I SA/Gl 288/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja - Klimczyk (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.G. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł A. G. wniósł o zwolnienie go z obowiązku poniesienia tej opłaty. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w ramach którego wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący zwrócił uwagę na wysokie koszty utrzymania czteroosobowej rodziny z dziećmi w wieku szkolnym oraz na problemy zdrowotne jego i żony. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką dzieci. Na ich majątek składa się mieszkanie, nieruchomość rolna, samochód osobowy oraz oszczędności w kwocie 135.000 zł. Skarżący i jego żona otrzymują wynagrodzenie za pracę w łącznej wysokości 7.387 zł. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw, którego nie uzasadnił. Ponadto odnotować należy, że skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł także sprawie o sygn. akt I SA/Gl 289/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 289/15 skarżący również złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawie tej tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 7 września 2015 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Powyższe skłania, by nawiązać do argumentów zawartych w tym orzeczeniu, tym bardziej, że wniosek złożony w niniejszej sprawie jest tożsamy z wnioskiem złożonym w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 289/15. Z tego też względu w dalszej części uzasadnienia Sąd przywoła poglądy wyrażone w postanowieniu z dnia 7 września 2015 r. Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 ppsa obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak z tego wynika, prawo pomocy stanowi odstępstwo od zasady odpłatności postępowania i z tego też względu jego przyznanie następuje w szczególnej sytuacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się zasadność zastosowania tej instytucji, gdy wnioskodawca znajduje się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym, a mianowicie jest pozbawiony środków do życia, obiektywnie nie ma możliwości pozyskania kwot na pokrycie kosztów postępowania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 717/11; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie podkreśla się, że w pierwszej kolejności wnioskodawca winien jednakże sam podjąć próbę zabezpieczenia stosownych środków, czyli właściwie zaplanować wydatki i poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 826/11). Zaznaczyć w tym miejscu przyjdzie, że wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie jest najmniejsza spośród przewidzianych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Poniesienie wydatku w kwocie 100 zł nie powinno wiązać się z reguły ze znacznym obciążeniem budżetu domowego. Poniesienie takiego wydatku może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, dla których w pierwszej kolejności przeznaczona została instytucja prawa pomocy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt omawianej sprawy przyjdzie stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania. Konkluzja ta wynika z analizy samego wniosku o przyznanie prawa pomocy, bez potrzeby wzywania o dodatkowe materiały źródłowe. Zgodnie zatem z oświadczeniem złożonym w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, w którym uzyskiwany jest stały, regularny dochód. Dochód ten wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu od skargi. Nadto skarżący posiada oszczędności w kwocie znacznie przewyższającej koszty sądowe w niniejszej sprawie. Posiadanie oszczędności w kwocie 135.000 zł stanowi okoliczność, która wyklucza stwierdzenie, że strona nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania lub że ich uiszczenie spowodowałoby uszczerbek dla utrzymania rodziny skarżącego, co stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy. Sąd nie może przecież tracić z pola widzenia, że wpis od skargi wynosi niewielki ułamek tych oszczędności. Nawet, gdyby zatem wpis od skargi w niniejszej sprawie oraz w drugiej sprawie prowadzonej z udziałem skarżącego został opłacony z tych środków, a nie z dochodów bieżących, to mogłoby to nastąpić bez ich odczuwalnego uszczerbku. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, nie jest dopuszczalna sytuacja, w której strona postępowania posiada znaczne środki finansowe, zaś koszty postępowania przez nią przed sądem finansowane są z budżetu państwa. Odnosząc się natomiast do wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, należy przede wszystkim odnotować, że skarżący nie zasygnalizował żadnych zaległości w tym zakresie, czego również nie można tracić z pola widzenia. Zaznaczyć należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 września 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 870/12). Reasumując, przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy. Skarżący posiada środki pochodzące z wynagrodzenia lub oszczędności, umożliwiające mu zapłatę kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.