I SA/Gl 1445/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi K. W. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W reakcji na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, K. W. nadesłała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 7 stycznia 2016 r.), w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego. W motywach wniosku skarżąca odnotowała, że posiadane przez nią środki finansowe pochodzą ze sprzedaży mieszkania i są przeznaczone na zakup innego lokalu. Zwróciła przy tym uwagę, że ilość tych środków jest niewspółmierna do cen mieszkań. Skarżąca odnotowała, że poza świadczeniem emerytalnym, nie posiada innego źródła dochodu. W chwili obecnej mieszka u córki. Uzasadniając wniosek zwróciła również uwagę na swój podeszły wiek i brak wiedzy prawniczej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznała, że z nikim nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Posiada udział w wysokości ¾ w prawie wieczystego użytkowania gruntu o pow. 18 m2, zabudowanej garażem o powierzchni 14,9 m2 o szacunkowej wartości 10 tys. zł. W rubryce "oszczędności" zdeklarowała kwotę 110.000,00 zł, która stanowi ¾ ceny uzyskanej ze sprzedaży mieszkania, pomniejszoną o koszty sprzedaży i powiększoną o bieżące oszczędności. Skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 3.122,16 zł netto. Do miesięcznych obciążeń jej budżetu domowego zaliczyła: 13,75 zł z tytułu utrzymania garażu; 50 zł – koszty leków; ok. 100 zł za wizytę lekarską. Dodatkowo oświadczyła, że w najbliższej przyszłości powinna wykonać badanie rezonansu magnetycznego, którego koszt szacuje na 750 zł. Skarżąc musi też zwrócić kwotę bonifikaty (1.556,61 zł), której udzielono jej przy przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, w piśmie z dnia 12 lutego 2016 r. skarżąca oświadczyła, że jej oszczędności pochodzące ze sprzedaży mieszkania stanowią kwotę 98.550,00 zł. Środki te na bieżąco są powiększane ze świadczenia emerytalnego. K.W. podniosła, że w Banku A posiada ROR, rachunek oszczędnościowy oraz lokaty. Rachunek bankowy początkowo był tylko jej rachunkiem, natomiast później zdecydowała się przekształcić na rachunek wspólny z córką. Oszczędności jej córki w ww. banku stanowią kwotę 80.000,00 zł. K. W. zeznała, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, wszystkie opłaty z tego tytułu ponosi jej córka. Oświadczyła dalej, że sporadycznie partycypuje w kosztach mediów, wręczając wówczas córce gotówkę z przeznaczeniem na pokrycie stosownych należności. Skarżąca wielokrotnie akcentowała w dalszej części pisma, że córka nie udostępni jej dokumentów obrazujących sytuację dochodową albowiem nie tworzą wspólnego gospodarstwa domowego. Przy ww. piśmie skarżąca nadesłała kopie następujących dokumentów: aktu notarialnego dokumentującego sprzedaż mieszkania wraz z fakturami kosztowymi tej transakcji; zaświadczenia o zameldowaniu skarżącej na terenie Z.; decyzji w sprawie podatku od nieruchomości; wyciągu ze wspólnego rachunku bankowego i lokat; rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za 2014 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Co do zasady strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. W postanowieniu z dnia 19 stycznia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że "instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej" (z uzasadnienia orzeczenia w sprawie I OZ 1851/15; dostępne w bazie orzeczeń na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznanie wniosku jest zatem każdorazowo limitowane sytuacją materialną wnioskodawcy, wszak zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc poczynione wyżej uwagi na grunt tej sprawy należy stwierdzić, że nie sposób sytuacji materialnej skarżącej postrzegać w kategoriach socjalnych standardów utrzymania. Skarżąca posiada stały dochód, którego wysokość stanowi blisko szesnastokrotność wymaganego w tej sprawie wpisu sądowego do skargi. Co znamienne, w świetle oświadczeń skarżącej, do jej stałych miesięcznych wydatków należą wyłącznie koszty zakupu lekarstw, wizyty prywatne u lekarzy i podatek od nieruchomości. Łącznie wydatki te oszacowano na kwotę około 164 zł. Tym samym, jeśli skarżąca nie pokrywa innych stałych, zwyczajowo przyjętych obciążeń budżetu domowego, to w ocenie rozpoznającego wniosek, będzie ona w stanie partycypować w kosztach tego postępowania, tym bardziej, że koszty te sprowadzają się obecnie do wpisu sądowego od skargi, który w tym przypadku wynosi 200 zł. Nie bez znaczenia dla przyjętego sposobu rozstrzygnięcia jest fakt, że skarżąca wraz córką posiadały – na dzień 31 grudnia 2016 r. – środki pieniężne zgromadzone w Banku A w łącznej kwocie 189.976,50 zł, z czego 80.000,00 zł – w świetle oświadczeń K. W. - należy do jej córki, a reszta stanowi oszczędności samej skarżącej. Za przyznaniem skarżącej prawa pomocy nie mógł przemawiać fakt, że środki pieniężne są przez nią umieszczone na lokacie terminowej, wszak termin jej zapadalności (26 stycznia 2016 r.) przypadł w czasokresie, w którym toczyło się niniejsze wpadkowe postępowanie. Przede wszystkim zaś skarżąca ma możliwość pokrycia całości kosztów sądowych z bieżących dochodów. Zauważono bowiem przeksięgowania z rachunku "dobre konto", na który wpływa jej świadczenie emerytalne, na rachunek o charakterze oszczędnościowym. Miesięczna wartość tych transakcji oscyluje pomiędzy 1500 a 2000 zł. W kontekście wszystkich podniesionych wyżej okoliczności, negatywnie należało ocenić próbę przerzucenia przez skarżącą ciężaru kosztów tego konkretnego postępowania na Skarb Państwa, a w dalszej kolejności na innych podatników, będących częstokroć w relatywnie trudniejszej sytuacji życiowo-materialnej. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.