I SA/Gl 1579/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2011 r. oddala skargę. 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: o.p.), po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej A. S.A. w K. z dnia [...] r., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy G. z dnia [...] r., nr [...] o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] r., nr [...], którą Wójt wydał w przedmiocie określenia skarżącej spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r. w wysokości [...] zł. 2.1. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r. Wójt odnotował, że określenie spółce zobowiązania w kwocie wyższej niż zadeklarowana, stanowiło następstwo stwierdzenia zaniżenia przez skarżącą podstawy opodatkowania, do czego doszło wskutek nieuwzględnienia obiektów budowlanych znajdujących się w wyrobiskach górniczych. Następnie organ wyraził przekonanie, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, przewidziane w art. 239b § 1 pkt 3 i art. 239b § 2 o.p. oraz powołał treść tych przepisów. Zarazem wyjaśnił powody tej kwalifikacji. W tych ramach w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że skarżąca w dniu [...] r. zbyła na rzecz B. Sp. z o.o. w K. 11 kopalń i 4 zakłady, które stanowią przedsiębiorstwo, czyli zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do wykonywania działalności gospodarczej (określonych działań gospodarczych), w tym w zakresie wydobycia, przeróbki i sprzedaży węgla kamiennego, metanu oraz innych kopalin towarzyszących lub działalności z tym związanej, które obejmuje w szczególności (ale nie wyłącznie) takie składniki materialne i niematerialne, jak: środki pieniężne, wartości niematerialne i prawne, prawa wynikające z umów przedsiębiorstwa oraz wierzytelności, środki trwałe (w tym własność gruntu, wyrobiska górnicze z wyposażeniem, prawo użytkowania wieczystego i własności budowli oraz technologicznie związane z nimi obiekty i urządzenia przeróbcze), składniki aktywów niebędące środkami trwałymi, prawa wynikające z rozpoczętych postępowań przetargowych, koncesje, licencje i zezwolenia i wszelkie inne decyzje i akty administracyjne warunkujące prowadzenie przedsiębiorstwa co najmniej w dotychczasowym zakresie, a także wszelkie składniki niemajątkowe i majątkowe, które weszły w skład przedsiębiorstwa po dniu podpisania umowy. Uwadze organu nie umknęło również, że wyłączeniu z transakcji podlegały składniki materialne i niematerialne wymienione w załączniku nr 9 do umowy. Natomiast łączną cenę zbywanego przedsiębiorstwa określono na [...] zł. Dalej Wójt odniósł się do informacji znajdujących się na stronie internetowej skarżącej spółki, zaznaczając, że wynika z nich, iż przed opisaną transakcją w dyspozycji spółki pozostawało 11 kopalń (o łącznej zdolności wydobywczej 34 mln ton węgla rocznie) oraz 5 specjalistycznych jednostek organizacyjnych. Oznacza to, jak wskazał, że - w następstwie zawarcia wspomnianej umowy - spółka wyzbyła się wszystkich kopalń i czterech z pięciu specjalistycznych zakładów (spośród nich w jej posiadaniu pozostał jedynie C. w T.). Co jednak szczególnie istotne, w umowie wskazano wprost, że przedmiotem transakcji jest przedsiębiorstwo. W przekonaniu Wójta uwzględnienie tych okoliczności nie pozostawia wątpliwości, że sprzedane przedsiębiorstwo miało znaczną wartość w stosunku do tej części majątku spółki, która pozostała w jej dyspozycji. Tym samym uznać trzeba, że w rozpatrywanym przypadku został spełniony wymóg nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, o którym mowa w art. 239b § 1 pkt 3 o.p. Przystępując w tej sytuacji do wykazania, że w niniejszej sprawie doszło również do wystąpienia przesłanki z art. 239b § 2 o.p., Wójt w pierwszej kolejności podkreślił, że w dniu wydania postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności decyzja ta nie była ostateczna i wykonalna. Zarazem zaznaczył, że trudno jest przesądzić czy wynikająca z niej należność podatkowa może zostać przez spółkę dobrowolnie zapłacona, czy też konieczne będzie wszczęcie postępowania egzekucyjnego w tym przedmiocie. Następnie organ zaznaczył, że dla podjętej kwalifikacji kluczowe znaczenie ma jednak fakt, że spółka znajduje się w trudnej sytuacji ekonomiczno-finansowej, co potwierdzają informacje zawarte na jej stronie internetowej, w tym w artykule pt. "Audyt w A. pokazał potrzebę zmian". Przytaczając w dalszej kolejności obszerne fragmenty tego dokumentu, Wójt wskazał w szczególności, że - w ocenie audytorów - głównymi przyczynami trudnej sytuacji, w jakiej znalazła się spółka, były: nietrafione inwestycje, brak działań restrukturyzacyjnych i naprawczych, złe wykorzystanie zasobów kopalń oraz ogromne koszty firm obcych. W przekonaniu organu pierwszej instancji wystąpienie tych okoliczności przesądza o spełnieniu przesłanek nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Czyniło zatem zasadnym podjęcie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. 2.2. W zażaleniu na to postanowienie spółka podniosła zarzut naruszenia art. 239b § 2 o.p. i zażądała uchylenia kwestionowanego aktu i umorzenia postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko podkreśliła, że do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności niezbędne byłoby łączne ziszczenie się warunków opisanych w art. 239b § 1 pkt 3 i art. 239b § 2 o.p. Tymczasem, w jej ocenie, organ nie wykazał, by druga z tych przesłanek została spełniona. Stało się tak przede wszystkim dlatego, że Wójt swoją ocenę sformułował w oparciu o analizę sytuacji finansowej istniejącej przed dokonaniem sprzedaży przedsiębiorstwa i tym samym ustalenia oparł na danych nieaktualnych. Nadto nie ustrzegł się wewnętrznej sprzeczności. Przyjął bowiem, że sprzedaż przedsiębiorstwa miała kluczowe znaczenie w kontekście spełnienia przesłanki z art. 239b § 1 pkt 3 o.p. Jednocześnie zaistnienie tego zdarzenia całkowicie pominął przy analizie możliwości zastosowania art. 239b § 2 o.p. 2.3. Argumentacja ta nie zyskała akceptacji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które postanowieniem zaskarżonym w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach tej kwalifikacji Kolegium odnotowało zarzuty i wnioski zażalenia. Przytoczyło też brzmienie art. 239b § 1 pkt 3 i art. 239b § 2 o.p. Następnie stwierdziło, że w świetle poczynionych w sprawie ustaleń, które zaprezentowało, za prawidłowe uznać należy stanowisko zajęte przez Wójta. Z kolei zarzut zażalenia jest chybiony, gdyż posiadana z urzędu przez organ podatkowy wiedza odnośnie do podtrzymywanego przez spółkę stanowiska w kwestii opodatkowania budowli zlokalizowanych w podziemnych wyrobiskach górniczych, pozwalała założyć, że spółka złoży odwołanie od decyzji (co też nastąpiło), a wynikające z niej zobowiązanie nie zostanie dobrowolnie wykonane. 3.1. W skardze pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Kolegium i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Powtórzył zarzut podniesiony w zażaleniu i argumentację przedstawioną na jego poparcie. Dodatkowo zaakcentował, że sama możliwość złożenia odwołania od decyzji nieostatecznej nie jest okolicznością przesądzającą o spełnieniu przesłanki z art. 239b § 2 o.p., na co zwrócono uwagę w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt l SA/Wr 478/13. Zresztą, w ocenie autora skargi, przyjęcie odmiennego założenia, czyniłoby powołaną regulację zbędną, ponieważ rygor natychmiastowej wykonalności nadaje się tylko decyzjom nieostatecznym, od których zawsze można się odwołać. 3.2. W odpowiedzi, Kolegium stwierdziło brak podstaw do zmiany swego stanowiska i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Skarga nie jest zasadna i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) podlega oddaleniu. 5. Istotę sprawy stanowi zagadnienie, czy w odniesieniu do takich realiów, jak zbycie prawie całego majątku spółki (przedsiębiorstwa), zła sytuacja ekonomiczna podatnika przed tymże zbyciem, notoryczne kwestionowanie stanowiska organów podatkowych co do zasadności opodatkowania obiektów zlokalizowanych w podziemnych wyrobiskach górniczych i wielokrotne składanie w związku z tym odwołań, skarg do WSA oraz skarg kasacyjnych do NSA – można było przyjąć, że zachodziło prawdopodobieństwo, iż ta sama spółka, także i w tym przypadku, tj. co do podatku od nieruchomości za 2011 r. w związku z obiektami zlokalizowanymi w Gminie G., na pół roku przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nie wykona zobowiązania wynikającego z decyzji wymiarowej, tylko wyjątkowo, odmiennie od swojej dotychczasowej praktyki w kilkudziesięciu innych sprawach, podatek dobrowolnie zapłaci. Spór dotyczy więc prawidłowości zastosowania art. 239b § 2 w zw. z § 1 pkt 3 o.p. Zgodnie z powołanymi regulacjami, decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości (art. 239b § 1 pkt 3 o.p.), przy czym przepis ten stosuje się pod warunkiem uprawdopodobnienia przez organ, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 o.p.). Zdaniem Sądu zasadnie przyjęły organy, że naszkicowane wyżej argumenty czynią prawdopodobną tezę, że spółka - także i w tym przypadku - zobowiązania podatkowego dobrowolnie nie zrealizuje. 6. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że fakt zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 239b § 1 o.p. organ podatkowy obowiązany jest ustalić przez udowodnienie, natomiast dla wykazania spełnienia warunku określonego w art. 239b § 2 o.p. wystarczy uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu. Uprawdopodobnienie z istoty swej nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) istnienia jakiegoś faktu, a zatem nie oznacza konieczności udowodnienia danej okoliczności. Należy zatem podkreślić, że przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie sprowadza się do wykazania stosowną argumentacją istnienia uzasadnionej obawy (przypuszczenia), że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. 7. W dalszej kolejności, Sąd stwierdza, że przy ocenie przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, o której mowa w art. 239b § 1 pkt 3 o.p. decydujące znaczenie ma proporcja zbytej część majątku do pozostałej, znajdującej się jeszcze w posiadaniu podatnika (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1708/10, sygn. akt II FSK 2126/10 - CBOSA). Jednocześnie Sąd zauważa, że każda sprawa z zakresu rygoru natychmiastowej wykonalności musi być oceniana w kontekście stanu faktycznego występującego w danej sprawie (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 83/12, Lex nr 1457625). Na gruncie tej sprawy organy należycie udowodniły zaistnienie tej przesłanki. Podatnik zbył przedsiębiorstwo, na które składało się m.in. 11 kopalń (wszystkie dotychczas posiadane) oraz 4 zakłady specjalistyczne. Po dokonaniu tej transakcji w posiadaniu podatnika pozostał tylko jeden zakład specjalistyczny. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że spółka dokonała zbycia majątku znacznej wartości w rozumieniu art. 239b § 1 pkt 3 o.p. Zresztą ta kwestia nie jest nawet kwestionowana w skardze. 8. Jak wyżej wskazano, okoliczność zbycia majątku znacznej wartości nie może sama w sobie uzasadniać obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Za wywodami przedstawionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 1272/13, Sąd stwierdza, że natychmiastowa wykonalność decyzji, wynikająca z nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest przejawem tymczasowej ochrony prawnej i ma charakter zapobiegawczy. Nadanie niestatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności może nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy Sąd stwierdza, że treść zaskarżonego postanowienia Kolegium, a przede wszystkim postanowienia organu I instancji, uzasadnia stanowisko, że organy uprawdopodobniły, iż zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie dobrowolnie przez spółkę wykonane. Na gruncie tej sprawy należy bowiem mieć na uwadze, że sytuacja finansowa spółki, przed zbyciem przedsiębiorstwa w dniu 29 kwietnia 2016 r. była zła. Tego faktu także nie kwestionuje skarżąca. Czynność zbycia prawie całego majątku spółki, wbrew temu co podnosi pełnomocnik spółki, nie wystarcza do przyjęcia tezy, że po jej dokonaniu i już tylko z tego powodu, spółka stanie się znakomicie prosperującym podmiotem gospodarczym, realizującym swoje zobowiązania. Zła kondycja finansowa spółki została zatem trafnie zdiagnozowana i opisana w postanowieniach organów. Nie może również umknąć uwadze, że z powyższym wnioskiem koresponduje znana z urzędu Sądowi okoliczność, że spółka złożyła szereg wniosków o zwolnienie jej od kosztów sądowych (w sprawach ze skarg na decyzje w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości), wskazując, że nawet uiszczenie kosztów sądowych naraża ją na utratę płynności finansowej. Zdaniem Sądu, skoro takim skutkiem w ocenie spółki grozi uiszczenie kilku, czy kilkunastu tysięcy złotych, to niezrozumiałe są stwierdzenia tej samej skarżącej, że może dobrowolnie uiścić wielokrotnie wyższą sumę na poczet zobowiązania podatkowego. Uprawdopodobnienie przez organy podatkowe, że zobowiązanie wynikające z decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane, wynika także z tego, że skarżąca nie reguluje należności z tytułu podatku od nieruchomości. Stoi na stanowisku, że szereg obiektów znajdujących się w podziemnych wyrobiskach górniczych, czy wręcz prawie cała infrastruktura wyrobiska, nie podlega opodatkowaniu. Kontestuje tym samym decyzje organów podatkowych określających wymiar podatku od nieruchomości (na terenie wielu gmin) składając odwołania, a następnie skargi do tutejszego Sądu i w dalszej kolejności skargi kasacyjne do NSA. Biorąc powyższe pod uwagę, należało przyjąć, że zachodzi prawdopodobieństwo – i to znaczne, w ocenie Sądu - że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane dobrowolnie przez spółkę. 9. Dlatego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.