I SA/Gl 165/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. i M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił J. S. przyznania prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia zwrócono przede wszystkim uwagą na mankamenty dowodowe wniosku, a to za sprawą biernej postawy procesowej skarżącej. Należy odnotować, że postanowieniem z dnia 14 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. S. (mąż skarżącej) przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W toku ustaleń faktycznych przyjęto, że łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego stanowił kwotę 2.247,90 zł, z kolei wydatki mieszkaniowe kształtowały się na poziomie 970,09 zł. W motywach przyjętego rozstrzygnięcia podkreślono, że skarżący nie wykazał dochodów jego żony. W dalszej kolejności, postanowieniem z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 496/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. S. akcentując, że Sąd I instancji słusznie zauważył, iż skarżący nie przedstawił pełnych danych na temat swojej sytuacji materialnej. Niezależnie jednak od uwypuklonych mankamentów wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd kasacyjny zaznaczył, że "sytuacja finansowa Skarżącego jest stabilna (...). Otrzymuje 330 zł tytułem wynagrodzenia, żona Skarżącego otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.139,97 zł oraz dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, który w 2011 r. wyniósł 9 325,61 zł." Wnosząc o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 listopada 2012 r., mocą którego oddalono skargę w tej sprawie, J. S. zwróciła się także do Sądu I instancji o udzielenie jej nieodpłatnej pomocy prawnej. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, wniosek ów został uzupełniony o urzędowy formularz – druk PPF z dnia 25 listopada 2012 r. W tych ramach skarżąca wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku zaakcentowała, że pomoc prawna jest jej niezbędna ponieważ sprawa dotyczy decyzji wynikającej z kontroli w spółce, w której wspólnikiem jest jej mąż. Udział skarżącej w tym postępowaniu wynika z tego, że wspólnie z mężem złożyła roczne zeznanie podatkowe za okres 2002-2003. Podniosła, iż nie posiada specjalistycznej wiedzy z zakresu Ordynacji podatkowej. Z tych względów nie jest możliwe żeby osobiście wykazała sądowi rażące naruszenie prawa ze strony organów podatkowych. Skarżąca odnotowała, że decyzje organów podatkowych spowodowały ich trudną sytuację finansową i obecnie brakuje jej środków na zakup artykułów pierwszej potrzeby. W oświadczeniu od stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca zeznała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z mężem. J. S. posiada "spółdzielcze prawo własności do ½ mieszkania o powierzchni 75 m2" oraz samochód osobowy marki VW [...] (rok produkcji 2001) o wartości około 10.000,00 zł. W rubryce dochody skarżąca zeznała, iż łączny dochód w jej gospodarstwie domowym wynosi 2.140,73 zł. Zaznaczyła przy tym, że "od kwoty 1139,97 emerytury ZUS potrąca 78,00 zł tytułem zaliczki na podatek, składka ubezpieczenia zdrowotnego 108,99 zł; Kwotę 302,74 potrąca komornik na rzecz organów podatkowych i ZUS; do wypłaty pozostaje 721,24 zł z tytułu emerytury; Czynsz miesięcznie – 729,09 zł; opłaty za energię el. i gaz i pozostałe – 397,50 zł; abonament TV 37.00 zł. Po rozliczeniu wszystkich stałych kosztów miesięcznych, na żywność, odzież, lekarstwa – pozostaje kwota 487,41 zł." Skarżąca zaznaczyła nadto, że działalność usługowa prowadzona przez nią jest zawieszona. Do przybliżonego wyżej wniosku skarżąca nadesłała plik dokumentów źródłowych, w tym: decyzji o waloryzacji jej świadczenia emerytalnego (świadczenie do wypłaty od dnia 1 marca 2012 r. wynosi 721,24 zł); pokwitowania przyjęcia zleceń dokonania przelewów w Agencji Opłat [...] w dniu 20 listopada 2012 r. (60,24 zł na rzecz Gazowni [...]; 70,00 zł na rzecz SM [...]; 83,50 zł na rzecz Stowarzyszenia [...]; 64,27 zł na rzecz [...] Sp. z o.o.; 112,24 na rzecz [...] S.A. ); potwierdzenia wypłaty świadczenia emerytalnego w ww. kwocie; potwierdzeń dwóch wpłat gotówkowych na rzecz Stowarzyszenia [...] (abonament miesięczny – 37 zł); podsumowania podatkowej księgi przychodów i rozchodów ww. Gabinetu za okres styczeń – lipiec 2012 r. (łącznie przychody – 8.100,00 zł; łącznie wydatki 2.147,68 zł i zakup handlowy – 554,51 zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć kosztów sądowych. W punkcie wyjścia rozważań na temat wniosku skarżącej z dnia 25 listopada 2012 r. (data sygnowania druku PPF) należy zauważyć, iż jest on drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić przy uwzględnieniu regulacji płynącej z art. 165 ustawy P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. W tym też kontekście stwierdzono, iż w niniejszym przypadku nie doszło do zmiany okoliczności w przytoczonym wyżej rozumieniu. W toku ustaleń faktycznych przyjętych w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2012 r. stwierdzono bowiem, że dochód w gospodarstwie domowym skarżącej zdeklarowano w kwocie 2.247,90 zł. Obecnie skarżąca zeznała, że dochód ów wynosi 2.140,73 zł. Co znamienne, zarówno w toku poprzedniego rozpoznania wniosku, jak i teraz uwypuklono obciążenia finansowe gospodarstwa domowego. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na argumentację jaką przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 lipca 2012 r., a odnoszącą się do wniosku męża skarżącej, której solidarnie jest tutaj zobowiązany do ponoszenia kosztów sądowych. Otóż uznano tam, wskazując na rzeczone dochody gospodarstwa domowego, że skarżący posiada stabilną sytuację finansową. W konsekwencji uznano tutaj, że nie doszło do zmiany okoliczności stanu faktycznego, które pozwoliłyby na odstąpienie od poprzednio przyjętego rozstrzygnięcia. Nie stracono z pola widzenia okoliczności, którą skarżąca zaakcentowała w druku PPF pisząc o swoich dochodach, że prowadzona przez nią działalność usługowa została zawieszona. Po pierwsze, oświadczenie to pozostaje w sprzeczności z pozostałymi zeznaniami. Wszak skarżąca, deklarując łączne dochody gospodarstwa domowego, uwzględniła dochody z tego tytułu. Po wtóre, w ramach wniosku nie odnotowano jakichkolwiek powodów, dla których dochodowa działalność została zawieszona. W orzecznictwie przyjmuje się natomiast, że jeśli strona bez ważnego powodu nie wykorzystała swoich możliwości w zakresie zgromadzenia tych środków, to przyjmuje się, iż jej stan majątkowy i jej dochody są takie, jakie mogłaby mieć przy użyciu w pełni swoich możliwości zarobkowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87, publ. OSNC 1988/7-8/103). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., mając nadto na uwadze art. 165 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.