I SA/Gl 151/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Anna Wiciak, Protokolant Tomasz Grzesik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Wyrokiem z dnia 7 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...], którą określono B. C. podatek dochodowy od osób fizycznych za 1999 r. Decyzja ta poprzedzona była postępowaniem podatkowym i z akt sprawy wynikało, że podatniczka w zeznaniu podatkowym PIT – 35 o wysokości osiąganych dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci wykazała przychody: z tytułu działalności gospodarczej (firma "A"), wynagrodzenia ze stosunku pracy, z tytułu działalności wykonywanej osobiście oraz dochód małoletniego dziecka. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, iż firma "A" była prowadzona przez podatniczkę od dnia [...] 1999 r. jako kontynuacja działalności gospodarczej po zmarłym W. S.. Prawnym spadkobiercą tejże firmy został nieletni syn W. S.– M. S.. Z powodu stwierdzonych, znaczących zdaniem organu podatkowego dla podstawy i wyniku opodatkowania, nieprawidłowości w firmie "A" Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego w C. decyzją z dnia [...] r. określił podatniczce skierowaną do niej decyzją zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie [...] zł. W odwołaniu od powyżej decyzji wymieniona strona zarzuciła naruszenie art. 121 § 1, art.122, art.187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., zwanej dalej Ordynacja podatkowa). Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i rozstrzygając ad meritum określił wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie [...] zł. W skardze skierowanej do Sądu administracyjnego podatniczka zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego tj. art. 23 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 90, poz. 416 ze zm., zwanej dalej u.p.d.o.f.) poprzez uznanie, że nie uprawdopodobniła nieściągalności wierzytelności odpisanych następnie w ciężar kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej, 2) przepisów prawa procesowego tj. art.121 § 1, 122, 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych i w wyniku tego pominięcie szeregu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego i jego wadliwe rozpatrzenie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, powołanym na wstępie wyrokiem, na podstawie art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej u.p.p.s.a.) w związku z art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, wychodząc poza zarzuty i wnioski skargi oraz powoływane przez nią podstawy prawne, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji ze względu na skierowanie rozstrzygnięcia do osoby nie będącej stroną w sprawie. Zdaniem Sądu I instancji także, organ podatkowy nie był uprawniony do określenia skarżącej zobowiązania podatkowego za 1999 r. z uwzględnieniem dochodów uzyskiwanych w tymże roku z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą "A", jako jej dochodów, bowiem dochody z tej działalności stanowiły dochód (po dniu [...]1999 r.) małoletniego M. S.. Orzeczenie to zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lutego 2007 r. sygn. akt II FSK 230/06. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że konstatacja Sądu I instancji, że organ podatkowy nie był uprawniony do określania skarżącej zobowiązania podatkowego z uwzględnieniem dochodów uzyskiwanych z przedsiębiorstwa "A", jako jej dochodów, bowiem dochody te, po dniu [...] 1999 r., stanowiły dochód małoletniego M. S.– pozostaje w sprzeczności z kontrolowanymi ocenami stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy podatkowe. Powyższa ocena faktyczna Sądu I instancji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest więc przedwczesna i nieuzasadniona. Wskazano, że z niekwestionowanego stanowiska organów podatkowych wynikało, iż przedmiotem sprawy jest wspólne opodatkowanie skarżącej i małoletniego w obszarze unormowanym w art. 6 ust. 4 i 5 u.p.d.o.f., przepisy te natomiast w stanie prawnym roku 1999 do zapisu prawnego art. 7 ust. 1 się nie odwoływały. Tymczasem, będące normatywnym składnikiem podatkowego stanu faktycznego sprawy niniejszej przepisy art. 6 ust. 4 i art. 6 ust. 5 ( w roku badanego przez organy podatkowe samoobliczenia podatku ) stanowiły, że: - art. 6 ust. 5 – przez osobę samotnie wychowującą dzieci rozumie się rodzica albo opiekuna prawnego stanu wolnego : pannę, kawalera, osobę rozwiedzioną, wdowę oraz wdowca. - art. 6 ust. 4 – od osób samotnie wychowujących w roku podatkowym : 1) dzieci małoletnie, (.........................) - podatek może być ustalony, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów (przepisy ust. 2, zdanie po średniku, i ust. 3 stosuje się odpowiednio) W konsekwencji Sąd II instancji przyjął, że z zapisu prawnego art. 6 ust. 2 u.p.d.o.f., w części do której odwołuje się przytoczony art. 6 ust. 4, wynika, że podatek ustala się na imię obojga małżonków, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków (...). Odczytując z przytoczonych przepisów normę prawną regulującą w analizowanym okresie podatkowym wspólne opodatkowanie opiekuna prawnego samotnie wychowującego małoletnie dziecko i (tegoż) małoletniego, Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował, że w rozważanym przypadku podatek winien być zgodnie z nią ustalany na imię obojga wymienionych podmiotów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] należało uchylić. Zgodnie bowiem z treścią art. 190 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wskazać przede wszystkim należy, iż adresatem decyzji podatkowej weryfikującej przedmiotowe wspólne opodatkowanie powinna być osoba samotnie wychowująca dziecko jak i samo dziecko – reprezentowane w postępowaniu podatkowym przez osobę do tego przez prawo upoważnioną. Obowiązujące bowiem w 1999 r. przepisy art. 6 ust. 4 i art. 6 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych umożliwiały wspólne opodatkowanie opiekuna prawnego samotnie wychowującego małoletnie dziecko i (tegoż) małoletniego. Zatem (na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny) w rozważanym przypadku podatek winien być ustalany na imię obojga wymienionych podmiotów. Tymczasem, z akt sprawy wynika, że organy podatkowe nie dostrzegły i w konsekwencji nie przyznały przymiotu strony małoletniemu M. S.. Oznacza to, że drugi, obok skarżącej, podmiot objęty (realizowanym) prawem wspólnego opodatkowania, to jest małoletni M. S., został pominięty w przedmiotowym postępowaniu podatkowym. Okoliczność ta jest istotna w świetle unormowania wynikającego z 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, gdyż strona – w osobie małoletniego M. S.- nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu podatkowym. Ponadto, w ślad za wywodami Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazać ponownie należy, iż art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. wskazuje na konieczność określenia podatku dochodowego od osób fizycznych na imię dwojga podmiotów weryfikowanego wspólnego opodatkowania. W związku z tym, na podstawie art. 190 w zw. z art. 145 § 1 pkt1 lit.c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżoną decyzję należało uchylić. Wobec wniosku strony skarżącej rozstrzygnięto w przedmiocie kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z treścią art. 152 cyt. wyżej ustawy orzeczono o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.