I SA/Gl 22/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant specjalista Katarzyna Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej Kolegium lub SKO), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 144 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800, ze zm.; dalej O.p) - po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej podatnik lub strona skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2018 r. - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż ww. decyzją z dnia [...] r. organ I instancji ustalił podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 r. w wysokości [...] zł. Odwołanie od tej decyzji podatnik złożył w piśmie z dnia 26 września 2018 r. Wskazał na swoją trudną sytuację życiową i finansową oraz wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie podatku. Rozpatrując sprawę po wniesieniu odwołania Kolegium wskazało, iż podatek od nieruchomości został uregulowany w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1785, ze zm. - dalej u.p.o.l.). Zgodnie tą ustawą w brzmieniu obowiązującym w 2018 r. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a). Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania (art. 6 ust. 7 zd. 1). Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1). Z kolei podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 u.p.o.l.). Na podstawie art. 5 u.p.o.l. rada gminy ustala stawki podatku od nieruchomości w granicach maksymalnym stawek wskazanych w tym przepisie. Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. o sygn. akt [...] stwierdzono, że M. K. nabył spadek po matce H. K., zmarłej w dniu [...] r., w skład którego weszła własność lokalu przy ul. [...] [...] oraz związane z nim pomieszczenie piwniczne i udział w gruncie. Orzeczenie to uprawomocniło się z dniem [...] r. Pismem z dnia 21 marca 2018 r. podatnik zwrócił się do organu I instancji o wydanie decyzji w zakresie podatku od nieruchomości za rok 2017 r. i 2018 r., w związku z uprawomocnieniem się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej matce. Postanowieniem z dnia [...] r. wszczęte zostało postępowanie podatkowe. W dniu 30 sierpnia 2018 r. podatnik złożył po raz pierwszy informację podatkową, wykazując do opodatkowania powierzchnię [...] m2 budynku mieszkalnego i [...] m2 gruntu. Organ podatkowy ustalił zgodność tych danych z posiadanymi danymi i wymierzył na ich podstawie wysokość zobowiązania podatkowego. W odwołaniu podatnik nie podważał przedmiotu, podstawy ani stawki opodatkowania, lecz wskazał na swoją trudną sytuację życiową i wniósł o umorzenie podatku. Po analizie stanu prawnego i faktycznego Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Brak złożenia informacji podatkowej w terminie umożliwił wymiar podatku pięć lat wstecz w myśl art. 68 § 2 pkt 1 O.p. Przedmiot, podstawa i stawka podatku zostały ustalone prawidłowo, a także zgodnie z zadeklarowanymi danymi. W konsekwencji decyzję należało utrzymać w mocy na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. Odnosząc się z kolei do stanowiska strony Kolegium wyjaśniło, że sytuacja życiowa podatnika nie wpływa na wymiar podatku i nie podlega rozpatrzeniu w niniejszym postępowaniu. Jednakże na podstawie art. 67a §1 O.p. organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: a) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek lub b) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Podatnik może więc zwrócić się do organu I instancji z odrębnym wnioskiem o zastosowanie ulgi, przedstawiając i dokumentując swoją sytuację życiową. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podatnik zaskarżył decyzję odwoławczą w całości, wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania podatkowego. Zarzucił organowi błędne ustalenie stanu faktycznego co do przedmiotu i podstawy opodatkowania. Podniósł w tym zakresie, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po matce uprawomocniło się z dniem [...] r. a to oznacza, że w dniu 1 sierpnia 2013 r. nie był jeszcze spadkobiercą. Ponadto organ podatkowy nie otrzymał od skarżącego informacji podatkowej za 2018 r. co skutkowało brakiem rozliczenia podatku za ten rok. Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę na brak środków, stwierdził, że utrzymuje się wyłącznie z "żebractwa po kościołach". Jak wskazał, od 2009 roku nie jest zameldowany pod wskazanym w skardze adresem, pod którym znajduje się opodatkowany lokal. Do skargi załączył kserokopię poświadczenia wymeldowania z pobytu stałego z którego wynika, że przy ul. [...] [...] w B. był zameldowany na pobyt stały od 16 września 2011 r. do 26 kwietnia 2017 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. pełnomocnik z urzędu poparł skargę wniesioną osobiście przez skarżącego. Dodatkowo podniósł, iż w jego ocenie skarżący w odwołaniu w istocie nie kwestionował zasadności wymiaru podatku, a powołując się na swoją trudną sytuację życiową i materialną wnosił o jego umorzenie. Tymczasem organ, zamiast zwrócić się do strony o wyjaśnienie czego dotyczy żądanie, błędnie zakwalifikował wniosek i nie zainicjował postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Kontroli Sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r., ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego skarżącego w podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie [...] zł. W niniejszej sprawie skarżący kwestionuje zasadność obciążenia go podatkiem od nieruchomości za 2018 r. Podnosi (analogicznie jak w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 18/19 do 21/19, dotyczących lat podatkowych od 2014 do 2017), że przedmiotowy lokal nabył w spadku po matce dopiero z dniem uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku (tj. w dniu [...] r.), a co za tym idzie w dniu 1 sierpnia 2013 r. nie był jeszcze spadkobiercą. Wskazuje, że nie złożył informacji podatkowej za rok 2018 r., co powinno skutkować brakiem naliczenia podatku. Zwraca nadto uwagę na swoją trudną sytuację życiową i materialną. Z kolei według organu odwoławczego, wobec niezłożenia w terminie informacji podatkowej, możliwe było wydanie decyzji ustalającej wymiar podatku za 5 lat wstecz - zgodnie z treścią art. 68 § 2 pkt 1 O.p. Organ stwierdził także, że nabycie spadku nastąpiło z chwilą śmierci spadkodawczyni, a nie uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego. Poza sporem pozostaje natomiast przedmiot i podstawa opodatkowania, które ustalone zostały na podstawie informacji samego skarżącego. Przystępując do rozpoznania sprawy powołać należy na wstępie treść art. 922 § 1 i § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1145 -dalej K.c.), zgodnie z którym przez spadkobranie należy rozumieć przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Na spadek składa się ogół praw i obowiązków należących do zmarłego w chwili jego śmierci, które ze swej istoty mogą przejść na jego następców prawnych. W myśl art. 924 K.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Nabycie spadku w chwili jego otwarcia następuje bez żadnej aktywności ze strony spadkobiercy, czy też sądu. Orzeczenie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku potwierdza jedynie nabycie spadku przez spadkobiercę (art. 1025 § 1 K.c.), które - stosownie do 925 K.c. - nastąpiło już wcześniej, z chwilą otwarcia spadku. Od chwili otwarcia spadku spadkobierca może samodzielnie objąć spadek we władanie. Tym samym data wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie ma wpływu na datę nabycia spadku przez spadkobiercę. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku pełni funkcję dowodu urzędowego stwierdzającego tytuł prawny spadkobiercy do nabytych w drodze spadku przedmiotów majątkowych i w tym zakresie legitymuje spadkobiercę wobec osób trzecich, które nie roszczą sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia (art. 1027 K.c.). Ma jedynie charakter deklaratywny i służy stwierdzeniu stanu istniejącego od chwili otwarcia spadku (tak też wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 84/11). Uzyskanie zatem takiego postanowienia nie stanowi materialnoprawnej przesłanki nabycia praw do spadku. Moment nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych należy zatem ustalać w oparciu o regulacje wynikające z ustawy Kodeks cywilny. Jak wskazuje się w orzecznictwie, prawo polskie łączy nabycie praw i obowiązków wchodzących w skład spadku ze zdarzeniem, jakim jest śmierć spadkodawcy. Nabycie to nie jest uzależnione ani od złożenia przez spadkobiercę oświadczenia o przyjęciu spadku, ani od uzyskania przez niego orzeczenia odpowiedniego organu państwowego. Wejście przez spadkobiercę w ogół praw i obowiązków zmarłego następuje z mocy prawa. Skutek ten ma miejsce także w sytuacji, gdy spadkobierca nie ma świadomości, że nastąpiła śmierć spadkodawcy i nabył on spadek (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I ACa 799/15). Z powyższych względów błędna jest argumentacja skarżącego zmierzająca do wykazania, że nabył on lokal mieszkalny w drodze dziedziczenia dopiero z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej matce. Nabycie nastąpiło bowiem w dniu [...] r. tj. z chwilą śmierci spadkodawczyni. Z tą datą wiąże się również powstanie obowiązku podatkowego skarżącego w przedmiocie podatku od nieruchomości. W dalszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Przez "okoliczności uzasadniające powstanie obowiązku podatkowego" odczytywane na tle art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, rozumieć należy zdarzenie prawne polegające na nabyciu własności do opodatkowanej nieruchomości. Nabycie prawa własności pociąga zatem za sobą przypisanie z mocy prawa nabywcy własności statusu podatnika podatku od nieruchomości na zasadach określonych ustawą o podatkach i opłatach lokalnych. Z kolei w myśl art. 6 ust. 6 u.p.o.l., osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11 (który w sprawie nie ma zastosowania), są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3. Powinność wypełnienia informacji przez osobę fizyczną postaje zatem w przypadku ziszczenia się przesłanek warunkujących powstanie lub zmianę obowiązku podatkowego. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wywiązał się z obowiązku poinformowania organu podatkowego o zmianie mającej wpływ na wymiar podatku od nieruchomości. Pierwszą informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożył on bowiem dopiero w dniu 30 sierpnia 2018 r., w odpowiedzi na powtórne wezwanie organu podatkowego (po raz pierwszy stosowne wezwanie zostało skierowane do podatnika [...] r.). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że na gruncie przedmiotowej sprawy rozważania odnoszące się do momentu nabycia własności lokalu mieszkalnego, powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości oraz charakteru prawnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku nie mają znaczącej doniosłości prawnej. Niezależnie bowiem od twierdzeń skarżącego w tej materii, sprawa dotyczy decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe za 2018 r., a więc okresu następującego po roku, w którym uprawomocniło się postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku przez skarżącego. Argumentacja skarżącego w tym zakresie jest tym bardziej niezrozumiała, że jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 21 marca 2018 r. z własnej inicjatywy zwrócił się on do organu podatkowego o wydanie decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2017 i 2018 od ww. lokalu mieszkalnego nabytego w drodze spadku (vide: pismo podatnika k. 2 akt adm.). Co istotne, podatnik złożył również informację podatkową o nieruchomościach i obiektach budowlanych, w której wykazał powierzchnię lokalu mieszkalnego i gruntu, przyjętą następnie do postawy opodatkowania. Sąd nie podziela także argumentacji pełnomocnika skarżącego przedstawionej na rozprawie odnośnie błędnego zakwalifikowania pisma skarżącego. Po pierwsze zostało ono wprost nazwane odwołaniem, ponadto podatnik wnosił w nim o uchylenie decyzji. Zdaniem Sądu, zważywszy przy tym na treść skargi, rozpoznanie odwołania przez organ II instancji leżało w interesie podatnika. Końcowo wskazać należy, iż podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy, a jego pobór zależny jest od faktu posiadania nieruchomości. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje niezależnie, jest to podatek obciążający właścicieli nieruchomości, bez względu na sposób w jaki jest ona wykorzystywana i bez względu na ich sytuację materialną. Niemniej jednak, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, skarżący w każdym czasie może zainicjować postępowanie w przedmiocie zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych na podstawie art. 67a O.p., składając stosowny wniosek i odpowiednio go dokumentując. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) oddalił skargę.