I SA/Gl 1837/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kompensacji wzajemnych zobowiązań w kwestii wniosków strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 sierpnia 2007 r. oraz z dnia 14 września 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W piśmie procesowym z dnia 2 sierpnia 2007 r. skarżąca spółka zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wnioskiem o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 11 kwietnia 2007 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Z kolei pismem z dnia 14 września 2007 r., stanowiącym zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 3 września 2007 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 11 kwietnia 2007 r., strona ponowiła poprzednio złożony wniosek. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca spółka nadesłała druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr), w którym wskazano, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. Spółce zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Ich brak uniemożliwia wniesienie wpisu. Dodatkowo strona podkreśliła, że całe mienie nieruchome i ruchome zostało zajęte w toku postępowań egzekucyjnych i stanowi przedmiot licytacji. Zaznaczyła, iż działania organów skarbowych uniemożliwiają odzyskanie podatku od towarów i usług należnego od stycznia 2004 r. a w konsekwencji doprowadziły do znacznych strat finansowych i konieczności zwolnienia kilkudziesięciu pracowników. Wysokość kapitału zakładowego spółki określono na sumę [...] zł, zaś wartość środków trwałych wnioskodawcy na kwotę [...] zł. Wskazano nadto, że w ostatnim roku obrotowym skarżąca poniosła stratę w wysokości [...] zł. W piśmie z dnia 22 października 2007 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności: raportu kasowego za wrzesień 2007 r.; deklaracji na podatek od towarów i usług ten sam miesiąc; wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza w Banku S. i w Banku M., obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy jak również dokumentów dotyczących lokat i kont (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku); ostatniej ewidencji środków trwałych; aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy; dokumentów wskazujących na obecny stan prowadzonych w stosunku do skarżącej licytacji. W piśmie z dnia 2 listopada 2007 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza, prezes zarządu oświadczył m. in., że "nie może przedstawić aktualnej ewidencji środków trwałych z uwagi na fakt, iż jej oryginał został z naruszeniem prawa ukradziony przez zorganizowaną grupę przestępczą z CBŚ K. w czasie przeszukania siedziby skarżącej w dniu 22.02.2006 roku i pomimo złożenia szeregu skarg i doniesień do Prokuratury skarżąca nie wie gdzie te dokumenty się znajdują." Podniesiono nadto, że brak środków na poniesienie kosztów sądowych dokumentuje "najbardziej wiarygodny dokument" w postaci kolejnego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji – z dnia [...], którego kopię wkomponowano w treść pisma, podobnie jak kopie innych dokumentów, z których część przedstawiona już była w tej formie wcześniej w niniejszej sprawie (dotyczy to odpisów z ksiąg wieczystych i zajęć egzekucyjnych). Strona, prezentując kopię postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1465/06 zaznaczyła, iż w kilku sprawach zawisłych przed tut. Sądem zwolniono ją od kosztów sądowych. W piśmie strona wskazała również, że nie otrzymuje już wyciągów od banków w związku z tym nie posiada wyciągów za ostatnie trzy miesiące. Ponadto stwierdziła, iż "prawdopodobnie rachunki zostały zlikwidowane." W treść pisma z dnia 2 listopada 2007 r. wkomponowano również odpis z księgi wieczystej nr [...] (B., ul. A.) ze stanem na dzień 13 października 2003 r. wraz ze zdjęciami części zabudowanej tej nieruchomości pochodzącymi z roku 2002 i aktualnymi, zawiadomienie o wpisie do księgi wieczystej nr [...]. Do pisma z dnia 2 listopada 2007 r. dołączono z kolei odpisy raportu kasowego za wrzesień 2007 r. (saldo końcowe to kwota [...] zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 r. oraz zawiadomienie z dnia 16 marca 2007 r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości i postanowienie Sądu Rejonowego w J. Wydział I Cywilny z dnia 17 lipca 2007 r. odrzucające zażalenie w przedmiocie skargi dłużnika na czynności komornika. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2007 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zaakcentowano w pierwszej kolejności, iż strona wielokrotnie w licznych postępowaniach przed tut. Sądem wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski nie były uwzględniane, w wyniku czego wpłacała ona należne opłaty. Tak było również w niniejszej sprawie. Zaakcentowano nadto, że na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku wykorzystano dokumenty źródłowe pochodzące od skarżącej spółki, zgromadzone w trakcie innych postępowań z jej udziałem, m. in. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1500/06, w tym: kserokopie sprawozdania finansowego za rok 2006 zamkniętego stratą w wysokości [...] zł (odnotowano przy tym, że przychód Spółki związany ze sprzedażą produktów /[...] zł/ oraz towarów i materiałów /[...] zł/ zwiększył się ponad trzykrotnie w porównaniu do roku 2005 i że osiągnięto przychody operacyjne – poza tymi ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych – w wysokości [...] zł; uwagę zwróciły także znaczne koszty działalności operacyjnej /[...] zł, w tym m. in. [...] zł na usługi, [...] zł na podatki i opłaty i [...] zł na wynagrodzenia/, "pozostałe koszty operacyjne" w wysokości aż [...] zł /podkreślono, że "inne koszty operacyjne" wyniosły [...] zł, co miało decydujące znaczenie dla wyniku finansowego Spółki) i koszty finansowe w wysokości [...] zł. Odnotowano, że bilans i informacja dodatkowa dokumentują spore zmniejszenia w aktywach trwałych Spółki, ale także, co stanowi istotną zmianę w stosunku do roku 2005, dokonanie inwestycji krótkoterminowej w kwocie [...] zł. Zaznaczono, że w toku rozpoznania wniosku miano nadto na uwadze dokumentację dołączona do akt sprawy o sygn. I SA/Gl 1467/05. W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, iż skarżąca nie wykazała istnienia przesłanki warunkującej przyznanie jej prawa pomocy i nie wykonała w sposób należyty wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie tego prawa. Ograniczyła się bowiem jedynie do nadesłania tych samych dokumentów, które już wielokrotnie przedstawiała w toku licznych postępowań w przedmiocie prawa pomocy, co tyczy się zwłaszcza odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą. Nie przedstawiono bowiem aktualnych wersji odpisów ale przede wszystkim odpisu z księgi wieczystej stacji paliw w Z. o wartości [...] zł, obciążonej hipoteką do kwoty [...] zł. Zdaniem rozpoznającego wniosek, brak aktualnych danych wynikających ze wskazanych odpisów uniemożliwia uzyskanie stanu pewności co do rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki. Podkreślono następnie, że okoliczność przyznania skarżącemu prawa pomocy przez wojewódzki sąd administracyjny w innych sprawach, nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego referendarz sądowy zaznaczył, iż nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający . Wskazano wreszcie, że znamienny jest fakt niewykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy poprzez nieprzedstawienie ani aktualnych wykazów i wyciągów z rachunków skarżącej, ani też zaświadczenia o zajęciu tychże rachunków. Ostatni z rachunków pochodzi bowiem sprzed blisko dwóch lat i nie pozwala z wystarczającą dozą pewności ustalić sytuacji na rachunkach spółki, w tym stwierdzić, czy ich zajęcie jest nadal aktualne. W tym kontekście dodatkowo zaznaczono, iż brak współpracy z Sądem przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o prawo pomocy. Końcowo wskazano, że strona skarżąca wbrew temu, co konsekwentnie utrzymuje – nadal funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność, w trakcie której uzyskuje przychody. Ze sprawozdania finansowego za 2006 r., na sporządzenie którego skarżąca – według swych poprzednich oświadczeń – miała nie posiadać stosownych środków finansowych, wynikają nadto przepływy finansowe przyjmujące wartości niewspółmierne do wysokości należnego w sprawie wpisu. Zaakcentowano wreszcie, iż z obecnie przedłożonych dokumentów źródłowych spółki wynika, że stan jej kasy w czasokresie, w którym inicjowane było obecne wpadkowe postępowanie, wynosił ponad [...] zł, co jest kwotą wystarczającą na pokrycie opłaty sądowej, zwolnienia od której skarżąca się ubiega. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego strona zaakcentowała, że Sąd ma możliwość obserwacji jej sytuacji finansowej od trzech lat. Strona nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez "przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Straty z tego wynikające przekroczyły już kwotę [...] zł. Skarżąca funkcjonuje jedynie dzięki pożyczkom jednego z wierzycieli. W treść sprzeciwu wkomponowano postanowienie komornika sądowego z dnia [...] o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności oraz postanowienie tut. Sądu z dnia 3 września 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 586/07 w którym zwolniono spółkę od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 2 wskazanej ustawy przyznanie osobie prawnej (a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej) prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Powyższe oznacza, że to na podstawie wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma on dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając zatem ponownie – z uwagi na wniesiony skutecznie sprzeciw –wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy zaakcentować należy w pierwszej kolejności, że strona skarżąca, będąca podmiotem prowadzącym postępowania sądowoadministracyjne w kilkudziesięciu sprawach toczących się przed tut. Sądem niewątpliwie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, czego dowodem są prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne, w a ich ramach m. in. dokonywane opisy i oszacowania nieruchomości. Powyższe nie może jednak przesądzać kwestii, że wnioskujący nie jest w stanie wygospodarować dostatecznych środków na koszty do których poniesienia jest obowiązany na obecnym etapie postępowania. W prowadzonych licznych postępowaniach w przedmiocie przyznania prawa pomocy skarżąca ograniczyła się do nadesłania co do zasady tych samych dokumentów źródłowych, które wielokrotnie już przedstawiała. Miała przy tym świadomość, iż okazały się one niewystarczające dla uwzględnienia jej żądań. Wskazane dokumenty nadesłane zostały także w niniejszym postępowaniu. Nadto, spółka nie nadesłała części wymaganych dokumentów, mających kluczowe znaczenie dla rozpoznania wniosku. Oświadczyła bowiem, iż nie otrzymuje już wyciągów od banków i w związku z tym nie posiada wyciągów za ostatnie trzy miesiące. Zdaniem strony, rachunki te "prawdopodobnie zostały zlikwidowane." Wskazana sytuacja nie pozwala w sposób wolny od wątpliwości stwierdzić, jaki jest aktualny stan finansowy na rachunkach bankowych skarżącej oraz czy i w jakim zakresie ich zajęcie jest nadal aktualne. Podobna sytuacja dotyczy także odpisów z ksiąg wieczystych, dotyczących nieruchomości posiadanych przez spółkę. Zarówno w niniejszej sprawie, jak i w innych postępowaniach (w tym m. in. w sprawie o sygn. I SA/Gl 1500/06) nie zostały zaprezentowane aktualne wersje odpisów z ksiąg wieczystych, przede wszystkim zaś w odniesieniu do stacji paliw położonej w Z. o wartości [...] zł, obciążonej hipoteką do kwoty [...] zł. Dane wynikające z tych odpisów mają kapitalne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego wniosku, bowiem ich brak nasuwa poważne wątpliwości co do skali obciążeń hipotecznych tych nieruchomości i związanej z tym sytuacji finansowej spółki. Ze znajdujących się w aktach m. in. niniejszej sprawy kopii odpisów z ksiąg wieczystych wynika, że obciążenia te w wypadku nieruchomości, na których posadowione były stacje benzynowe (zwłaszcza dotyczy to nieruchomości położonej w Z.) były znacznie niższe od stosunkowo wysokiej wartości tych nieruchomości. Istotne jest zatem ustalenie, czy powyższy stan rzeczy uległ zmianie. Obciążenie niektórych nieruchomości skarżącej hipoteką nie wyklucza bowiem możności czerpania z nich dochodów, co już wielokrotnie wskazywały Sądy rozpoznając wnioski skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Odnośnie toczących się wobec strony postępowań egzekucyjnych podnieść należy, że przedstawiła ona – nota bene po raz kolejny - postanowienie komornika sądowego z [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Jest to jednakże dokument pochodzący sprzed roku, sama zaś strona przyznaje w sprzeciwie, iż stanowi on "ostatnie postanowienie" i że stan prawny w tym zakresie nie uległ zmianie. Wartość dowodowa tego dokumentu nie może zatem w ocenie składu orzekającego mieć znaczenia przesądzającego w niniejszej sprawie, i to tym bardziej dlatego, że umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek bezskuteczności egzekucji może stanowić efekt niewystarczająco aktywnej postawy wierzyciela. Strona skarżąca, co wynika niewątpliwie z przedkładanych przez nią dokumentów źródłowych, nadal funkcjonuje w obrocie i uzyskuje przychody z prowadzonej działalności. Na powyższą kwestię uwagę zwracał już również Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając zażalenia spółki na postanowienia odmawiające prawa pomocy (m. in. postanowienia z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 434/07 z dnia 19 września 2007 r.). Dokumenty finansowe dotyczące spółki, w tym znajdujące się w sprawie o sygn. I SA/Gl 1500/06 sprawozdanie finansowe za rok 2006 odzwierciedlają mianowicie przepływy finansowe przyjmujące wartości niewspółmiernie wysokie w relacji do należnego w sprawie wpisu. Dokumenty finansowe przedłożone w sprawie niniejszej obrazują ponadto – na co słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowy - że stan kasy wnioskującej spółki w okresie, gdy inicjowane było obecne postępowanie w przedmiocie prawa pomocy wynosił ponad [...] zł, co stanowi sumę pozwalającą na pokrycie opłaty sądowej, której wniosek dotyczy. Odnosząc się z kolei do argumentu spółki, w którym powołuje się ona na korzystne dla niej postanowienia tut. Sądu dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych przyjdzie wskazać, że dotychczasowa linia orzecznicza, jaka zarysowała się w tego typu sprawach z udziałem strony skarżącej jest odwrotna od tej, którą prezentują niektóre orzeczenia zapadłe na gruncie przyznania spółce prawa pomocy. Dodatkowo podkreślić trzeba, że ukształtowana tendencja orzecznicza zyskała aprobatę instancji odwoławczej. Przykładowo, w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I FZ 128/07 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej wskazując w motywach swego rozstrzygnięcia, iż przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi [...] zł a przychód za okres od stycznia do listopada 2006 r. wyniósł [...] zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Ponadto, zażalenie strony skarżącej na postanowienie tut. Sądu z dnia 23 lipca 2007 r. odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. I SA/Gl 1500/06 oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 531/07, wskazując, iż skarżąca nie przedstawiła aktualnych wyciągów z rachunków bankowych ani aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych. Wskazana postawa procesowa wnioskodawczyni spotkała się z dezaprobatą instancji odwoławczej, która zaakcentowała, że zachowanie takie uniemożliwiło pełną ocenę sytuacji materialnej spółki i tym samym przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu drugiej instancji nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżąca mimo trudnej sytuacji finansowej nadal prowadzi działalność gospodarczą, a więc musi utrzymywać określoną płynność finansową. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie przytoczonych przepisów i przy zastosowaniu art. 16 § 2 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.