I SA/Gl 206/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, , , po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 29 grudnia 2011 r.) J. R. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek odnotował, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej m.in. z uwagi na prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne. Zdaniem wnioskodawcy, ustalone w tej sprawie zobowiązanie podatkowe znacznie przewyższa wartość jego składników majątkowych. Zeznał dalej, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodów, które umożliwiłyby poniesienie kosztów sądowych. Odnotował przy tym, że nie może liczyć na pomoc krewnych, ani małżonki, z którą jest w separacji faktycznej od kilkunastu lat. Skarżący oświadczył dalej, że mieszka razem z matką w domu, który należy do jego krewnych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika, że skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. J. R. zadeklarował tutaj, że jego miesięczne dochody stanowią kwotę 10.000,00 zł (dochód za ostatni miesiąc). Z kolei świadczenie emerytalne jego matki stanowi kwotę ok. 700 zł. Zeznał nadto, że z jego dochodu pokrywane są wydatki związane z utrzymaniem domu i zakupem medykamentów. "Dochody osiągnięte w ostatnim czasie umożliwiają pokrycie wysokich strat z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z lat wcześniejszych. Uzyskane kwoty w całości przeznacza[m] na ten cel". W wyniku analizy treści wniosku, pismem z dnia 23 lutego 2012 r., referendarz sądowy wezwał J. R. do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: 1) nadesłanie kopii tytułu prawnego do nieruchomości położonej w K. [...] ([...] P.) oraz nadesłanie zaświadczenia o wszystkich osobach zamieszkałych/zameldowanych w tej nieruchomości; 2) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu ww. wydatków; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz gospodarczych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich po grudniu 2011 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 4) nadesłanie kopii pełnej wersji księgi przychodów i rozchodów prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (uwzględniającej poszczególne zdarzenia gospodarcze) za okres ostatnich sześciu miesięcy; 5) nadesłanie kopii raportów kasowych (Kw i Kp) prowadzonej działalności gospodarczej za ww. okres (pełna wersja z poszczególnymi zdarzeniami gospodarczymi); 6) nadesłanie kopii listy płac prowadzonej działalności gospodarczej za ww. okres przy uwzględnieniu pozycji "do wypłaty"; 7) nadesłanie kopii druków ZUS RMUA za ww. okres; 8) nadesłanie kopii aktualnej ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej przez skarżącego działalności; 9) udokumentowanie okoliczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego; w tych ramach należało wykazać m.in. zastosowane środki egzekucyjne; 10) udokumentowanie dochodów wszystkich pozostałych osób pozostających/zameldowanych (zamieszkałych) w gospodarstwie domowym wskazanym w pkt 1 niniejszego wezwania; w tych ramach należało nadesłać także kopie zeznań podatkowych za 2010 r. oraz 2011 r. (jeśli zostały sporządzone; a w przypadku ich braku należało nadesłać kopie informacji podatkowych na potrzebę podatku dochodowego od osób fizycznych) – ta część wezwania dotyczy także skarżącego. Przy piśmie przewodnim z dnia 7 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał plik dokumentów źródłowych, w tym: kopię zeznania podatkowego PIT-36L za 2010 r. (dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 239.083,94 zł); kopie druków ZUS RMUA za okres do lipca 2011 r. do stycznia 2012 r.; kopię podsumowania księgi przychodów i rozchodów za okres od lipca do grudnia 2011 r. oraz za styczeń 2012 r. (dochód w tym okresie wyniósł łącznie 77.603,97 zł); kopie upomnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 23 grudnia 2011 r. (skarżący posiada zaległości budżetowe w kwocie 353.094,80 zł); postanowienie ww. Naczelnika w sprawie zaliczenia zwrotu z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 7.000,00 zł na poczet ww. zaległości; postanowienie Sądu Rejonowego w Z. dnia 16 października 2009 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym A. R. oraz przekaz pocztowy na rzecz M. R. na kwotę 827,17 zł z tytułu świadczenia emerytalnego. Postanowieniem z dnia 26 marca 2012 r. referendarz sądowy odmówił w tej sprawie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem procesowym z dnia 5 kwietnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od przywołanego wyżej postanowienia referendarza sądowego, zwracając się jednocześnie o zwolnienie J. R. a od kosztów sądowych. W tych ramach odnotował, że wszelkie dochody jakie skarżący uzyskuje, przeznacza na pokrycie straty z lat ubiegłych. Zaakcentował dalej, że w stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w którym kwota egzekwowanej należności głównej wynosi 353.086,00 zł. Nawiązując do akcentowanego w postanowieniu referendarza braku wyciągów z pozostałych rachunków bankowych skarżącego, pełnomocnik zobowiązał się do ich przedłożenia w możliwie najbliższym terminie. Podniósł przy tym, że w świetle oświadczenia skarżącego, na rachunkach tych nie posiada on żadnych środków. Tytułem uzupełnienia sprzeciwu, w dniu 13 kwietnia 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, przy którym nadesłano plik dokumentów. Zgodnie z wykazem załączników są to: "odpis pisma, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez Skarżącego w latach podatkowych od 2006 roku do 2010 roku, wyciągi z rachunków bankowych Skarżącego numer: [...] i [...] za trzy ostatnie miesiące". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy odnotować, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza z dnia 26 marca 2012 r. utraciło moc, a sprawa [wniosek o przyznanie prawa pomocy – spr.] będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Taki stan rzeczy znajduje bowiem podstawę prawną w art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Intencją J. R. a jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF z dnia 29 grudnia 2011 r.). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona jest przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Przenosząc zatem przywołane wyżej reguły na grunt tej sprawy, przyszło stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku może być zastosowany przywilej procesowy, jakim niewątpliwie jest prawo pomocy. Należy bowiem w tym miejscu zaznaczyć, ze skarżący zadeklarował, że jego miesięczne dochody wynoszą około 10.000,00 zł, co bez mała stanowi trzykrotność wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Wprawdzie oświadczył przy tym, że ponosi koszty utrzymania gospodarstwa domowego, nie mniej jednak do akt sprawy nie dołączył jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałby obowiązek ponoszenia tych kosztów przez niego, wszak nieruchomość którą zajmuje należy do "krewnych". Dodatkowo nie przedłożył ani jednego dokumentu, który zobrazowałby wysokość tych wydatków, do czego był zobligowany wezwaniem referendarza sądowego z dnia 23 lutego 2012 r. (patrz pkt 2). Dodatkowo, okoliczność, iż skarżący odlicza od dochodu osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej stratę poniesioną w latach ubiegłych oraz fakt, iż na skutek dokonanych odliczeń nie powstaje zobowiązanie podatkowe, nie oznacza wprost, iż nie osiąga on dochodu z tego tytułu. Polski system podatkowy zezwala na odliczenie poniesionych strat, czyli kosztów transakcji przewyższających w danym okresie odpowiadające im przychody, od przyszłej podstawy opodatkowania, redukując w ten sposób kwotę przypadającego do zapłaty podatku, a co za tym idzie, okoliczność ta nie zawsze powoduje potrzebę udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych podmiotom generującym taki wynik finansowy. W tym miejscu należy zauważyć, że skarżący w sposób selektywny przedstawił dokumentację obrazującą wynik finansowy prowadzonej przez niego działalności. Pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie (patrz pkt 4 wezwania z dnia 23 lutego 2012 r.) przedstawił wyłącznie podsumowanie księgi podatkowej, zamiast jej pełnej wersji. Taki stan rzeczy nie pozwolił na szczegółową analizę kosztów prowadzonej działalności, które w 2010 r. stanowiły relatywnie wysoką wartość (1.533.537,30 zł). Podobnie w okresie od lipca do grudnia 2011 r. była to kwota 786.894,83 zł. Pisząc o mankamentach wniosku należy wspomnieć, że skarżący nie nadesłał także raportów kasowych, które w zestawieniu z wyciągami z rachunków bankowych dają pełny obraz przepływu środków pieniężnych. Wypada nadto odnotować, że skarżący nie nadesłał w tej sprawie ewidencji środków trwałych, która mogłaby pozwolić na weryfikację jego oświadczenia, co do braku jakichkolwiek przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej 3000 euro. Przyjmuje się bowiem w judykaturze, iż słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (patrz np. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 189/11, LEX nr 948865). Wytknąć trzeba w tym miejscu wnioskodawcy, że w sposób wybiórczy przedstawia także wyciągi z rachunków bankowych. Pierwotnie, w odpowiedzi na wezwanie referendarza do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków (patrz pkt 3 wezwania z dnia 23 lutego 2012 r.), skarżący nadesłał wyciągi z jednego z rachunków za okres od 30 września 2011 r. do 29 lutego 2012 r. Ich analiza, znajdująca wyraz w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 26 marca 2012 r., pozwoliła stwierdzić, że skarżący posiada dodatkowo co najmniej dwa rachunki bankowe. W konsekwencji, przy sprzeciwie, skarżący wykazał owe dwa rachunki, przy czym za okres od 2 stycznia 2012 r. do 31 marca 2012 r. Co znamienne, szczegółowa analiza tych ostatnich wyciągów pozwoliła przyjąć, że J. R. posiada jeszcze jeden rachunek o nr: [...], który zasilany jest środkami z rachunku o charakterze gospodarczym. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. Zarządzenie I. Odpis postanowienia doręczyć skarżącemu do rąk pełnomocnika z pouczeniem o zażaleniu; II. Terminarz: 14 dni od daty doręczenia odpisu lub z wpływem. Gliwice, 23 kwietnia 2012 r. ........................... Wykonano........................................... pł