I SA/Gl 165/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. i M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 14 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W toku ustaleń faktycznych przyjęto, że łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego stanowił kwotę 2.247,90 zł, z kolei wydatki mieszkaniowe kształtowały się na poziomie 970,09 zł. W motywach przyjętego rozstrzygnięcia podkreślono, że skarżący nie wykazał dochodów jego żony. W dalszej kolejności, postanowieniem z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 496/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. S. akcentując, że Sąd I instancji słusznie zauważył, iż skarżący nie przedstawił pełnych danych na temat swojej sytuacji materialnej. Niezależnie jednak od uwypuklonych mankamentów wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd kasacyjny zaznaczył, że "sytuacja finansowa Skarżącego jest stabilna (...). Otrzymuje 330 zł tytułem wynagrodzenia, żona Skarżącego otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.139,97 zł oraz dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, który w 2011 r. wyniósł 9 325,61 zł." Wnosząc o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 listopada 2012 r., mocą którego oddalono skargę w tej sprawie, M. S. zwrócił się także do Sądu I instancji o udzielenie mu nieodpłatnej pomocy prawnej. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, wniosek ów został uzupełniony o urzędowy formularz – druk PPF z dnia 25 listopada 2012 r. W tych ramach skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku zaakcentował, że pomoc prawna jest mu niezbędna w celu prawidłowego sporządzenia odwołania do wyroku Sądu. Podkreślił, że odmowa udzielenia mu pomocy prawnej w toku postępowania przed Sądem miała niekorzystny wpływ na zapadłe orzeczenie. Wyjaśnił, że występując przed Sądem nie miał wystarczających umiejętności i wiedzy prawniczej do wskazania wszystkich powodów, dla których zaskarżona decyzja powinna być uchylona. Podniósł nadto, że po rozliczeniu wszystkich stałych kosztów miesięcznych, w tym żywności, odzieży i lekarstw, pozostaje mu kwota 487,41 zł. Kwota jest zbyt mała aby dokonać opłat sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Skarżący zaakcentował nadto, że sytuacja finansowa stale się pogarsza, ponieważ postępująca [...] i początki [...] powodują dodatkowe wydatki na leczenie. W oświadczeniu od stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z żoną. M. S. posiada "spółdzielcze prawo własności do ½ mieszkania o powierzchni 75 m2." Zaznaczył, że żona posiada samochód osobowy marki VW [...] (rok produkcji 2001) o wartości około 10.000,00 zł. W rubryce dochody skarżący zeznał, iż łączny dochód w jego gospodarstwie domowym wynosi 2.140,73 zł. Zaznaczył przy tym, że "od kwoty 1139,97 emerytury ZUS potrąca 78,00 zł tytułem zaliczki na podatek, składka ubezpieczenia zdrowotnego 108,99 zł; Kwotę 302,74 potrąca komornik na rzecz organów podatkowych i ZUS; do wypłaty pozostaje 721,24 zł z tytułu emerytury; Czynsz miesięcznie – 729,09 zł; opłaty za energię el. i gaz i pozostałe – 397,50 zł; abonament TV 37.00 zł. Po rozliczeniu wszystkich stałych kosztów miesięcznych, na żywność, odzież, lekarstwa – pozostaje kwota 487,41 zł." Skarżący zaznaczył nadto, że działalność usługowa prowadzona przez jego żonę jest zawieszona. Do przybliżonego wyżej wniosku skarżący nadesłał plik kserokopii dokumentów źródłowych, w tym: decyzji o waloryzacji świadczenia emerytalnego jego żony (świadczenie do wypłaty od dnia 1 marca 2012 r. wynosi 721,24 zł); pokwitowania przyjęcia zleceń dokonania przelewów w Agencji Opłat [...] w dniu 20 listopada 2012 r. (60,24 zł na rzecz Gazowni [...]; 70,00 zł na rzecz SM [...]; 83,50 zł na rzecz Stowarzyszenia [...]; 64,27 zł na rzecz [...] Sp. z o.o.; 112,24 na rzecz [...] S.A. ); potwierdzenia wypłaty świadczenia emerytalnego w ww. kwocie; potwierdzeń dwóch wpłat gotówkowych na rzecz Stowarzyszenia [...] abonament miesięczny – 37 zł); podsumowania podatkowej księgi przychodów i rozchodów ww. Gabinetu za okres styczeń – lipiec 2012 r. (łącznie przychody – 8.100,00 zł; łącznie wydatki 2.147,68 zł i zakup handlowy – 554,51 zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć kosztów sądowych. W punkcie wyjścia rozważań na temat wniosku skarżącego z dnia 25 listopada 2012 r. (data sygnowania druku PPF) należy zauważyć, iż jest on drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić przy uwzględnieniu regulacji płynącej z art. 165 ustawy P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. W tym też kontekście stwierdzono, iż w niniejszym przypadku nie doszło do zmiany okoliczności, która mogłaby podważyć argumentację przyjętą w poprzednim postanowieniu Sądu w przedmiocie prawa pomocy. Należy w tym miejscu przede wszystkim zwrócić uwagę na argumentację jaką przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 lipca 2012 r. Otóż uznano tam, wskazując na dochody gospodarstwa domowego M. S., że skarżący posiada stabilną sytuację finansową. Wówczas skarżący deklarował, iż dochód jego gospodarstwa wynosi 2.247,90 zł, obecnie zaś – 2.140,73. Nie jest to zatem zmiana wpływająca w sposób istotny na sytuacją materialną strony. Należy w tym miejscu zaakcentować, iż sygnalizowane obecnie obciążenia świadczenia emerytalnego żony skarżącego były już uprzednio przedmiotem rozważań Sądu I instancji w ramach postanowienia z dnia 14 maja 2012 r. Nie stracono z pola widzenia okoliczności, którą skarżący zaakcentował w druku PPF pisząc o dochodach swojej żony, że prowadzona przez nią działalność usługowa została zawieszona. Po pierwsze, oświadczenie to pozostaje w sprzeczności z pozostałymi zeznaniami. Wszak skarżący, deklarując łączne dochody gospodarstwa domowego, zaliczył dochody żony właśnie z tego tytułu. Po wtóre, w ramach wniosku nie odnotowano jakichkolwiek powodów, dla których dochodowa działalność została zawieszona. W orzecznictwie przyjmuje się natomiast, że jeśli strona bez ważnego powodu nie wykorzystała swoich możliwości w zakresie zgromadzenia tych środków, to przyjmuje się, iż jej stan majątkowy i jej dochody są takie, jakie mogłaby mieć przy użyciu w pełni swoich możliwości zarobkowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87, publ. OSNC 1988/7-8/103). Co znamienne żona skarżącego jest również stroną skarżącą w tej sprawie, a co za tym idzie, jest solidarnie zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., mając nadto na uwadze art. 165 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.