I SA/Gl 1837/05

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2008 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie kompensacji wzajemnych zobowiązań na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 stycznia 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy; W skardze kasacyjnej z dnia 11 stycznia 2007 r. od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 listopada 2006 r. pełnomocnik skarżącej spółki wniósł między innymi o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Do skargi dołączono urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. skarżącej zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Ich brak uniemożliwia wniesienie wpisu. Zaakcentowano nadto, że "wszystkie środki ruchome i nieruchomości zostały zajęte przez komorników. Wpisy hipoteczne uniemożliwiają ich sprzedaż. Trwa ich licytacja." W ocenie spółki, "naruszające prawo działanie organów skarbowych uniemożliwiło jej odzyskanie, należnego od stycznia 2004 r., zwrotu podatku VAT, które doprowadziło do znacznych strat finansowych i konieczności zwolnienie kilkudziesięciu pracowników." Oświadczenie o majątku i dochodach, zawarte w druku PPPr, przedstawia się następująco. W rubryce nr 6 w/w druku (wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych) wpisano sumę [...] zł, zaś w rubryce nr 7 (wartość środków trwałych wnioskodawcy) – [...] zł. Wskazano nadto, że w ostatnim roku obrotowym (2006 r.) Spółka osiągnęła zysk w wysokości [...] zł. Skarżąca posiada dwa rachunki bankowe, na których stan środków oznaczono jako "[...]". Mając na względzie złożone wyżej oświadczenia, biorąc również pod uwagę inne postępowania z wniosków Spółki o przyznanie prawa pomocy, zarejestrowanych w repertoriach Wydziału I WSA w Gliwicach, w szczególności zaś datę sporządzenia wniosku, pismem z dnia 29 lipca 2008 r., referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące; deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy; wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza w Banku [...] i w Banku [...], obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; ostatniej ewidencji środków trwałych; aktualnych, tj. uzyskanych po dniu otrzymania wezwania, odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy – z przedłożonej dokumentacji (także np. odpisów umów najmu itp.) powinno też wynikać, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości położonej w Z. przy ul[...] nr [...]. Odpisy te należało przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości. W treści pisma zawarto pouczenie, z którego wynika, że niezastosowanie się do wezwania w zakreślonym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Cytowane wyżej wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 4 sierpnia 2008 r. Jednakowoż do dnia dzisiejszego nie uzupełniono wniosku o przyznanie prawa pomocy w wymaganym zakresie. Wypada jeszcze w tym miejscu zaakcentować, że Spółka wielokrotnie w licznych postępowaniach przed Sądem wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski nie były uwzględniane, w wyniku czego wpłacała ona należne opłaty. W wielu z tych spraw wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, który podkreślał, że skarżąca, pomimo podnoszonych przez nią okoliczności, nadal funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność, w trakcie której uzyskuje przychody – w szczególności uczynił tak Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając jej zażalenia na postanowienia odmawiające prawa pomocy (por. postanowienia z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FZ 142/06, a nadto I FZ 113/06 i I FZ 128/06 i z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06, z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07, z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 55/08). Podnoszono nadto, że przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych – [...] zł (wg dokumentacji za rok 2007; w rozpoznanym obecnie wniosku wartość tych środków jest jeszcze wyższa), stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności (tak w postanowieniu z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 70/08). Stwierdzano nadto, że na dezaprobatę zasługuje stanowisko strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej sytuację majątkową (por. postanowienie z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I FZ 286/08). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Intencją skarżącej spółki było uzyskanie w tej sprawie przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (patrz pkt 4 druku PPPr – tom I, karta 189 verte) w zakresie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (patrz na treść wniosku zawartego skardze i uzasadnienie wniosku zawartego na druku PPPr). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłat i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (patrz art. 252 § 1 P.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę wnioskującą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma ona dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie m.in. z uwagi na dotychczasowy przebieg innych wpadkowych postępowań prowadzonych w sprawach ze skarg Sp. z o.o. "A", nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zachodzi w stosunku do niej, w szczególności bowiem nie wykonała wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Należy jeszcze w tym miejscu podkreślić, że wezwanie wystosowane do spółki w trybie art. 255 P.p.s.a. było nieodzowne. Po pierwsze, zdaniem rozpoznającego wniosek dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i przede wszystkim na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe. Po wtóre, spółka wielokrotnie w ramach dotychczasowych postępowań wybiórczo przedstawiała dokumentację źródłową, co w konsekwencji uniemożliwiało obiektywną ocenę jej rzeczywistej kondycji finansowej. Taki stan rzeczy przyczyniał się nadto do negatywnej dla Spółki oceny zasadności zażaleń na postanowienia sądu pierwszej instancji w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.