I SA/Gl 280/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi K. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku od osób prawnych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Postępowanie w przedmiocie prawa pomocy zostało w tej sprawie zainicjowane przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia 7 kwietnia 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) uzupełnionym w dalszej kolejności na urzędowym formularzu. Wniosek ów wpłynął do Sądu w następstwie wezwania z dnia 24 marca 2015 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, które doręczono adresatce w dniu 30 marca 2015 r. W motywach wniosku (patrz druk PPF) skarżąca podniosła, że nie posiada żadnych dochodów, nie jest zatrudniona na umowę: o pracę, zlecenie, o dzieło ani żadną inną formę. Zaakcentowała, że w utrzymaniu siebie i dziecka pomagają jej rodzice. Zdeklarowała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z synem. Mieszka w domu swojej mamy, która pomaga jej w opiece nad dzieckiem. Skarżąca oświadczyła, że sprawa z wniosku o ustanowienie świadczenia alimentacyjnego w kwocie 500 zł jest w toku. Podniosła nadto, że cały majątek prywatny jaki posiada został przeznaczony na pokrycie zobowiązań "A" Sp. z o.o. "po działalności przestępczej na stacjach paliw dzierżawionych przez spółkę." Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych w zestawieniu z oświadczeniem zawartym w urzędowym formularzu zrodziła wątpliwości, których następstwem było wezwanie skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwaniem z dnia 30 kwietnia 2015 r. zobowiązano skarżącą do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) nadesłanie tytułu prawnego skarżącej do lokalu mieszkalnego oraz aktualnego zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]; dodatkowo należało przybliżyć relacje łączące te osoby oraz wskazać w jaki sposób osoby te kształtują sytuację materialną i finansową skarżącej; 2) wykazanie za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; dowody potwierdzające wydatki z tytułu np. podatku od nieruchomości, gospodarowania odpadami, zakupu lekarstw itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało także wyjaśnić kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu ww. kosztów; wykonując ten punkt wezwania należało wykazać w jaki sposób dokonuje się zapłaty ww. opłat (przelew bankowy, wpłaty w urzędzie pocztowym, inne); 3) udokumentowanie wysokości aktualnych dochodów uzyskiwanych przez wszystkie osoby zamieszkałe/zameldowane w gospodarstwie domowym skarżącej; 4) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 5) nadesłanie dokumentacji źródłowej obrazującej wynik finansowy [...] Sp. z o.o. w Z. w latach 2013-2014 r. oraz w okresie od stycznia do kwietnia 2015 r. W tych ramach należało przedłożyć m.in.: odpis sprawozdania finansowego (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej) za rok obrotowy 2013 i 2014; bilans i rachunku zysków i strat za I kwartał 2015 r., a w przypadku jego braku, dokumentów obrazujących sytuację finansową, sporządzonych na podstawie danych finansowych za ten okres (zestawienie zmian w kapitale własnym, rachunek przepływów pieniężnych itp.); aktualnej ewidencji środków trwałych; odpisu zeznania podatkowego Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2013 i za 2014 r.; odpisów deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące; odpisu raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące; wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W razie, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić zaświadczenia wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; wyjaśniono przy tym punkcie wezwania, że zgodnie ze stanem faktycznym ujętym w KRS (stan na dzień 29 kwietnia 2015 r.) skarżąca w dalszym ciągu pełni funkcję prezesa Spółki; co więcej nie ogłoszono jej upadłości ani likwidacji; 6) udokumentowanie okoliczności podniesionej w druku PPF, tj. przeznaczenia całego posiadanego przez skarżącą majątku na pokrycie zaległości ww. Spółki; w tych ramach należało m.in. złożyć wyjaśnienia dotyczące [...] udziałów skarżącej w ww. Spółce, w tych wykazać ich ewentualne zajęcie egzekucyjne lub ich zbycie; 7) nadesłanie oświadczeń osób trzecich (poinformowanych wcześniej o odpowiedzialności karnej z treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy) o wysokości wsparcia finansowego udzielanego miesięcznie skarżącej i jej syna; 8) wykazanie za pomocą stosownych dokumentów etapu postępowania sądowego w sprawie o świadczenie alimentacyjne; udokumentowanie wsparcia udzielanego przez ojca M. K. przed wszczęciem ww. postępowania; 9) wykazanie za pomocą zaświadczenia właściwej placówki wskazującego na miejsce, w którym M. K. realizuje obowiązek szkolny oraz oszacowanie miesięcznych kosztów związanych z uczęszczaniem do szkoły; 10) nadesłanie odpisu tytułu prawnego, na którego podstawie w małżeństwie skarżącej orzeczono rozwód, separację lub wyłączono wspólność małżeńską. W wezwaniu pouczono skarżącą, że niezastosowanie się do wezwania w wyżej zakreślonym terminie i zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Odpowiadając na ww. wezwanie skarżąca nadesłała pismo procesowe z dnia 29 maja 2015 r., w którym nawiązując do poszczególnych punktów pisma referendarza sądowego podniosła, co następuje. K. H. nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, w którym przebywa. Nieruchomość mieszcząca się w G. przy ul. [...] należy do jej matki. W nieruchomości tej zameldowane są trzy osoby: jej mama, skarżąca oraz jej syn. Wszelkie rachunki z tytułu utrzymania nieruchomości opłacane są przez matkę skarżącej. Zapłata jest dokonywana w banku. Matka skarżącej jest na emeryturze; skarżąca ani jej syn nie posiadają dochodu. Skarżąca nie posiada także rachunków bankowych poza rachunkiem w banku B, z którego nie korzysta od lat. Skarżąca nie posiada środków pieniężnych na uregulowanie zaległości z tytułu opłat za jego prowadzenie. K. H. oświadczyła, że Spółka w której jest prezesem nie posiada kont bankowych, stan kasy jest równy zeru. Spółka w chwili obecnej nie prowadzi działalności handlowej. Sprawozdanie finansowe za rok 2014 zostanie sporządzone najpóźniej do 30 czerwca 2015 r. Skarżąca oświadczyła dalej, że całość jej prywatnego majątku została wniesiona do Spółki w ramach umowy pożyczki pomiędzy wspólnikiem a Spółką. Pożyczka została przeznaczona na spłatę zobowiązań Spółki oraz jej bieżącą działalność. Zobowiązania spłacone z ww. pożyczki powstały w skutek przestępczej działalności na dzierżawionych przez Spółkę stacjach paliwowych, za które odpowiadał kierownik stacji. Skarżąca zgłosiła podejrzenie o popełnieniu przestępstwa przez tego kierownika. Pożyczka udzielona Spółce została skapitalizowana. Pozostali wspólnicy wpłacili co do wartości udziałów pozostałe kwoty i został podniesiony kapitał zakładowy Spółki do kwoty 300.000,00 zł. Udziały skarżącej w Spółce na dzień dzisiejszy nie są zajęte przez osoby trzecie. Skarżąca podkreśliła dalej, że nie nadeśle żadnych oświadczeń osób trzecich, gdyż nie są oni stroną w sprawie. Sprawa o świadczenia alimentacyjne toczy się w Sądzie Rejonowym w G. Skarżąca nie była w związku małżeńskim. Przy opisanym wyżej piśmie skarżąca nadesłała plik dokumentów, w tym: zaświadczenie, z którego wynika, że jej syn realizuje obowiązek szkolny w placówce w G.; deklarację na potrzebę podatku VAT, z której wynika, że Spółka A Sp. z o.o. w pierwszym kwartale 2015 r. nie wykazała przychodu do opodatkowania tym podatkiem; pozew o alimenty na rzecz syna skarżącej w kwocie 500 zł miesięcznie; wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od pozwu o alimenty w kwocie 900 zł; sprawozdanie finansowe ww. Spółki za 2013 r. (wynika z niego m.in., że Spółka do 2013 r. osiągnęła zysk w kwocie 59.077,89 zł, a w 2013 r. stratę w kwocie 27.060,90 zł); CIT-8 za 2014 r., z którego wynika, że strata podatkowa ww. Spółki w 2014 r. stanowiła kwotę 11.339,28 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Intencją K. H. jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 w zw. z art. 211 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania konicznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Wypada w tym miejscu odnotować, że skarżąca pełni funkcję prezesa spółki prawa handlowego. W Spółce tej jest jednocześnie wspólnikiem posiadającym [...] udziałów o wartości 240.000,00 zł (informacja ta pochodzi z Centralnej Informacji KRS ze stanem na dzień 16 czerwca 2015 r.). W ramach toczącego się postępowania w przedmiocie prawa pomocy skarżąca zeznała, że w chwili obecnej nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia z tytułu pełnionej w Spółce funkcji. Informacja ta nie została przez nią jednak w żaden sposób udokumentowana. Przedstawiony przez nią materiał źródłowy dot. Spółki obrazuje całościowo jedynie wynik bilansowy tego podmiotu w 2013 r. Ze sprawozdania finansowego za 2013 r. wynika, że Spółka na dzień 31 grudnia 2013 r. odnotowała stratę w kwocie 27.060,90 zł. Z bilansu wynika nadto, że zysk z lat ubiegłych wyniósł 59.077,89 zł i pokrył ww. stratę. Z zeznania CIT-8 wynika, iż strata za 2014 r. stanowiła kwotę 11.339,28 zł. Deklaracja podatkowa na potrzebę podatku do towarów i usług za I kwartał 2015 r. nie może być, jako samodzielny dokument, reprezentatywna na potrzebę oceny bieżących możliwości Spółki. Z kolei na gruncie przedstawionych dokumentów źródłowych, przyjęto że po rozliczeniu straty za 2014 r. Spółka w dalszym ciągu – na dzień 1 stycznia 2015 r. - mogła posiadać zysk wypracowany w latach ubiegłych. Skarżąca, jako osoba będąca większościowym udziałowcem tego podmiotu i jednocześnie prezesem Spółki, miała możliwość podejmowania kluczowych dla Spółki decyzji, w tym współdecydowania o przeznaczeniu ww. środków. Jednocześnie należy podkreślić, że w czasokresie, w którym Spółka winna sporządzić sprawozdanie finansowe i ostatecznie rozliczyć rok obrotowy zarząd miał możliwość podjęcia decyzji np. o częściowej spłacie zadłużenia wobec pożyczkodawcy, tj. skarżącej - prezesa tej Spółki. Możliwości pozyskania środków pieniężnych na partycypację w kosztach sądowych niniejszego postępowania można upatrywać nadto w art. 180 Kodeksu spółek handlowych, który przewiduje, że wspólnik może zbyć udział, jego część lub ułamkową część udziału. Co więcej, wspólnik ma prawo do zastawienia posiadanego udziału. Żaden z tych kroków nie został przez skarżącą dotychczas przedsięwzięty, zaś z koniecznością partycypowania w kosztach sądowych mogła się liczyć już w dacie doręczenia jej zaskarżonej decyzji, a najpóźniej w dacie odbioru wezwania do uiszczenia wpisu sądowego do skargi. Negatywnie z omawianego tutaj punktu widzenia należało ocenić postawę skarżącej w kontekście odmowy przedstawienia sprawozdania Spółki za 2014 r. K. H. poprzestała jedynie w tym zakresie na stwierdzeniu, że takowe sprawozdanie zostanie "zrobione" najpóźniej do 30 czerwca 2015 r. Zgodnie jednak z brzmieniem art. 52 ustawy o rachunkowości w zestawieniu ze stanem faktycznym tej sprawy, termin do sporządzenia tegoż sprawozdania upłynął w przypadku Spółki, w której skarżąca jest prezesem, w dniu 31 marca 2015 r. W nawiązaniu do podniesionych wyżej argumentów należy podkreślić za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że okoliczność posiadania udziałów w Spółce z o.o., wyklucza możliwość uznania skarżącej za osobę na tyle ubogą, aby uzasadnione było zwolnienie jej od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu kasacyjnego posiadanie majątku, zwłaszcza takiego, który nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia, uniemożliwia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 563/09; dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżąca oświadczyła, że posiadane przez nią udziały w spółce A Sp. z o.o. nie są zajęte przez osoby trzecie. Taki stan rzeczy w świetle przywołanego wyżej orzeczenia sądu kasacyjnego wyklucza uwzględnienie wniosku skarżącej. Mając na uwadze całość podjętych wyżej rozważań postanowiono jak w sentencji, działając na postawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a oraz w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.