I SA/Gl 179/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Protokolant Beata Kuziel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2007 r. sprawy ze skargi [...] w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości-interpretacja. uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zawiesiło z urzędu postępowanie w sprawie zażalenia [...] w K. na postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. w sprawie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. W uzasadnieniu wymienionego postanowienia, jako przyczynę zawieszenia, podano konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, tj. rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego w sprawie zgodności z Konstytucją przepisów art. 14a-c Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2005 r. Podkreślono jednocześnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na posiedzeniu w dniu 5 maja 2006 r. zawiesił postępowanie w analogicznej sprawie. Zaakcentowano, że udzielenie przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na przedstawione pytanie, warunkuje podjęcie rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Strona na ww. postanowienie wniosła zażalenie, w którym nie zgodziła się z argumentami zawieszenia przedstawionymi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Podkreślono, że dopóki Trybunał Konstytucyjny nie wyda orzeczenia stwierdzającego niezgodność z Konstytucją powyższych przepisów, to przepisy te obowiązują. Natomiast w przypadku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny ich niezgodności z ustawą zasadniczą, skutki takiego orzeczenia zostały uregulowane w art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz w art. 14b§ 5 pkt 2 i art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Nadto stwierdzono, że gdyby w sprawie wystąpiła faktycznie podstawa zawieszenia postępowania, przewidziana w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, to miałby także zastosowanie art. 203 tejże ustawy. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że wystąpienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie stwierdzenia zgodności z Konstytucją przepisów 14a-c Ordynacji podatkowej, dotyczących interpretacji przepisów prawa podatkowego w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2005 r., jest rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego przez inny organ. Zaakcentowano, że powyższe rozstrzygnięcie dotyczy istotnego zagadnienia, a mianowicie zgodności z Konstytucją przepisów proceduralnych, jakimi musi się kierować organ podatkowy udzielając interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. W skardze na powyższe postanowienie strona zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Zdaniem skarżącego okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozstrzygając inną sprawę, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności z Konstytucją przepisów art. 14a-c Ordynacji podatkowej nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Odniesiono się przy tym do treści art. 124 § 1 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z którego to przepisu wywiedziono wniosek, że nie ma obowiązku zawieszania postępowania z tej przyczyny w innej sprawie, przez inny organ. Ponadto powtórzono zarzuty zażalenia od postanowienia pierwszoinstancyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczej wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Bezpośrednio przed terminem rozprawy Sąd uzyskał informację z Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., że w spornej sprawie nie zostało podjęte zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za uzasadnioną. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w rozpatrywanym przypadku istniała przesłanka zawieszenia przez organ odwoławczy postępowania podatkowego wszczętego wnioskiem strony skarżącej o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, a ściślej mówiąc, czy rozpatrzenie sprawy uzależnione było od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Trybunał Konstytucyjny. Podstawę prawną zawieszenia postępowania stanowi art. 201 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), który w pkt 2 przewiduje, iż organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W wypadku zatem wystąpienia takiej przesłanki organ ma obowiązek, a nie prawo do zawieszenia postępowania. W ocenie organu odwoławczego zagadnieniem wstępnym, od rozstrzygnięcia którego zależy rozstrzygnięcie rozpatrywanej sprawy jest odpowiedź na pytanie prawne zadane Trybunałowi Konstytucyjnemu, czy przepisy art. 14a-c Ordynacji podatkowej są zgodne z Konstytucją (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 października 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2065/05). Sąd nie podzielił argumentacji organu odwoławczego. Treść powołanego wyżej przepisu wskazuje, iż konstrukcja zagadnienia wstępnego składa się z czterech istotnych elementów: 1) wyłania się ono w toku postępowania podatkowego, 2) jego rozstrzygniecie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Przez określenie zagadnienia wstępnego należy rozumieć pewną kwestię o charakterze otwartym (tzn. jeszcze nie przesądzoną), której treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Z zagadnieniem wstępnym, zwanym też kwestią wstępną lub prejudycjalną, mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Jeżeli "zagadnienie" wykazuje jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., I SA/Łd 970/2003, niepubl.). Trzeba też pamiętać, na co Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie zwracał uwagę w swoich orzeczeniach, iż dopóki zgodność z Konstytucją przepisu ustawowego nie zostanie przez tenże Trybunał zakwestionowana, dopóty przepis ustawy obowiązuje i wywołuje skutki prawne w nim przewidziane. Powyższe rozważania wskazują, iż brak jest stanu uzależnienia między wydaniem orzeczenia w rozpatrywanej sprawie, a rozstrzygnięciem wspomnianego pytania prawnego, a tym samym nie można mówić o zaistnieniu zagadnienia wstępnego usprawiedliwiającego zawieszenie postępowania podatkowego. Na okoliczność taką zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 14 października 1999 r. (sygn. akt I SA/Łd 2042/98) NSA zaakcentował, iż zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy zgodności ustawy z Konstytucją RP nie powoduje obowiązku zawieszenia przez organ podatkowy postępowania podatkowego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ord.pod. Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym - co do oceny zgodności ustawowego unormowania podatkowego z Konstytucją RP - nie jest zagadnieniem wstępnym. Strona nie traci przy tym możliwości ochrony swoich praw w wypadku późniejszego uznania przepisu, na którym oparto niekorzystną dla niej decyzję, za niekonstytucyjny. Zgodnie bowiem z art. 240 § 1 pkt 8 w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Podobne rozwiązanie, na co zwraca zresztą uwagę skarżący, zawiera art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Za niezasadną należy też uznać argumentację, iż w podobnych okolicznościach faktycznych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach również zawieszał postępowanie. Podkreślenia wymagają różnice między przesłankami obligatoryjnego zawieszenia postępowania podatkowego (art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej), a przesłankami zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, wynikającymi z art. 124 (obligatoryjne przesłanki zawieszenia przez sąd postępowania sądowego z urzędu), czy też z art. 125 (fakultatywne przesłanki zawieszenia z urzędu) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 173, poz. 1270 ze zm.). Porównanie tych dwóch instytucji (tzn. zawieszenie postępowania podatkowego oraz zawieszenia postępowania sądowego), wskazuje na zdecydowanie szersze w tym zakresie (tzn. zawieszania postępowania sądowego) uprawnienia sadów administracyjnych niż organów podatkowych w przypadku postępowania podatkowego. Zakres sądowej kontroli administracji publicznej, z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że zaskarżone rozstrzygnięcie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270). Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia zasad postępowania w określonym wyżej zakresie, w odniesieniu do pierwszego z ww. wymienionych problemu spornego. W sumie zatem, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w całości, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który przewiduje, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach nie orzeczono ponieważ strona skarżąca przed zamknięciem rozprawy nie wniosła żądania o ich zasądzenie.