu pełnomocnika (w jego świetle pojemność silnika wynosi 1591 cm3), wydruk mapy z popularnego portalu internetowego z ukazaną trasą przejazdu i odręcznymi adnotacjami ukazującymi sposób wyliczenia kosztów przejazdu. Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W rozpatrywanym zakresie należy zatem sięgnąć do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie). Stosownie do § 15 pkt 1 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w jego rozdziałach 3-4. Stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały określone w § 14 ust. 2 znajdującym się w rozdziale 4 rozporządzenia. W pkt 1 tego przepisu wskazano takie stawki za postępowanie przed sądami administracyjnym w pierwszej instancji, a w punkcie 2 – w instancji drugiej. Pełnomocnik w niniejszej sprawie, ustanowiony już po zakończeniu postępowania w instancji pierwszej, podejmował czynności, za które, w myśl § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, przysługuje wynagrodzenie za instancję drugą, czyli złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Niemniej stawka opłaty za tę wcześniej wymienioną czynność wymaga uwzględnienia stawki za postępowanie w pierwszej instancji. Otóż w świetle § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia należy się za nią wynagrodzenie w wysokości 75 % stawki za postępowanie w pierwszej instancji, jeżeli, jak w niniejszej sprawie, w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny. W myśl § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnym w pierwszej instancji w sprawach innych niż wymienione dwóch wcześniejszych jednostkach redakcyjnych wynosi 240 zł. Sprawa objęta wnioskiem zalicza się właśnie do tej kategorii. Jej przedmiot stanowi bowiem skarga na decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji w trybie wznowienia postępowania, natomiast w § 14 ust. 2 pkt 1 lit a i b mowa jest o sprawach, których przedmiot stanowią odpowiednio należność pieniężna (lit. a) oraz skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego (lit. b). 75 % tej stawki to 180 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek brak podstaw do uwzględnienia zawartego w tym wniosku żądania o przyznanie opłaty w wysokości wyższej niż minimalna. Nie przemawiają za tym okoliczności, jakie wedle § 2 ust. 1 rozporządzenia należy wziąć pod uwagę podczas zasądzania opłaty. Pełnomocnik nie wykazał, by czynności, jakie powziął w sprawie łączyły się z ponadprzeciętnym niezbędnym nakładem pracy lub by podjął działania inne niż standardowe, wykraczające poza te, jakie powinien wykonać w ramach zwykłej staranności wymaganej od profesjonalnego pełnomocnika. Jest wręcz przeciwnie, skoro nie wsparł w istocie osobistego wniosku strony o przywrócenie terminu, podając w wątpliwość swoje umocowanie w tej materii. Uczynił to zresztą bezzasadnie. Zamieszczone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 3 czerwca 2015 r., spostrzeżenie, że strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, sygnalizując zamiar złożenia skargi kasacyjnej, nie uprawniało w najmniejszym stopniu konkluzji, iż pole działania pełnomocnika ustalonego tym postanowieniem zawęża się tylko do tej kwestii. Tego rodzaju ograniczenia nie zawiera też sentencja postanowienia, zwłaszcza stwierdzenie, że strona domaga się prawa pomocy w zakresie częściowym. Na ten zakres zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. składa się wszak zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Uwzględnienie wniosku strony obejmującego jedynie ustanowienie radcy prawnego stanowi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, co nie ma jednak żadnego znaczenia dla zakresu umocowania przysługującego radcy prawnemu. Stosownie do art. 244 § 2 P.p.s.a. ustanowienie pełnomocnika jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa, niezależnie od tego, czy stronie przyznano prawa pomocy w całości czy w części. Przyznane prawo pomocy w sprawie odnosi się do sprawy wnoszonej do rozpoznania przez sąd, a nie do określonych faz czy rodzaju postępowania sądowego w takiej sprawie, wobec czego treść tego pełnomocnictwa wyznacza art. 39 P.p.s.a., wyliczający czynności, do jakich uprawniony jest pełnomocnik dysponujący pełnomocnictwem ogólnym lub do prowadzenia poszczególnych spraw (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPS 2/10, Monitor Prawniczy 2011, nr 1, s. 2). Trudno także przyjąć, by na rzecz podwyższenia opłaty przemawiały charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Pełnomocnik w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej podzielił przecież racje przywołane w uzasadnieniu postanowienia, od którego skarga ta miała być wywiedziona. W świetle § 2 ust. 3 rozporządzenia przyznane wynagrodzenie (opłatę) trzeba natomiast podwyższyć o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, tj. o 23% (41,40 zł). Paragraf 15 pkt 2 rozporządzenia przewiduje również drugi składnik wynagrodzenia – niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Nie wskazuje on więc ani limitu wydatków, ani nie określa ich pod względem rodzajowym, poza zastrzeżeniem, iż mają one być niezbędne i udokumentowane. Podkreślić jednak trzeba, że w orzecznictwie wyraźnie reprezentowane jest stanowisko, że nie wszystkie wydatki podlegają zwrotowi poprzez ich doliczenie do wynagrodzenia. Często uznaje się bowiem, że część z nich rekompensowana jest już w ramach przyznanej pełnomocnikowi opłaty, mimo iż granica pomiędzy wydatkami, które powinny być wynagrodzone w ten sposób, a tymi, które wymagają "odrębnego" zwrotu, postrzegana jest dość płynnie P. Zaborniak [w:] W. Maciejko, M. Rojewski, P. Zaborniak, Zarys metodyki pracy referendarza sądowego, Warszawa 2009, s. 270-271 i przywołane tam orzecznictwo). Za ugruntowane można jednak uznać stanowisko, że opłata powinna stanowić źródło pokrycia wydatków drobnych i zwykle występujących przy okazji procesu sądowego (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 31/12, LEX nr 1121121). Do wydatków takich zalicza się m.in. koszty korespondencji (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 30/12 LEX nr 1121120). Podzielając ten pogląd, nie uwzględniono tych kosztów pośród kwoty wydatków zaliczanych do wynagrodzenia obok opłaty, mimo iż pełnomocnik o to wnosił. Większe kontrowersje budzi kwestia "odrębnego" zwrotu kosztów przejazdu do sądu. W części orzeczeń nie zaliczono ich do zwracanych wydatków (por. postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie z dnia 3 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1118/11 oraz powołane tam orzecznictwo), w części rozstrzygnięto odmiennie (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2006 r., FSK 2630/04 i z dnia 29 czerwca 2007 r., sygn. akt I OZ 495/07, a na gruncie postępowania cywilnego uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt III PZP 4/12, LEX nr 1168758 oraz z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt III CZP 33/12, LEX nr 1271621). Rozpoznający wniosek podzielił argumenty przywoływane w tej drugiej grupie. Rozszerzanie katalogu kosztów pełnomocnika, które miałyby być pokrywane w ramach przyznanej opłaty, prowadzić może bowiem do sytuacji, w której przepisy art. 250 P.p.s.a. oraz § 15 pkt 2 rozporządzenia nie mogłyby w praktyce znaleźć zastosowania w zakresie, w jakim przewidują zwrot wydatków. Wydatki poniesione z przybyciem do sądu powinny być zaś w określonych okolicznościach uznane za niezbędne, jak tego wymagają oba te przepisy. Tak było w przypadku pełnomocnika w niniejszej sprawie, który dodatkowo należycie te koszty udokumentował i wyliczył ich wysokość w sposób odpowiadający § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.) w związku kolejno z: § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 167), art. 34a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.), art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1025, ze zm.) oraz art. 205 § 3 P.p.s.a. Przyznania kwota nie została powiększona o należny podatek od towarów i usług. Zgodnie z przytoczonym już § 2 ust. 3 rozporządzenia podwyższeniu takiemu podlegają tylko opłaty za czynności pełnomocnika z urzędu. Brak więc podstaw do podwyższenia pozostałej części przyznanego wynagrodzenia, stanowiącej niezbędne, udokumentowane wydatki. Wobec powyższego na podstawie art. 250 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. i z uwzględnieniem § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b oraz § 15 rozporządzenia orzeczono jak w sentencji.