I SA/Gl 1531/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), Sędziowie WSA Bożena Pindel, Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 16 października 2024 r. nr 2401-IEE.7192.481.2024.2.JO UNP: 2401-24-240233 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 października 2024r. nr 2401-IEE.7192.481.2024.2.JO UNP: 2401-24-240233 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu zażalenia J.J. (dalej: skarżący, zobowiązany) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. (dalej: ZUS, organ) w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną z dnia 18 czerwca 2024r. Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 17 § 1c ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025r., poz. 132 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Stan sprawy. Dnia 18 czerwca 2024r., do ZUS wpłynęła skarga J. J. na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej o nr [...]. Z treści skargi wynikało, że czynności egzekucyjne zostały dokonane z naruszeniem ustawy. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia ZUS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne złożonej przez skarżącego dnia 18 czerwca 2024r. Jak ustalono, zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej o nr [...] wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. zostało dokonane 22 marca 2024 r. Natomiast korespondencja zawierająca ww. zajęcie została odebrana przez skarżącego osobiście 4 kwietnia 2024 r., zatem skarżący mógł wnieść skargę do 11 kwietnia 2024 r. Wobec powyższego organ pierwszej instancji uznał, iż skarga została wniesiona po ustawowo obowiązującym terminie, ponieważ wpłynęła do organu 18 czerwca 2024 r. Zaznaczono ponadto, iż razem ze skargą wniesioną 18 czerwca 2024 r. nie wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie ZUS z dnia 19 sierpnia 2024r. W zażaleniu na w/w postanowienie zobowiązany wskazał na brak prawidłowej podstawy prawnej. Zaznaczono, iż skarżący zapoznał się z treścią wezwania dopiero 12.06.2024r. W ocenie zobowiązanego od w/w momentu miał 7 dni na uzupełnienie podpisu pod skargą, co uczynił niezwłocznie w dniu 12.06.2024 r. i wysłał pocztą elektroniczną przez skrzynkę ePUAP. Jeżeli nawet organ uznał, że przedmiotowe pismo zostało doręczone po siedmiu dniach od doręczenia awiza tj. w dniu 5.06.2024 r., to w ocenie skarżącego od tej daty miał jeszcze 7 dni na uzupełnienie podpisu pod skargą, co uczynił 12.06.2024r. i wysłał przez skrzynkę ePUAP. Dokument został podpisany podpisem zaufanym. Tym samym wezwanie organu do uzupełnienie skargi poprzez jej podpisanie zostało w przekonaniu zobowiązanego, wykonane w wyznaczonym przez organ terminie. W zażaleniu nadmieniono, że dla pewności dodatkowo w dniu 18.06.2024 r. skarżący złożył za pośrednictwem skrzynki ePUAP do organu wniosek o przywrócenie terminu do podpisania i wniesienia skargi z dnia 10.04.2024 r. wraz z przedmiotową skargą z dnia 10.04.2024 r. na zajęcie egzekucyjne nr [...] dnia 22.03.2024 r. Skarga została zdaniem zobowiązanego, podpisana i złożona przez niego w dniu 2024-06-12, a nie jak twierdzi ZUS dopiero w dniu 18.06.2024 r. Po rozpatrzeniu zażalenia DIAS postanowieniem z dnia 16 października 2024r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 19 sierpnia 2024r. w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Przedstawiając przebieg postępowania wskazano, iż dnia 8 października 2021r. ZUS przesłał do skarżącego upomnienie nr [...] wzywając go do uregulowania należności z tytułu nieuregulowanych w terminie składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2017 r., do października 2017 r. Upomnienie skarżący odebrał 22.10.2021 r. Dnia 6 maja 2022r. został zobowiązanemu doręczony tytuł wykonawczy na podstawie, którego ZUS dokonał czynności egzekucyjnych. Uprzednio wszczęte postępowanie egzekucyjne, zostało następnie zawieszone postanowieniem z 18.05.2022 r. i kolejno podjęte na podstawie postanowienia z 21.03.2024 r. Zawiadomieniem z 22.03.2024 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia pobieranych przez skarżącego świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Na dokonane zajęcie skarżący wniósł za pośrednictwem platformy e-PUAP niepodpisaną skargę, w której jednocześnie wskazał on, że rezygnuje z doręczania korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Organ egzekucyjny za pośrednictwem operatora pocztowego, wezwał zobowiązanego do uzupełnienia braków formalnych w postaci uzupełnienia podpisu pod złożoną skargą. Korespondencja nie została przez podatnika odebrana pomimo, że operator pocztowy podjął próbę doręczenia korespondencji w dniu 21.05.2024 r., a następnie awizował przesyłkę. Zgodnie z prawem pocztowym niepodjętą korespondencję przechowuje się w placówce pocztowej przez okres 14 dni. Termin 14 dni do odbioru przez zobowiązanego tej korespondencji upłynął z dniem 4.06.2024r. Po tym dniu korespondencja nie mogła być skarżącemu wydana i podlegała zwrotowi do nadawcy. Jak wskazano, pismem z 12.06.2024 r. ZUS powiadomił skarżącego, że wobec nie uzupełnienia braków formalnych, wniesiona przez niego skarga pozostała w aktach sprawy bez rozpoznania. Jak ustalono, pismami z 12.06.2024r., i 18.06.2024r. o tej samej treści, wniesionymi za pośrednictwem platformy e-PUAP, skarżący ponowił swoją skargę na zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W dniu 18.06.2024r. przesłał on również niepodpisany wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi z 10.04.2024 r., który po wezwaniu organu egzekucyjnego do uzupełnienia braków formalnych został uzupełniony o brakujący podpis w dniu 24.07.2024r. Jak podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, o braku możliwości przywrócenia terminu do wniesienia skargi z 10.04.2024r. organ powiadomił skarżącego w piśmie 19.08.2024r. i jednocześnie poinformował go, że sprawę w tym zakresie uznaje za zakończoną. DIAS wyjaśnił, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych w postaci braku podpisu pod wniesioną przez skarżącego skargą z 10.04.2024 r., zostało skutecznie pozostawione bez rozpoznania przez organ. Wskazano, iż powodem pozostawienia pisma bez rozpoznania był brak odbioru awizowanej dla zobowiązanego korespondencji w możliwym terminie do 4.06.2024r. i brak uzupełnienia braków formalnych wniesionego przez skarżącego pisma. DIAS zaznaczył, iż organ egzekucyjny nie twierdził, że termin ten przypadł na 5.06.2024 r. Według DIAS w sprzeczności z poczynionymi ustaleniem pozostaje kolejne twierdzenie skarżącego, że o konieczności uzupełnienia braków formalnych dowiedział się dopiero 12.06.2024 r., a więc na skutek ponownie przesłanej drogą elektroniczną i na wniosek zobowiązanego korespondencji i od tego dnia tj. 12.06.2024 r. skarżący miał siedem dni na wniesienie skargi. W konkluzji DIAS stwierdził, iż organ poprawnie rozpoznał wniesioną przez zobowiązanego skargę z dnia 18 czerwca 2024r. przyjmując, że została wniesiona po terminie do jej wniesienia i nie zawierała prośby o przywrócenie terminu do jej wniesienia w związku z uprawdopodobnieniem, że uchybienie nie jest zawinione. Zdaniem DIAS wniosek o przywrócenie terminu dotyczył skargi z dnia 10 kwietnia 2024r., którą pozostawiono bez rozpoznania, o czym organ egzekucyjny dwukrotnie zawiadamiał skarżącego. Skarżący złożył na postanowienie DIAS z dnia 16 października 2024r. skargę do tut. Sądu. Skarżący wnosząc o uchylenie postanowienia DIAS w całości wskazał, iż w piśmie ZUS z dnia 15 maja 2024r. został błędnie poinformowany, że brak formalny pisma z dnia 10 kwietnia 2024r. winien uzupełnić w terminie 7 dni poprzez podpisania tego pisma z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub osobiście w oddziale ZUS. Ta informacja wprowadziła go w błąd, gdyż wynikało z niej, że pomimo braku podpisu jego wniosek zostanie rozpoznany. Skarżący nie rozumie dlaczego nie otrzymał z ZUS zgody na uzupełnienie braku formalnego pisma z dnia 10.04.2024 r. poprzez podpisanie podpisem zaufanym za pomocą Profilu Zaufanego. Zobowiązany podniósł, iż z powodu niepełnosprawności nie może podpisać pisma osobiście w Oddziale ZUS. ZUS ograniczając mu możliwość uzupełnienia braku formalnego pisma z dnia 10.04.2024 r. tylko do opcji podpisania tego pisma z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub osobiście w Oddziale ZUS, pozbawił go w praktyce możliwości uzupełnienia tego braku formalnego. Biorąc pod uwagę przedstawione uchybienia ZUS, skarżący wniósł o doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma z dnia 10.04.2024r. wraz z prawidłowymi pouczeniami zawierającymi możliwość uzupełnienia braku formalnego pisma z dnia 10.04.2024 r. poprzez podpisanie go podpisem zaufanym za pomocą Profilu Zaufanego lub osobiście wraz z przesłaniem podpisanego pisma pocztą tradycyjną. Zobowiązany podał, że skoro drugie awizo pisma z dnia 15 maja 2024r. zostało wystawione dnia 29.05.2024r., to wynika z tego, że pierwsze awizo było wystawione siedem dni wcześniej czyli 22.05.2024r., a nie 21.05.2024 r. Przesyłki dotarły do UP w L. w dniu 21.05.2024r., ale próba ich doręczenia i wystawienie awiza nastąpiło w dniu 22.05.2024r. W ocenie skarżącego potwierdzeniem tego faktu jest kolejna próba doręczenia po siedmiu dniach w dniu 29.05.2024r. i pozostawienie awiza z terminem 7 dni na odbiór przesyłki. Tym samym termin odbioru przesyłek upływał 05.06.2024 r., a nie 04.06.2024. Kolejnym potwierdzeniem jest fakt, że przesyłki w dniu 05.06.2024 r. nadal znajdowały się na poczcie. Według skarżącego składając w dniu 18.06.2024 r. wniosek o przywrócenie terminu nie miał on wiedzy, że pismo ZUS z 12.06.2024 jest ostateczne. Ustalenia wymaga czy pismo z 12.06.2024 zawierało informację, że jest to pismo ostateczne w sprawie oraz kiedy zostało ono doręczone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna, w konsekwencji Sądu uchylił zaskarżone postanowienie DIAS. Zdaniem Sądu organ naruszył art. 9 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do postanowień art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Art. 9 k.p.a. ustanawia spoczywający na organach podatkowych obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Powinnością organów administracji jest czuwanie nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W oparciu o powyższe normy w orzecznictwie sądów administracyjnych i nauce przedmiotu zbudowano dyrektywę życzliwej interpretacji przez organ administracji pism składanych przez stronę (por. wyroki: WSA w Gdańsku z 8 września 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 279/10, WSA w Lublinie z 27 września 2023 r. sygn. akt I SA/Lu 316/23). Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 18 kwietnia 2024 r., I OSK 1539/22), w którym wskazano: "Obowiązkiem organu administracji publicznej jest obowiązek czuwania "nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Wprawdzie obowiązek pod względem przedmiotowym ograniczony jest do informacji prawnej, ale jego realizacja, jak stanowi to expressis verbis art. 9 k.p.a., nie może ograniczyć się wyłącznie do informacji o przepisie prawa, ale obejmuje udzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ nie może ograniczyć się li tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz również musi podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody. W pewnym zakresie organ jest więc powołany do roli doradcy i obrońcy uczestników postępowania. W ocenie Sądu skarżący nie został w toku postępowania poinformowany przez organ o treści wezwania z dnia 15 maja 2024r. do uzupełnienia skargi z dnia 10 kwietnia 2024r. w sposób i w terminie, który umożliwiłby mu na skuteczne uzupełnienie braków formalnych w/w skargi. Podnieść należy, iż wbrew zarzutom skargi, wezwanie z dnia 15 maja 2024r. zostało skutecznie doręczone skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. Powyższa korespondencja nie została podjęta przez skarżącego w możliwym wskazanym w art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. 14 dniowym terminie od pierwszej próby doręczenia, tj. od dnia 21 maja 2024r. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż skarżący w tym samym dniu, w którym podjął nieskuteczną próbę odbioru przesyłki zawierającej wezwanie z dnia 15 maja 2024r., czyli w dniu 5 czerwca 2024r. wysłał pismo do organu ze wskazaniem, iż przesyłka nie została mu wydana. W powyższym piśmie opisującym numery przesyłek oraz potwierdzenie śledzenia przesyłek zawarł wniosek o doręczenie mu pism organu w formie papierowej i elektronicznej. Nie budzi wątpliwości, iż jedną z w/w przesyłek było wezwanie z dnia 15 maja 2024r. Co istotne, organ otrzymał omawiane powyżej pismo skarżącego dnia 5 czerwca 2024r. Sąd zwraca uwagę, iż organ wiedząc, iż w sprawie biegnie 7 - dniowy termin do uzupełnienia skargi z dnia 10 kwietnia 2024r. przesłał skarżącemu wezwanie z dnia 15 maja 2024r. dopiero dnia 12 czerwca 2024r., a zatem po upływie 7 – dniowego terminu z art. 64 § 2 k.p.a. Istotne jest także to, iż skarżący w dniu w którym otrzymał od organu treść wezwania z dnia 15 maja 2024r., czyli w dniu 12 czerwca 2024r. bezzwłocznie uzupełnił wezwanie poprzez dostarczenie do organu podpisanej skargi z dnia 10 kwietnia 2024r. Reakcja skarżącego na pismo z dnia 12 czerwca 2024r. pozwala postawić tezę, że gdyby organ bez zbędnej zwłoki przesłał skarżącemu wezwanie z dnia 15 maja 2024r., ten uzupełniłby skargę z dnia 10 kwietnia 2024r. w wyznaczonym przez organ 7 – dniowym terminie. Tymczasem organ, wbrew dyspozycji art. 9 k.p.a., po pierwsze nie udzielił skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jak postępować w danej sytuacji. Przy czym, w rozpoznanej sprawie brak niezbędnych wyjaśnień i wskazówek związany jest ściśle z zaniechaniem organu działania w sprawie szybko i wnikliwie, o czym stanowi art. 12 § 1 k.p.a. Zaniechanie szybkiego przesłania skarżącemu treści wezwania z dnia 15 maja 2024r. spowodowało, iż usunięcie braków formalnych skargi nastąpiło dopiero w dniu 12 czerwca 2024r. Niewątpliwie w powyższych okolicznościach sprawy można przypisać organowi brak życzliwej interpretacji pism składanych przez skarżącego. Zdaniem Sądu, wobec naruszenia przez organ art. 9 k.p.a. oraz art. 12 § 1 k.p.a. należy przyjąć, iż skarżący przesyłając w dniu 12 czerwca 2024r. podpisaną skargę z dnia 14 kwietnia 2024r. skutecznie usunął jej braki formalne w terminie zakrojonym przez organ w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Konsekwentnie, wbrew temu, co twierdzi organ należy przyjąć, iż skarga z dnia 18 czerwca 2024r. nie jest kolejną złożoną w sprawie skargą na czynności egzekucyjne, ale stanowi wyłącznie kopię skargi z dnia 10 kwietnia 2024r. Sąd podkreśla, iż skarżący nie może ponosić negatywnych skutków niestosowania naczelnych zasad postępowania administracyjnego wskazanych w art. 9 k.p.a. oraz art. 12 § 1 k.p.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ zastosuje się do zaprezentowanej wykładni prawa. W rezultacie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie.