I SA/Gl 1690/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Borys Marasek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2024 r. sprawy ze skargi G. J., K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 września 2023 r. nr SKO.F/41.4/814/2023/14991 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2021 r. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 września 2023 r. nr SKO.F/41.4/814/2023/14991 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło niedopuszczalność odwołania z dnia 28 kwietnia 2023 r. wniesionego przez K. P. i G. J. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta S. (dalej: Prezydent) z dnia 5 października 2022 r. nr [...] w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. dot. nieruchomości przy ul. [...] [...]. Jako podstawę rozstrzygnięcia SKO wskazało m.in. art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 z późn. zm., dalej: o.p.). Uzasadniając rozstrzygnięcie, Kolegium wskazało, że decyzją z dnia 5 października 2022 r. organ I instancji ustalił G. J., K. P. i S. O. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. dotyczącego nieruchomości przy ul. [...] [...] w kwocie 42.410 zł. S. O. złożył odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta, a SKO decyzją z dnia 20 lutego 2023 r. nr SKO/F/41.4/1319/2022/21642 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Pismem z dnia 24 marca 2023 r. S. O. wniósł skargę na powyższą decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która nie została jeszcze rozpoznana. S. O. zmarł 22 kwietnia 2023 r. W piśmie z 28 kwietnia 2023 r. K. P. i G. J., wnieśli odwołanie od decyzji Prezydenta z dnia 5 października 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. SKO uznało, że odwołanie z wielu powodów może być niedopuszczalne, a skutkiem jego niedopuszczalności jest to, że wnosząca je strona nie może oczekiwać na jego rozpatrzenie co do istoty. Kolegium zaznaczyło, że w literaturze przedmiotu wskazuje się, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. W rozpatrywanej sprawie zachodzi przedmiotowa niedopuszczalność odwołania. SKO rozpatrzyło sprawę zakończoną decyzją Prezydenta z dnia 5 października 2022 r., z uwagi na odwołanie wniesione przez S. O. Kolegium wydało ostateczną decyzję, która obecnie jest przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Niedopuszczalnym zatem byłoby ponowne orzekanie w tej samej sprawie. Na powyższe postanowienie SKO K. P. i G. J., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, a w konsekwencji błędne stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z dnia 28 kwietnia 2023 r., a to z uwagi na przyjęcie przedmiotowej niedopuszczalności odwołania, mającej polegać na procedowaniu na etapie sądowoadministracyjnym skargi na wcześniejszą decyzję SKO z dnia 20 lutego 2023 r. nr SKO/F/41.4/1319/2022/21642, również odnoszącej się do tej samej decyzji Prezydenta z dnia 5 października 2022 r., wydanej wskutek odwołania złożonego przez inną osobę, tj. przez S. O., zmarłego 22 kwietnia 2023 r., podczas gdy wniesienie odwołania przez inne osoby nie może i nie pozbawia prawa pozostałych stron – zobowiązanych podatników do kontroli odwoławczej decyzji organu I instancji. Wobec powyższego w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne przesłanki natury faktycznej ani prawnej skutkujące stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania z dnia 28 kwietnia 2023 r., albowiem nie zachodzi przedmiotowa niedopuszczalność odwołania. Biorąc powyższe pod uwagę wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta z dnia 5 października 2022 r. i stwierdzenie jej nieważności lub wydania jej z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że zaskarżone postanowienie stwierdza, że w sprawie zachodzi przedmiotowa niedopuszczalność odwołania polegająca na procedowaniu skargi, a wcześniej odwołania innej strony, tj. S. O. od tożsamej decyzji organu I instancji. Zdaniem autora skargi zapatrywanie SKO jest bezpodstawne, gdyż w istocie wcześniejsze wniesienie odwołania przez inną osobę i nawet wydanie decyzji, nie pozbawia prawa pozostałych stron do kontroli odwoławczej i instancyjnej zapadłych decyzji. Co więcej, SKO nie powołuje żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby wprost zakaz (niedopuszczalność) odwołania od decyzji, na którą już wcześniej inna osoba złożyła odwołanie. Zatem, w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć istnienia przeszkody prawnej ani faktycznej w rozpoznaniu odwołania; orzeczenie wydane zaś w postępowaniu zainicjowanym odwołaniem z dnia 28 kwietnia 2023 r. nie będzie ponownym orzekaniem w tej samej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że decyzja Kolegium z dnia 20 lutego 2023 r. jest ostateczna, stąd niedopuszczalnym byłoby ponowne orzekanie w tej samej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu odwoławczego o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania skarżących od decyzji organu pierwszej instancji wydanej w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Stan faktyczny w tej sprawie nie był sporny. Organ pierwszej instancji ustalił dla skarżących i S. O. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. S. O. złożył odwołanie od tej decyzji. Rozpoznając odwołanie SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i w dacie wydania postanowienia przez SKO wniesiona skarga nie została jeszcze rozpoznana. Następnie skarżący wnieśli odwołanie od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi przedmiotowa niedopuszczalność odwołania albowiem Kolegium rozpatrzyło sprawę zakończoną decyzją pierwszoinstancyjną w związku z wniesieniem odwołania przez trzeciego ze współwłaścicieli. Kolegium powołało się na fakt wydania ostatecznej decyzji, która obecnie jest przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, co czyniło niedopuszczalnym orzekanie w tej samej sprawie. Skarżący w skardze wniesionej do tut. Sądu zarzucili, że wniesienie odwołania przez inne osoby nie może i nie pozbawia prawa pozostałych stron – zobowiązanych podatników do kontroli odwoławczej decyzji organu I stopnia, wobec czego w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne przesłanki natury faktycznej ani prawnej skutkujące stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania, albowiem nie zachodzi przedmiotowa niedopuszczalność odwołania. Skarżący wskazali, że orzeczenie wydane w postępowaniu zainicjowanym odwołaniem nie będzie ponownym orzekaniem w tej samej sprawie. W tym sporze rację należy przyznać organowi odwoławczemu. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023.70, dalej: u.p.o.l.) jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6. Z powyższego wynika obowiązek organów podatkowych do wymierzenia podatku osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji, adresowanej do wszystkich współwłaścicieli. Organ podatkowy opodatkowując współwłaścicieli wydaje jedną decyzję dotyczącą całej nieruchomości, bez wyszczególnienia udziałów poszczególnych współwłaścicieli (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. I SA/Gl 101/22, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W kontrolowanej sprawie została wydana przez organ pierwszej instancji jedna decyzja podatkowa. Odwołanie od tej decyzji złożył S. O. SKO rozpatrzyło to odwołanie wydając decyzję w dniu 20 lutego 2023 r. Skarżący złożyli odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania już po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy. W doktrynie prawa przyjęto, że na gruncie postępowania administracyjnego można wyróżnić takie relacje między stronami, które przypominają znaną na gruncie postępowania cywilnego konstrukcję współuczestnictwa materialnego. Wskazano, że "w przypadku współuczestnictwa materialnego zawsze mamy do czynienia z jedną sprawą administracyjną, co skutkuje rozstrzygnięciem jej jedną decyzją, kształtującą sytuację prawną wszystkich stron postępowania. Nie jest zatem możliwe orzekanie przez organ samodzielnie i niezależnie o sytuacji prawnej poszczególnego współuczestnika lub niektórych z nich" (A. Skóra, Współuczestnictwo w postępowaniu administracyjnym, str. 264, wyd. Oficyna 2009). Powyższe uwagi znajdują zastosowanie także na gruncie prawa podatkowego. Wynika z tego, że wydane przez organy podatkowe decyzje ukształtowały sytuację prawną wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jako podatników podatku od nieruchomości. Wniesienie przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości odwołania skutkowało tym, że sprawa podatkowa została ponownie rozpatrzona przez organ odwoławczy. Wydana przez organ odwoławczy decyzja wywarła skutki w sytuacji prawnej wszystkich współwłaścicieli, w tym w sytuacji skarżących. W literaturze słusznie wskazano, że "wniesienie zwyczajnego środka prawnego (tj. odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) przez jednego współuczestnika wywiera skutek wobec wszystkich pozostałych, z uwagi na więzi materialnoprawne łączące uprawnienia i/lub obowiązki stron postępowania" (A. Skóra, j.w. str. 264). Organ odwoławczy mógłby uznać odwołanie wniesione przez skarżących za dopuszczalne i je rozpatrzyć jedynie w sytuacji, gdyby zostało ono skutecznie wniesione po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przed rozpatrzeniem w drodze decyzji odwołania S. O. Jednakże tego rodzaju sytuacja w kontrolowanej sprawie nie wystąpiła. Skarżący w skardze zarzucili błędne stwierdzenie przez organ odwoławczy niedopuszczalności odwołania z dnia 28 kwietnia 2023 r. z uwagi na przyjęcie przedmiotowej niedopuszczalności odwołania, mającej polegać na procedowaniu na etapie sądowoadministracyjnym skargi na wcześniejszą decyzję SKO. Tymczasem w ocenie Sądu organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu jednoznacznie wskazał, że przyczyną dla której stwierdzono niedopuszczalność wniesionego odwołania jest fakt wydania ostatecznej decyzji na skutek wniesionego odwołania przez S. O. Skarżący argumentują, że wcześniejsze wniesienie odwołania przez inną osobę i nawet wydanie decyzji nie pozbawia prawa pozostałych stron do kontroli odwoławczej i instancyjnej zapadłych decyzji. Już tylko z przyczyn powyżej zaprezentowanych przez Sąd nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżących. Dodatkowo należy wskazać, że rozpatrzenie przez SKO odwołania skarżących skutkowałoby nieważnością kolejnej decyzji wydanej przez organ odwoławczy. Tego rodzaju wniosek znajduje podstawę w art. 247 § 1 pkt 4 o.p. zgodnie z którym organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 1999 r., sygn. I SA/Gd 737/97, LEX nr 38675). Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 o.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. SKO słusznie wskazało, że niedopuszczalność odwołania może wynikać ze względów podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych może wynikać z tego, że tok postępowania został w sprawie już wyczerpany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1998 r., sygn. II SA 1391/98, LEX nr 41308). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wstępne, w trakcie którego bada w pierwszej kolejności dopuszczalność odwołania, a następnie terminowość jego wniesienia. Kolejność taka jest uzasadniona tym, iż w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, ocena zachowania terminu do wniesienia odwołania jest zbędna" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. I SA/Rz 461/08, opubl. w CBOSA). Jedynie na marginesie wskazać należy, że skargi wniesione do tut. Sądu przez S. O. za lata podatkowe 2019 - 2022 zostały zarejestrowane pod sygn.: I SA/Gl 554/23, I SA/Gl 555/23, I SA/Gl 556/23, I SA/Gl 557/23. Skarżący we wskazanych postępowaniach sądowoadministracyjnych posiadają status uczestników postępowania. Konsekwencją tego jest możliwość przedstawienia przez skarżących zarzutów względem decyzji wydanej przez organ odwoławczy. Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.