I SA/Gl 164/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 12 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] uchylającą w całości decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [... ]r. nr [...] (mocą której uchylono w części ostateczną decyzję dotyczącą łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 r. i ustalono nowy wymiar tego zobowiązania) i umarzającą postępowanie w sprawie. W złożonym następnie na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy E. P. wystąpiła o ustanowienie dla niej adwokata. Skarżąca wskazała, że pełnomocnik jest jej niezbędny dla sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 12 marca 2012 r., mocą którego odrzucono jej skargę. Oświadczyła, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z siedmioma członkami rodziny, w tym z J. P.. W skład tego gospodarstwa wchodzą: dom o pow. 75 m2, nieruchomość rolna o pow. 12 arów oraz zabudowania gospodarcze. Wskazała, że nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych a jej jedynym dochodem jest świadczenie rentowe w wysokości 883,85 zł. W piśmie z dnia 16 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (należało przy tym przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę tych należności - potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wykazać w jakim zakresie do ponoszenia tych opłat przyczyniają się pozostali domownicy); 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich po grudniu 2011 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy (zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków - np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne – dotyczyło to wszystkich domowników pozostających w gospodarstwie domowym, w tym męża); dla udokumentowania ewentualnych dochodów z działalności gospodarczej należało nadesłać kopie dokumentów księgowych, w tym przede wszystkim księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), deklaracji VAT, raportów kasowych – z okresu ostatnich sześciu miesięcy; wskazano, iż dochody z tytułu renty bądź emerytury można było wykazać za pomocą "odcinków" dokumentujących wypłatę tych świadczeń; 4) przedłożenie kopii zeznań podatkowych za lata 2010-2011 (co dotyczyło wszystkich domowników, w tym także małżonka skarżącej). W piśmie z dnia 25 kwietnia 2012 r. (data prezentaty) wnioskodawczyni oświadczyła, że jej córka i syn prowadzą wraz z rodzinami odrębne gospodarstwa domowe. Nadesłała także dokumentację, wskazującą m.in. na wysokość stałych miesięcznych opłat z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego. Rozpoznający wniosek ustalił, że jest to kwota wynosząca około 460,00 zł. Wśród dokumentów źródłowych skarżąca przedłożyła też wyciąg z rachunku bankowego J. P. (małżonka) za okres od 9 lutego 2012 r. do 8 marca 2012 r., z którego wynika, że uzyskuje on świadczenie ZUS w kwocie 2.991,16 zł. Saldo końcowe tego rachunku, na dzień 8 marca 2012 r., wyniosło 2.317,34 zł. Postanowieniem z dnia 2 maja 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia wskazał on przede wszystkim, iż E. P. nie ujawniła w druku PPF dochodów męża, jak również pozostałych członków rodziny. Zaznaczył także, iż przy ocenie zdolności płatniczej wnioskodawczyni wziąć pod uwagę należało dochody obojga małżonków P.. W piśmie z dnia 16 maja 2012 r., złożonym w odpowiedzi na postanowienie referendarza sądowego i uznanym przez Sąd za sprzeciw od tego postanowienia, skarżąca wskazała na wysokie wydatki, związane z utrzymaniem domu oraz na stan swojego zdrowia, w tym uszkodzenie prawej ręki i biodra. Wyraziła również swoje niezadowolenie z wysokości podatków, które obowiązana jest ponosić w związku z posiadanymi zabudowaniami. Dodała, iż budynek uległ zalaniu w 1997 r. i wymaga naprawy. Do pisma załączyła kserokopie potwierdzeń wpłat podatku od nieruchomości (rata 1 i 2 podatku za 2012 r. – łącznie 503,00 zł, oraz podatek od nieruchomości za 2011 r. plus odsetki za zwłokę – łącznie 826,00 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tej ustawy obejmującym m.in. ustanowienie adwokata – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając na nowo wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Należy podkreślić, iż zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż pojęcie "stan majątkowy", którym posługuje się art. 252 P.p.s.a., jest zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących wraz z wnioskodawcą wspólnie gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Dodać należy, iż z cytowanego już wyżej art. 252 P.p.s.a. wynika, że sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy wnioskodawcy w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale bierze pod rozwagę także jego stan rodzinny i w tym zakresie poza ustaleniem obciążeń związanych z utrzymaniem rodziny powinien uwzględnić możliwy wkład członków tej rodziny w koszty utrzymania, obowiązek wzajemnej pomocy (i to nawet w sytuacji rozdzielności majątkowej - zgodnie z art. 23 k.r.o.), przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny, stosownie do art. 27 k.r.o. (por. postanowienie NSA z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt II FZ 509/11, LEX nr 1070032). W rozpatrywanej sprawie dokumentacja źródłowa wskazuje, iż małżonek wnioskodawczyni – J. P. otrzymuje świadczenie ZUS, wynoszące blisko 3000,00 zł. Z przedłożonej przez skarżącą kopii wyciągu z rachunku bankowego wynika bowiem, iż w lutym 2012 r. otrzymał on świadczenie ZUS w wysokości 2991,16 zł, zaś na dzień 8 marca 2012 r. saldo końcowe tego rachunku wynosiło 2317,34 zł. Przy czym, w lutym 2012 r., po wpływie na powyższe konto kwoty 820,89 zł tytułem "Emerytury za 02/2012r.", saldo rachunku wynosiło 4124,22 zł. Mając na względzie dokonane wyżej spostrzeżenia należy zaakcentować, iż w ocenie Sądu skarżąca nie jest osobą na tyle ubogą, by zasadne było przyznanie jej dobrodziejstwa procesowego w postaci ustanowienia adwokata, który finansowany miałby być z budżetu Państwa. Przy ocenie możliwości finansowych skarżącej należało bowiem brać pod uwagę również dochody, uzyskiwane przez jej męża. Dodać także trzeba, iż pomimo wezwania skarżąca nie podała w ogóle dochodów pozostałych członków rodziny. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.