I SA/Gl 1831/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kompensacji wzajemnych zobowiązań w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 14 września 2007 r. oraz z dnia 26 października 2007 r., uzupełnionych urzędowym formularzem z dnia 14 lutego 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 8 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na wyżej oznaczoną decyzję organu podatkowego drugiej instancji. W skardze kasacyjnej od tegoż wyroku pełnomocnik strony skarżącej będący adwokatem złożył wniosek o zwolnienie jej z wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2007 r., które nie zostało zaskarżone, referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Z tych względów, na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gliwicach z dnia 5 września 2007 r., wezwano stronę skarżącą do rąk pełnomocnika do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Odpis zarządzenia uznano za doręczony w dniu 11 września 2007 r. Wymagany wpis od kasacji nie został uiszczony, natomiast w terminie przewidzianym do jego dokonania spółka w piśmie z dnia 14 września 2007 r. wniosła o zwolnienie jej z wpisu od skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 11 października 2007 r. tut. Sąd odrzucił skargę kasacyjną, akcentując, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony po merytorycznie i prawomocnie rozstrzygniętym uprzednim wniosku w tym przedmiocie. Postanowienie Sądu z dnia 11 października 2007 r. stało się następnie przedmiotem zażalenia z dnia 26 października 2007 r. wniesionego przez stronę skarżącą, w którym spółka powtórzyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Powyższe zażalenie zostało przez tut. Sąd odrzucone postanowieniem z dnia 26 listopada 2007 r., jako naruszające wymagania przypisane temu środkowi odwoławczemu, wynikające z art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: ppsa, albowiem sporządzone zostało przez samą stronę w sytuacji, gdy podlegało tzw. przymusowi adwokackiemu. Wniosek spółki o prawo pomocy z dnia 14 września 2007 r. został następnie uzupełniony poprzez złożenie urzędowego formularza, tj. druku PPPr z dnia 14 lutego 2008 r. Następnie spółka nadesłała dokumenty źródłowe oraz dodatkowe wyjaśnienia, które w zdecydowanej większości były już uprzednio przedmiotem oceny Sądu w ramach innych postępowań w przedmiocie przyznania stronie prawa pomocy. Przede wszystkim skarżąca spółka zaznaczyła, że w kilku sprawach toczących się z jej udziałem w Wydziale III tut. Sądu zwolniono ją od kosztów sądowych ( m. in. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1456/06). Skarżąca złożyła także odpis raportu kasowego za miesiąc styczeń 2008 r. (wykazano w nim saldo końcowe w kwocie [...] zł). Strona wnioskująca nadesłała też postanowienie Sądu Rejonowego w J. Wydział I Cywilny z dnia [...] sygn. akt [...], w którym zwolniono ją "od kosztów sądowych w sprawie – częściowo, a mianowicie od kosztów opłaty od zażalenia". Postanowieniem z dnia 19 marca 2008 r. referendarz sądowy, na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 14 września 2007 r. oraz z dnia 26 października 2007 r., uzupełnionych urzędowym formularzem z dnia 14 lutego 2008 r. – odmówił stronie wnioskującej przyznania prawa pomocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie zaznaczono, że obecny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym w tej sprawie. Każdy z nich wymagał odrębnego rozpoznania, przy czym ustalenia poczynione w toku rozstrzygnięcia poprzednich, w szczególności dokonane prawomocnym rozstrzygnięciem referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2007 r., nie mogły nie mieć wpływu na obecnie zapadłe orzeczenie. Spółka nie wykonała w sposób należyty wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ograniczyła się ona bowiem do nadesłania tych samych dokumentów, które już wielokrotnie przedstawiała w toku licznych postępowań w przedmiocie prawa pomocy, mimo iż miała świadomość, że referendarz sądowy, dokonując wezwania, znał ich treść oraz że w większości przypadków, jak np. w postanowieniu Sądu z dnia 23 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1500/06, uznawano je – z uwagi głównie na ich nieaktualność – za niewystarczające dla uwzględnienia jej wniosków. Spółka nie przedstawiła aktualnych wersji odpisów z ksiąg wieczystych, mających istotne znaczenie dla sprawy. Po wtóre, podkreślono, że okoliczność przyznania skarżącemu prawa pomocy przez wojewódzki sąd administracyjny w innych sprawach, nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Wskazano następnie, iż w uzasadnieniu nadesłanego obecnie przez stronę odpisu postanowienia sądu powszechnego w przedmiocie kosztów sądowych stwierdzone zostało, że "dłużnik nie wykazał w sposób należyty, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Nie złożył obligatoryjnych dokumentów świadczących o aktualnym stanie finansowym spółki". Referendarz sądowy zaznaczył, że skarżąca – wbrew temu, co konsekwentnie utrzymuje – nadal funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność, w trakcie której uzyskuje przychody, na co zwracano zresztą uwagę w licznych postępowaniach, jakie toczyły się w przedmiocie składanych przez nią wniosków o przyznanie prawa pomocy. Końcowo wyeksponowano okoliczność, że biorąc pod rozwagę obecnie przedłożone dokumenty źródłowe należało stwierdzić, iż stan kasy skarżącej spółki w czasokresie, w którym formalnie zainicjowano niniejsze wpadkowe postępowanie, wynosił ponad [...] zł, co jest kwotą wystarczającą na pokrycie opłaty sądowej, stanowiącej zaledwie 7,3 % posiadanych płynnych aktywów obrotowych. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego strona zaakcentowała, że Sąd ma możliwość obserwacji jej sytuacji finansowej od trzech lat. Strona nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez "przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Straty z tego wynikające przekroczyły już kwotę [...] zł. Skarżąca funkcjonuje jedynie dzięki pożyczkom jednego z wierzycieli. W treść sprzeciwu wkomponowano postanowienie komornika sądowego z dnia 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności oraz postanowienie tut. Sądu z dnia 3 września 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 586/07 w którym zwolniono spółkę od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 260 ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 2 wskazanej ustawy przyznanie osobie prawnej (a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej) prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Nasuwa się zatem konkluzja, że to na podstawie wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma on dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z uwagi na wniesiony skutecznie sprzeciw wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy podlegał ponownemu rozpoznaniu przez Sąd. Rozpoznając zatem ponownie wniosek skarżącej stwierdzić w pierwszej kolejności trzeba, że strona wnioskująca, będąca podmiotem prowadzącym postępowania sądowoadministracyjne w kilkudziesięciu sprawach toczących się przed tut. Sądem niewątpliwie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, czego dowodem są prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne, w a ich ramach m. in. dokonywane opisy i oszacowania nieruchomości. Powyższe nie może jednak przesądzać kwestii, że wnioskujący nie jest w stanie wygospodarować dostatecznych środków na koszty, do których poniesienia jest obowiązany na obecnym etapie postępowania. Przede wszystkim, spółka nie nadesłała części wymaganych dokumentów, mających kluczowe znaczenie dla rozpoznania jej wniosku o prawo pomocy. Dotyczy to w szczególności odpisów z ksiąg wieczystych, dotyczących nieruchomości posiadanych przez spółkę (vide: pkt 5 wezwania referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2008 r.). Zarówno w niniejszej sprawie, jak i w innych postępowaniach (w tym m. in. w sprawie o sygn. I SA/Gl 1500/06) nie zostały zaprezentowane aktualne wersje odpisów z ksiąg wieczystych, zwłaszcza zaś w odniesieniu do stacji paliw położonej w Z. o wartości [...] zł, obciążonej hipoteką do kwoty [...] zł. Dane wynikające z tych odpisów mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego wniosku, bowiem ich brak nasuwa poważne wątpliwości co do skali obciążeń hipotecznych tych nieruchomości i związanej z tym sytuacji finansowej spółki. Ze znajdujących się w aktach m. in. niniejszej sprawy kopii odpisów z ksiąg wieczystych wynika, że obciążenia te w wypadku nieruchomości, na których posadowione były stacje benzynowe (zwłaszcza dotyczy to nieruchomości położonej w Z.) były znacznie niższe od stosunkowo wysokiej wartości tych nieruchomości. Istotne jest zatem ustalenie, czy powyższy stan rzeczy uległ zmianie. Obciążenie niektórych nieruchomości skarżącej hipoteką nie wyklucza bowiem możności czerpania z nich dochodów, co już wielokrotnie wskazywały Sądy rozpoznając wnioski skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Nabiera to tym istotniejszego znaczenia wobec oświadczenia skarżącej w piśmie z dnia 6 marca 2008 r., że prezentuje odpisy "będące w jej posiadaniu i oświadcza, że wszystkie wpisy pozostają aktualne". Spółka nie nadesłała także innych wymaganych dokumentów, mających zasadnicze znaczenie dla rozpoznania jej wniosku. Oświadczyła bowiem, iż nie otrzymuje już wyciągów od banków i w związku z tym nie posiada wyciągów za ostatnie trzy miesiące. Zdaniem strony, rachunki te "prawdopodobnie zostały zlikwidowane." Wskazana sytuacja nie pozwala w sposób wolny od wątpliwości stwierdzić, jaki jest aktualny stan finansowy na rachunkach bankowych skarżącej oraz czy i w jakim zakresie ich zajęcie jest nadal aktualne. Odnośnie toczących się wobec strony postępowań egzekucyjnych podnieść należy, że już po raz kolejny przedstawiła ona postanowienie komornika sądowego z [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Zaznaczyć trzeba, że jest to dokument pochodzący sprzed blisko półtora roku, zaś sama strona stwierdza, iż stanowi on "ostatnie postanowienie" i że stan prawny w tym zakresie nie uległ zmianie. Wartość dowodowa tego dokumentu nie może w ocenie składu orzekającego mieć znaczenia przesądzającego w niniejszej sprawie, także i z tej przyczyny, że umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek bezskuteczności egzekucji może stanowić efekt niewystarczająco aktywnej postawy wierzyciela. Odnosząc się z kolei do argumentu spółki, w którym powołuje się ona na korzystne dla niej postanowienia tut. Sądu dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych, zapadłe w Wydziale III przyjdzie wskazać, że linia orzecznicza, jaka niewątpliwie już ukształtowała się w tego typu sprawach z udziałem strony skarżącej jest odwrotna od tej, którą prezentują niektóre orzeczenia zapadłe na gruncie przyznania spółce prawa pomocy. Ta tendencja orzecznicza Sądu zyskała nadto – co należy podkreślić -aprobatę instancji odwoławczej. M. in. w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I FZ 128/07 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony skarżącej wskazując w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, iż przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi [...] zł a przychód za okres od stycznia do listopada 2006 r. wyniósł [...] zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Ponadto, w sprawie o sygn. I SA/Gl 1500/06 zażalenie strony skarżącej na postanowienie tut. Sądu z dnia 23 lipca 2007 r. odmawiające przyznania prawa pomocy oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 531/07. Sąd ten zaznaczył, iż skarżąca nie przedstawiła aktualnych wyciągów z rachunków bankowych ani aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych. Wskazana bierna postawa procesowa wnioskodawczyni spotkała się z dezaprobatą sądu odwoławczego, który zaakcentował, że zachowanie takie uniemożliwiło pełną ocenę sytuacji materialnej spółki i tym samym przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu drugiej instancji nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżąca spółka - pomimo trudnej sytuacji finansowej - nadal prowadzi działalność gospodarczą, a więc musi utrzymywać określoną płynność finansową. W postanowieniu z dnia 28 lutego 2008 r. sygn. akt I FZ 55/08, oddalając zażalenie skarżącej na postanowienie tut. Sądu z dnia 24 października 2007 r. o sygn. III SA/Gl 1631/06 o odmowie przyznania prawa pomocy, Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował, że spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Fakt, że część majątku skarżącej jest przedmiotem egzekucji, nie pozbawia jej możliwości pozyskiwania środków finansowych. Zwrócił także uwagę, że sama skarżąca przyznaje, iż na chwilę obecną jest w stanie pozyskać od jednego z wierzycieli środki finansowe w formie pożyczek celowych. Oddzielnego komentarza wymaga przedłożone przez stronę postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia [...]. W orzeczeniu tym zwolniono wprawdzie spółkę częściowo od kosztów sądowych, mianowicie od kosztów opłaty od zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy stwierdził jednak, że wniosek strony o zwolnienie od koszów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Dłużnik nie złożył obligatoryjnych dokumentów świadczących o aktualnym stanie finansowym spółki. Sąd ten stwierdził, że wnioskujący "nie wykazał w należyty sposób, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie". Podzielić należy także stanowisko referendarza sądowego, że stan kasy wnioskującej spółki w okresie, w którym formalnie zainicjowano niniejsze wpadkowe postępowanie, wynosił ponad [...] zł, co jest kwotą wystarczającą na pokrycie opłaty sądowej, stanowiącej jednocześnie jedynie 7,3 % posiadanych płynnych aktywów obrotowych skarżącej. Wszystkie wskazane wyżej fakty przemawiają zatem za stwierdzeniem, iż skarżąca spółka funkcjonuje cały czas w obrocie, uzyskując przychody i obracając środkami pieniężnymi. Rozpatrywany wniosek o prawo pomocy nie wskazuje nadto na istnienie nowych okoliczności, nieznanych rozpoznającemu poprzednie wnioski spółki w przedmiocie prawa pomocy. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie przytoczonych przepisów i przy zastosowaniu art. 16 § 2 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.