I SA/Gl 173/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Beata Kozicka, Bożena Pindel, Protokolant specjalista Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Gminy A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej również Kolegium) po rozpatrzeniu zażalenia Wójta Gminy A (dalej również zobowiązany) na postanowienie Starosty L. (dalej również wierzyciel) z dnia [...] Nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w związku z zarzutami zobowiązanego wniesionymi w toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne, w którym uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a. oraz art. 2 § 1 pkt 6, art. 3 § 1, art. 6 § 1, art. 17, art. 18, art. 32, art. 33 i art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej ustawa egzekucyjna, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium podało, że wierzyciel, po rozpatrzeniu zarzutów zobowiązanego uznał je za nieuzasadnione wskazując, że stwierdzenie zobowiązanego, iż egzekwowany obowiązek nie istnieje jest bezzasadne z uwagi na treść art. 24 ust. 3a pkt 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287), dalej ustawa, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie tej ustawy (Dz. U. Nr 42, poz. 334), dalej ustawa zmieniająca, oraz stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej Inspektor) z dnia [...]. i ustalenia, że zawarcie umowy cywilnoprawnej nie jest tożsame z działaniami mającymi na celu przeniesienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa. Wierzyciel stwierdził także, że nie doszło do naruszenia art. 27 ustawy egzekucyjnej, bowiem zgodnie z § 8 ust. 2 Regulaminu Organizacyjnego Starostwa Powiatowego w L. stanowiącego załącznik do uchwały Nr [...] Rady Powiatu w L. z dnia [...] wynika, że w czasie nieobecności starosty zadania i kompetencje w zakresie kierowania starostwem wykonuje wicestarosta. W zażaleniu na postanowienie wierzyciela zobowiązany, wnosząc o jego uchylenie, podtrzymał zarzut odnośnie wystawionego tytułu wykonawczego dotyczącego nieistnienia egzekwowanego obowiązku, gdyż jego postępowanie odniosło się do działań dotyczących praw do nieruchomości znajdujących się w zasobie Agencji Nieruchomości Rolnych, które są nieruchomościami Skarbu Państwa. Kolegium przytoczyło treść art. 3 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej, a następnie stwierdziło, że pismem z dnia 8 października 2009 r. Urząd Gminy A zwrócił się o wykonanie wypisu i wyrysu z mapy ewidencyjnej dla 12 działek wyjaśniając, że dokumenty te potrzebne są celem nabycia tych nieruchomości przez Gminę A od Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O., dalej Agencja. W odpowiedzi Starosta Powiatu L. w załączeniu pisma z dnia 26 października 2009 r. przesłał żądane wypisy i wyrysy działek Agencji, a za ich sporządzenie wystawił fakturę VAT nr [...] z dnia [...] na kwotę [...] zł doręczoną wnioskodawcy w dniu 30 października 2009 r. Kolegium wskazało, że zobowiązany zajął stanowisko, iż zgodnie z art. 24 ust. 3a pkt 4 ustawy (zmieniającej) brak jest podstawy do zapłaty spornej faktury, zaś wierzyciel wyraził pogląd, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie i zwolnienie z opłaty nie przysługuje, gdyż działania gminy dotyczą nieruchomości Agencji "do przeniesienia własności nieruchomości w drodze umowy notarialnej", co nie jest tożsame z prawami do nieruchomości Skarbu Państwa wynikającymi z mocy prawa. Kolegium stwierdziło, że Inspektor w piśmie z dnia 8 lutego 2010 r. wskazał, że Główny Geodeta Kraju w dniu 27 lipca 2009 r. ogłosił swoje stanowisko w sprawie stosowania przepisów art. 24 ust. 3a ustawy, zgodnie z którym, jako działanie dotyczące praw do nieruchomości Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego należy rozumieć działania mające na celu m. in. przeniesienie praw do takich nieruchomości bądź ustanowienie na nich praw, jednakże w ocenie Inspektora zawarcie umowy cywilnoprawnej w formie aktu notarialnego nie jest tożsame ze wskazanym w powołanym stanowisku działaniem mającym na celu przeniesienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa, oraz że w takim przypadku przepisy art. 24 ust. 3a pkt 4 ustawy nie mogą mieć zastosowania. Kolegium stwierdziło, że upomnieniem z dnia 30 września 2011 r., doręczonym w dniu 4 października 2011 r., wierzyciel wezwał Gminę A do uregulowania spornej należności z przedmiotowej faktury, a następnie w dniu [...] wystawił tytuł wykonawczy obejmujący tę należność wraz z odsetkami wskazując, że należność ta powstała z mocy prawa tj. art. 40 ust. 3c ustawy. Tytuł ten został skierowany do organu egzekucyjnego, zaś w toku czynności egzekucyjnych poborca podatkowy w dniu 18 września 2012 r. doręczył odpis tego tytułu oraz pobrał kwotę obejmującą całość zobowiązania wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Zobowiązany zgłosił zarzuty wskazując na nieistnienie obowiązku (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej) oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej (podpisanie tytułu wykonawczego przez osobę nieuprawnioną). Wierzyciel w swoim stanowisku uznał zarzuty za nieuzasadnione, zaś zobowiązany w zażaleniu na to postanowienie podtrzymał zarzut nieistnienia obowiązku. Kolegium zauważyło, że opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne mają charakter daniny publicznej w związku z konkretnym działaniem organu administracyjnego, oraz że zasadą jest odpłatność za udostępnianie danych i informacji z zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Obecnie stanowi o tym art. 40 ust. 3c ustawy, dodany z dniem 7 czerwca 2010 r. mocą art. 23 pkt 13 lit. b ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej (Dz. U. Nr 76, poz. 489), zaś wcześniej art. 40 ust. 3b tej ustawy. Kolegium wyjaśniło, że w stanie faktycznym sprawy w stosunku do zobowiązanej Gminy A nie zachodziły wymienione w przepisach wyjątki od zasady odpłatności za udostępnienie danych z prowadzonego przez starostę powiatowego zasobu geodezyjnego, a w szczególności powoływany przepis art. 24 ust. 3a pkt 4 ustawy, gdyż Gmina A nie była uprawniona do nieodpłatnego uzyskania danych zgromadzonych we wskazanym rejestrze publicznym. Według Kolegium "brak jest przesłanek do odmiennego interpretowania omawianego przepisu od tej, którą przyjął Główny Geodeta Kraju w piśmie z dnia 27 lipca 2009 r.". Dlatego też działania zobowiązanego, które miały na celu nabycie na rzecz gminy nieruchomości Skarbu Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej w formie aktu notarialnego, nie można utożsamiać z działaniem mającym na celu przeniesienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa Kolegium zauważyło również, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 30 marca 2011 r. ( I OW 7/11) i z dnia 1 lutego 2012 r. (I OW 172/11) wyraził pogląd, że z dniem 1 stycznia 2010 r. uwzględniając przepisy art. 61 ust. 1 w związku z art. 60 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), ustalenie tej opłaty następuje w drodze decyzji, co zdaniem Kolegium oznacza, że do dnia 1 stycznia 2010 r. nie było wymagane wydanie decyzji administracyjnej, a zatem wierzyciel uprawniony był do dochodzenia spornej należności wyłącznie na podstawie przedmiotowej faktury "z dnia [...]." W skardze na to postanowienie, skarżąca Gmina A działająca przez Wójta, wniosła o uchylenie postanowień obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania podnosząc, że wystąpienie o przedmiotowe dokumenty (wypis i wyrys) miała na celu nabycie nieruchomości Agencji i chodziło o "prawa do nieruchomości Skarbu Państwa", oraz że podjęła działania, których ostatecznym celem było uzyskanie prawa (własności) do tych nieruchomości, skoro uzyskanie tych dokumentów, to "krok niezbędny" do zawarcia cywilnoprawnej umowy notarialnej (art. 155 § 1 k.c.). Zdaniem strony skarżącej jako "działania dotyczące praw do nieruchomości" należy rozumieć wszystkie czynności, które w rezultacie pozwolą na uzyskanie w każdej prawnie dopuszczalnej formie prawa własności nieruchomości bez względu na to, czy prawo to zostanie uzyskane na podstawie orzeczenia sądowego, decyzji administracyjnej czy umowy w formie aktu notarialnego. Ponadto poprzez wykładnię wychodzącą poza zakres przepisu prawnego Gmina nie powinna tracić prawa do nieodpłatnego wyrysu i wypisu. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując przyjęte w postanowieniu stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że przedmiotem sporu było stosowanie przepisu art. 24 ust. 3a pkt 4 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 7 czerwca 2010 r. w sytuacji, gdy jednostka samorządu terytorialnego (gmina) wnioskowała o wykonanie wypisu i wyrysu z mapy ewidencyjnej obejmujących działki Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych potrzebnych celem nabycia tych nieruchomości (działek) przez tę jednostkę (gminę) od Agencji w drodze umowy notarialnej (zawarcie umowy cywilnoprawnej przenoszącej własność tych nieruchomości). Bezsporne było, że żądanie takie zgłoszone zostało pismem Urzędu Gminy A z dnia 8 października 2009 r., zaś w dniu 26 października 2009 r. Starosta L. przesłał te dokumenty wnioskodawcy, a następnie obciążył go kosztami za ich sporządzenie wystawiając fakturę z dnia [...]. Zdaniem strony skarżącej w zaistniałym stanie faktycznym wymieniony wcześniej przepis znajdował zastosowanie i nie ma podstaw do zapłaty spornej faktury, zaś według Kolegium – nie nastąpiły warunki do jego stosowania, gdyż działania gminy nie można uznać za tożsame z działaniem mającym na celu przeniesienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa. Zgodnie z treścią powołanego przepisu "wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego wydaje się nieodpłatnie na żądanie (...) jednostek samorządu terytorialnego, w związku z ich działaniami dotyczącymi praw do nieruchomości Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego". O ile więc, w czasie obowiązywania tego przepisu, wymieniona w nim jednostka (np. gmina) zwróciła się do właściwego organu (starosty) o wydanie tego rodzaju dokumentów wykazując, że ich uzyskanie pozostaje w związku z działaniami tej jednostki dotyczącymi praw do nieruchomości Skarbu Państwa to czynność taka (wydanie żądanych dokumentów) była nieodpłatna. Z treści omawianego przepisu wynika wprost, że nie chodzi w nim o bezpośrednie działania dotyczące praw do oznaczonych tam nieruchomości, lecz o to by żądanie wydania dokumentów, w przepisie tym wymienionych, pozostawało w związku z takimi działaniami. Przepis ten nie ustanawiał jakichkolwiek innych wymogów niezbędnych do nieodpłatnego wydania (otrzymania) takich dokumentów poza żądaniem uprawnionego podmiotu (organu lub jednostki) i zaistnieniem związku dokumentów z działaniami tych podmiotów dotyczącymi praw do wymienionych tam nieruchomości. W szczególności omawiany przepis nie stanowił o charakterze działań dotyczących praw do takich nieruchomości i nie wyłączał bezpłatności wydania wymienionych w nim dokumentów z uwagi na sposób czy tryb takich działań. Oznacza to, że wykazanie przez uprawnione podmioty związku żądanej dokumentacji z jakimkolwiek ich działaniem dotyczącym praw do opisanych tam nieruchomości, w tym nabycie ich prawa własności w drodze czynności cywilnoprawnej (umowa notarialna), decydowało o nieodpłatności wydania tych dokumentów tym podmiotom. Twierdzenie, że działania w celu zawarcia umowy cywilnoprawnej, w formie aktu notarialnego, przenoszącej prawo własności nieruchomości Skarbu Państwa na rzecz Gminy, nie są tożsame z działaniami mającymi na celu przeniesienie praw do takich nieruchomości, pozostaje w sprzeczności nie tylko z prawem ale i zasadami logiki, skoro zawarcie umowy przenoszącej własność nieruchomości (art. 155 k.c.) z przyczyn oczywistych, stanowi działanie dotyczące praw do nieruchomości, o ile do jej zawarcia niezbędne są wypisy i wyrysy, to wydanie tych dokumentów pozostaje w związku z takim działaniem. Warto przy tym zauważyć, że pogląd ten, wbrew twierdzeniu Kolegium, pozostaje w zgodzie ze stanowiskiem Głównego Geodety Kraju z dniem 27 lipca 2009 r., w którym stwierdził on, że jako działania dotyczące praw do nieruchomości Skarbu Państwa należy rozumieć m. in. działania mające na celu przeniesienie praw do tych nieruchomości. Z powołanego stanowiska nie wynika, że przeniesienie praw do nieruchomości poprzez zawarcie umowy cywilnoprawnej nie stanowi przeniesienia praw do nieruchomości. Pogląd taki wyraził wyłącznie Inspektor w piśmie z dnia 8 lutego 2010 r. interpretując na swój sposób powołane wyżej stanowisko. Dlatego też należy stwierdzić, że "działania", o których mowa w art. 24 ust. 3a pkt 4 ustawy, to wszelkie dopuszczalne prawem sposoby postępowania dotyczące praw do wymienionych tam nieruchomości, w tym skutkujące nabyciem tych nieruchomości z mocy aktów lub czynności administracyjnych czy też czynności cywilnoprawnych. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy (Kolegium) uwzględni wyrażone wyżej poglądy i oceny prawne, wydając stosownej treści rozstrzygnięcie. Z tych przyczyn Sąd, stwierdzając naruszenie przepisu prawa materialnego (art. 24 ust. 3a pkt 4 ustawy) w sposób mający wpływ na wynik sprawy oraz działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270), orzekł jak w wyroku.