I SA/Gl 2/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.B. i A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia bezczynności i przewlekłości w załatwieniu pisma p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. W piśmie z dnia 16 listopada 2021 r. M.B. i A.B. (dalej: skarżący) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 10 stycznia 2022 r., w pismach z dnia 20 stycznia 2022 r., skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie swoich numerów PESEL, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłki pocztowe zawierające m. in. pismo z dnia 20 stycznia 2022 r. zostały doręczone skarżącym za pośrednictwem operatora wyznaczonego w dniu 7 lutego 2022 r. (poniedziałek). W piśmie z dnia 7 lutego 2022 r. skarżący oświadczyli, że nie mają obowiązku podania numerów PESEL. Skarżący nie usunęli w terminie braków formalnych skargi. Równocześnie, w piśmie z dnia 20 stycznia 2022 r. M.B. został wezwany do wykazania interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia z dnia [...], które nie zostało do niego skierowane i nie dotyczy żadnego jego obowiązku. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: P.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie do treści art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (a w przypadku skargi pod rygorem jej odrzucenia), chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Z treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. wynika natomiast, że pismo strony powinno zawierać, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go nie mając takiego obowiązku. Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że skarżący zostali w prawidłowy sposób wezwani do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi. Przewidziany przez prawo termin na dokonanie tych czynności upłynął skarżącym z dniem 14 lutego 2022 r. (poniedziałek). W tym terminie nie usunęli oni braków formalnych skargi. Podkreślenia wymaga, że w piśmie z dnia 7 lutego 2022 r. skarżący nie podali swoich numerów PESEL, a jedynie zakwestionowali obowiązek ich wskazania. Na gruncie powołanej wyżej regulacji nie ulega natomiast wątpliwości, że na skarżących ciążył ustawowy obowiązek podania tych numerów. W konsekwencji powyższego, skarga obarczona jest brakami formalnymi, co uniemożliwia nadanie jej dalszego prawidłowego biegu. Na marginesie wskazanych powyżej przyczyn, które stały się zasadniczym powodem odrzucenia skargi w niniejszej sprawie, Sąd stwierdził, że skarga podlegałaby odrzuceniu również z uwagi na jej niedopuszczalność. W pierwszej kolejności należało zauważyć, że skarga została wniesiona przez M.B. i A.K. Stroną postępowania administracyjnego, zainicjowanego pismem z dnia 7 kwietnia 2021 r., w toku, którego wydane zostało postanowienie z dnia [...], była natomiast A.K. Przepis art. 50 § 1 P.p.s.a. stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, przepis art. 50 § 2 P.p.s.a. wskazuje, iż uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Zgodnie z treścią normatywną art. 50 § 1 P.p.s.a. o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne uprawnienie lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się zatem w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Z analizy treści pisma skarżącej z dnia 7 kwietnia 2021 r., które zainicjowało postępowanie administracyjne w sprawie, wynikało, iż jest ono reakcją na zawiadomienie z dnia [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Zawiadomienie to zostało skierowane do Urzędu Skarbowego w L., natomiast jako zobowiązany wskazana została A.K. W związku dokonaniem zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanemu przysługiwał środek prawny w postaci skargi na czynność egzekucyjną, uregulowany w art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.). Przywołany przepis prawa determinował równocześnie krąg stron postępowania. Zważywszy na okoliczność, iż to A.K. uznana została za zobowiązaną, ona też mogła wszcząć postępowanie w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną. Poza sporem należało pozostawić okoliczność, że w realiach sprawy nie wyjaśniono, jaki w istocie charakter miało pismo strony z dnia 7 kwietnia 2021 r. Niemniej jednak z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynikało, aby M.B. był uznany za stronę postępowania administracyjnego zainicjowanego tym pismem, na jakimkolwiek jego etapie. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności stwierdzić należało, że to A.K. była osobą posiadająca interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...]. Tymczasem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł również M.B. Uwzględniając poczynione uwagi stwierdzono, że nie przysługiwał mu własny, indywidualny interes prawny w zaskarżeniu kwestionowanego postanowienia . W konsekwencji nie mógł on skutecznie wnieść w tej sprawie skargi do sądu administracyjnego. Brak interesu prawnego powoduje bowiem niedopuszczalność skargi oraz skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd stwierdził zatem, że skarga M.B. była niedopuszczalna i w sytuacji, gdy byłaby wolna od braków formalnych, podlegałaby odrzuceniu przez Sąd z tej przyczyny. Drugą istotną kwestią, która również nie mogła ujść uwadze Sądu, była ocena dopuszczalności skargi, dokonana z pespektywy przedmiotu zaskarżenia. Przedmiotem skargi w nn. sprawie uczyniono postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, wydane na skutek rozpoznania ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Każdorazowo przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny zobowiązany jest zbadać czy zaskarżony do sądu akt może stanowić przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego. Po myśli art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 i 3 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2) oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3). Zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przepis art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r poz. 735 ze zm.; dalej: K.p.a.) przewiduje, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Z kolei przepis art. 37 § 6 K.p.a. stanowi, że organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że organ właściwy do rozpoznania ponaglenia zajmuje stanowisko w formie postanowienia, które nie podlega zaskarżeniu zażaleniem, ponieważ żaden przepis prawa nie przewiduje takiej możliwości. Wskazuje się także, że rozstrzygnięcie to nie kończy postępowania ani nie rozstrzyga sprawy co do istoty, albowiem odnosi się do kwestii niezałatwienia sprawy w terminie, a zatem do okoliczności, która powoduje, że postępowanie w sprawie dopiero może zostać zwieńczone merytorycznym jej rozstrzygnięciem. Jednocześnie dopuszczalność zaskarżenia takiego postanowienia do sądu administracyjnego nie wynika z jakiegokolwiek przepisu szczególnego (por. np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1744/21, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 477/16, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1373/15; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W stanie faktycznym istniejącym w sprawie, nie budzi wątpliwości, że zaskarżone postanowienie nie mieści się w katalogu postanowień, na które może zostać wniesiona skarga do sądu administracyjnego, skutkiem czego koniecznym jest uznanie, że wniesienie takiej skargi jest niedopuszczalne. Następstwem tego powinno być odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Podsumowując, rozważania na temat dopuszczalności wniesienia skargi przez M.B., jak również dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia wydanego na skutego rozpoznania ponaglenia, pozostały bez wpływu na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż jak wskazano na wstępie, skarżący nie usunęli w przepisanym prawem terminie braków formalnych skargi, co w sposób bezpośredni uniemożliwiło nadanie skardze dalszego prawidłowego biegu. Z uwagi na okoliczność, że skarga dotknięta była brakami formalnymi, Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., odrzucił skargę, o czym orzekł w sentencji postanowienia.