I SA/Gl 25/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2015 r. sprawy ze skargi A w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 lutego 2015 r. Skarżąca złożyła od tego postanowienia sprzeciw, w wyniku którego Sąd również pozostawił wspomniany wniosek bez rozpoznania postanowieniem z dnia 4 maja 2015 r. Zażalenie od tego postanowienia zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II FZ 499/15. Do sprzeciwu załączono urzędowy formularz PPF z dnia 25 marca 2015 r., który zarządzeniem z dnia 28 kwietnia 2015 r. (k. 255 akt) został potraktowany jako kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. W jego ramach skarżąca wniosła o ustanowienie adwokata. Podkreśliła, że prowadzona przez nią elektrownia wodna nie funkcjonuje i przynosi straty, co doprowadziło do zubożenia jej i jej rodziny, za co obwiniła organy władzy publicznej. Według wniosku skarżąca nie pozostaje jednak z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i utrzymuje się wyłącznie z renty, która ze względu na zajęcia egzekucyjne wypłacana jest w wysokości jedynie 400 zł. We wniosku nie wskazano żadnego majątku poza nieruchomością, na której znajdują się obiekty tworzące zakład. Skarżąca zaznaczyła, że utrzymuje zakład, którego nie można zamknąć. Do wniosku załączono kopie faktur za energię elektryczną z lutego 2015 r. oraz wezwań do zapłaty z dnia 7 i 16 stycznia 2015 r., które dotyczyły zaległości z tego tytułu płatnych odpowiednio w grudniu ubiegłego roku (256,85 zł – było to zarazem łączne zadłużenie na dzień 2 stycznia 2015 r.) i w styczniu bieżącego roku (206,96 zł – było to łączne zadłużenie na dzień 15 stycznia 2015 r.). Oba wezwania wyznaczały dodatkowe terminy uiszczenia zaległości pod rygorem zaprzestania dostaw energii elektrycznej. Po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego referendarz sądowy pismem doręczonym do rąk syna skarżącej wezwał ją do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącą, dokumentów obrazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w szczególności potwierdzenia wypłaty wspomnianej we wniosku renty za ostatni miesiąc lub zaświadczenia organu rentowego o wysokości renty wypłaconej skarżącej w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy) oraz jaka część świadczenia jest potrącana tytułem zajęcia egzekucyjnego, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wskazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentacji dotyczącej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, w tym stanu zatrudnienia w jej przedsiębiorstwie, w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – m.in. zaświadczenia potwierdzającego ten fakt lub kopii decyzji wydanej w tym zakresie, w razie kontynuowania działalności w szczególności kopii: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług oraz ksiąg rachunkowych (w pełnej wersji) lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy, a także karty płac i zestawienia sprzedaży za ostatni miesiąc oraz ewidencji środków trwałych, kopii zawiadomień o wspomnianych we wniosku zajęciach egzekucyjnych oraz innych dokumentów wskazujących przebieg egzekucji i wysokość egzekwowanych kwot, np. zaświadczenia komornika zawierającego ich zestawienie, dokumentacji dotyczącej aktualnego stanu sprawy zaległości za energię elektryczną i dostawy tej energii, szczególnie dla potrzeb elektrowni oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącej oraz dokumentów poświadczających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. Ustosunkowując się do wezwania, skarżąca wniosła o przedłużenie terminu wyznaczonego wezwaniem. Zarządzeniem z dnia 30 lipca 2015 r. referendarz sądowy przedłużył ten termin o dalsze 7 dni. Odpis zarządzenia doręczono do rąk syna skarżącej dnia 20 sierpnia 2015 r. Wnioskodawczyni przedłożyła kopie: kolejnego wezwania do zapłaty zaległości w opłatach za energię elektryczną, z dnia 11 sierpnia 2015 r. (wymieniono w nim należność z terminem płatności dnia 20 lipca 2015 r. w kwocie 341,88 zł oraz łączne zadłużenie na dzień 7 sierpnia 2015 r. w wysokości 1.869,01 zł, wyznaczono również dodatkowy termin pod rygorem zaprzestania dostarczania energii elektrycznej), wyroku z dnia 9 marca 2015 r. skazującego skarżącą za wykroczenie skarbowe oraz pisma organu egzekucyjnego z dnia 30 kwietnia 2015 r. Według niego organ prowadzi postępowanie z wniosków pięciu wierzycieli, w tym tytułem zobowiązań cywilnoprawnych, podczas których dokonano zajęć: "świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej" i dwóch rachunków bankowych. Na rachunkach bankowych nie było środków pozwalających na realizację zajęcia, natomiast z zajętego świadczenia organ rentowy przekazuje co miesiąc kwotę 807,12 zł rozliczaną na poczet zobowiązań. Pismo wskazywało inny adres zamieszkania niż ten podany w niniejszej sprawie – ten ostatni określono w nim jako adres do korespondencji. Skarżąca wielokrotnie wnosiła o przyznanie prawa pomocy, lecz jej wnioski były załatwiane odmownie ze względu na fakt, iż nigdy nie wykonała w wystarczającym stopniu wezwania do nadesłania dokumentacji źródłowej. Było tak np. w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 710/14 (postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 11 września 2014 r.) oraz I SA/Gl 841/14 (postanowienie Sądu z dnia 7 lipca 2015 r.). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W przeciwnym razie przyznanie prawa pomocy jest wykluczone. Minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżąca – mimo że wskutek przedłużenia terminu miała większą możliwość wykonania wezwania do uzupełnienia referendarza sądowego, obejmującego zresztą dokumenty wymienione w takich wezwaniach wystosowywanych do niej w innych sprawach – również w tym postępowaniu podtrzymała swoją postawę procesową, polegającą na wybiórczym i nierzetelnym prezentowaniu swojej sytuacji majątkowej, chociaż postawa skutkowała tym, że żaden z jej licznych wniosków o przyznanie prawa pomocy nie został dotąd uwzględniony. Z niewiadomych przyczyn nigdy nie nadesłała ona kompletu żądanej dokumentacji źródłowej, przedkładając jedynie jej fragmenty, które zazwyczaj eksponują wyłącznie trudności finansowe, np. zadłużenie, i nie dają całościowego obrazu jej położenia i nie pozwalają przez to na wyciągnięcie konkluzji, które byłyby wolne od wątpliwości. O pewnej dowolności i braku dokładności w omawianej materii świadczy fakt, że selekcja ta prowadzi nierzadko do tego, że zestaw dowodów dostarczonych w jednym postępowaniu różni się bez jakiejkolwiek racjonalnej przyczyny od zestawu przedstawionego w innej sprawie. W niniejszym postępowaniu pominięto np. harmonogram spłaty kredytu czy dokument dotyczący zaległości z tytułu podatku od nieruchomości, nadesłane m.in. w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 841/14. Przedstawiono natomiast dokument, o który bezskutecznie wzywano już w tamtej sprawie, mianowicie pismo organu egzekucyjnego z dnia 30 kwietnia 2015 r. Pismo to zawiera ważne informacje na temat postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec skarżącej, w szczególności o zajęciu jej rachunków bankowych oraz świadczenia rentowego, aczkolwiek nie wskazuje jego wysokości. Wysokość tego świadczenia i forma jego wypłaty pozostają nieznane, gdyż nie wykonano wezwania w części odnoszącej się do dochodów gospodarstwa domowego, a organ egzekucyjny podał tylko, jaką kwotę comiesięcznie pobiera, lecz nie sprecyzował ani kwoty ulegającej pomniejszeniu, ani tej, która pozostaje po potrąceniu. Niewiarygodne zaś jest oświadczenie skarżącej, że ta ostatnia kwota to 400 zł i że jest to jedyny jej dochód. Środki te nie mogą wszak wystarczyć na opłacenie kosztów utrzymania strony, tym bardziej iż ma ona ją przeznaczać na potrzeby elektrowni. Skarżąca przyznała we wniosku, że elektrownia ta nie została zamknięta, co uzasadniało zbadanie stanu tego przedsiębiorstwa, poprzez analizę wyliczonych w wezwaniu dokumentów odnoszących się do działalności gospodarczej, od których nadesłania wnioskująca ponownie się uchyliła. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 710/14 starszy referendarz sądowy przywołał dowody zaprzeczające jej twierdzeniom, że jej przedsiębiorstwo już w istocie nie funkcjonuje: faktury z lipca i z sierpnia ubiegłego roku dokumentujące koszty tego przedsiębiorstwa oraz usługę wykonaną w jego ramach, dokument księgowy potwierdzający odprowadzenie w lipcu ubiegłego roku zaliczki na poczet podatku dochodowego pracownika skarżącej i składki na jego ubezpieczenie społeczne. Co więcej, wnioski wypływające z tych dowodów korespondują z wyjaśnieniami strony odnotowanymi w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1029/14, w myśl których jej dochody z działalności gospodarczej były ograniczone przestojem zakładu, lecz zakład ten miał być ponownie uruchomiony w sierpniu ubiegłego roku, a w październiku miał nastąpić jego pełny rozruch. Zażalenie na to ostatnie postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 325/15. Z rozpatrywanym przedsiębiorstwem związane są również płatności za energię elektryczną. Niewątpliwie skarżąca spłaciła zaległości w tym zakresie wymienione w wezwaniach do zapłaty skierowanych do niej w styczniu bieżącego roku pod rygorem zaprzestania dostaw. Rygor ten nie został przecież dotąd zrealizowany, skoro dnia 7 sierpnia 2015 r. wystosowano kolejne takie wezwanie pod tym samym rygorem. Skądinąd zadłużenie, o którym była mowa w pierwszym styczniowym wezwaniu, z terminem płatności w grudniu ubiegłego roku, zostało uregulowane do dnia sporządzenia następnego wezwania z tego miesiąca. To drugie wezwanie dotyczyło tylko należności bieżącej, z terminem płatności już w styczniu, z zastrzeżeniem, że stanowi ono sumę wszystkich zaległości do spłaty w tamtym czasie. Ponowić zatem wypada pytanie o źródło, z którego dokonano tej spłaty. Powracając do pisma organu egzekucyjnego z dnia 30 kwietnia 2015 r., zauważyć trzeba, że otwiera ono nowe, nieznane dotychczas pole wątpliwości, które domagają się wyjaśnienia. Otóż wymienia ono adres zamieszkania skarżącej inny niż ten podawany we wszystkich jej postępowaniach przed Sądem, wskazany w tym piśmie jako adres jedynie do korespondencji. Nakazuje to jeszcze surowiej ocenić fakt, że skarżąca uchyla się od wykonania wezwania do nadesłania zaświadczenia w sprawie zameldowania, utrzymując, iż zamieszkuje samotnie w budynku wykorzystywanym na potrzeby działalności gospodarczej, chociaż pod tym adresem korespondencję odbiera wyłącznie jej syn. Nie wiadomo, na jakiej podstawie korzysta ona z tego innego adresu, czy i z kim tworzy gospodarstwo domowe, a także jakie są dochody i wydatki tego gospodarstwa. Nie przedłożono wszak żadnego dokumentu obrazującego koszty osobistego utrzymania strony, nie dostarczając przez to danych, które są kluczowe dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.