I SA/Gl 292/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatek dochodowy od osób fizycznych za 2011 r. wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia 1) zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 500,00 (słownie: pięćset 00/100) złotych; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 25 stycznia 2016 r. skarżący wystąpił o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku podniósł, że utracił wolne środki pieniężne z uwagi na toczące się postępowanie podatkowe. Z kolei zajęcia egzekucyjne uniemożliwiły skarżącemu prowadzenie działalności gospodarczej w normalnym zakresie. W dalszej kolejności odnotował, że pozostaje z żoną w separacji, a w ich małżeństwie orzeczono nadto rozdzielność majątkową. W końcowej części uzasadnienia skarżący podkreślił, że zainicjował równocześnie dwa postępowania przed sądem administracyjnym i w obu będzie musiał uiścić wpisy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada jakiegokolwiek majątku. Jedynym źródłem dochodu jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje kwotę 1000 zł miesięcznie. W końcowej części oświadczenia wskazał na relatywnie wysokie zadłużenie, które posiada. Zobowiązania te oszacował na kwotę 15.000.000,00 zł. Do druku PPF dołączono: dokumentację źródłową potwierdzającą skalę zadłużenia skarżącego; kopię wyroku o zniesieniu wspólności majątkowej w małżeństwie skarżącego z dniem 1 stycznia 1996 r. oraz kopię postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2015 r. w sprawie III SA/Gl 32/15, mocą którego zwolniono skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej 1000 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalono. W ramach podjętego wówczas rozstrzygnięcia stwierdzono, że "dochód miesięczny skarżącego zamyka się przeciętnie w kwocie około 3.500 zł brutto. Dochód ten strona osiąga z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, zaś koszty swojego utrzymania, chociażby czynsz i opłaty za media we wspólnie zajmowanym mieszkaniu, skarżący ponosi po połowie z żoną, z którą pozostaje w faktycznej separacji, jednak małżonkowie P. nadal wspólnie zamieszkują i zarządzają wspólnym majątkiem. Opłaty są bezpośrednio ponoszone przez żonę wnioskodawcy, której zwraca on przypadającą na niego część opłat". Pismem z dnia 9 marca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych. W zakreślonym siedmiodniowym terminie wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 29 marca 2016 r., w którym wyjaśnił, że J. P. mieszka w lokalu stanowiącym własność żony, z którą pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej od wielu lat. Skarżący partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania w miarę możliwości, przy czym żona nie rozlicza się z nim z tych wydatków. Nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego i nie pozostają w jakimkolwiek stopniu we wspólnej więzi o charakterze ekonomicznym. Końcowo skarżący podkreślił odnośnie dokonanych zajęć komorniczych, że stan wynikający z zajęć dokonanych w czerwcu 2015 r. (załączonych do skargi) nie uległ zmianie. Ze względu na faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej skarżący nie jest w stanie regulować nawet bieżących odsetek. Z dokumentów źródłowych nadesłanych przy ww. piśmie wynika, że w 2015 r. prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza przyniosła stratę w kwocie 23.507,79 zł. Z deklaracji VAT-7 wynika, że w okresie od października 2015 r. do stycznia 2016 skarżący nie odnotował w tejże działalności dostawy towarów, ani świadczenia usług, które byłyby opodatkowane podatkiem od towarów i usług. Z raportu kasowego Firmy Handlowej "B" J. P. wynika, że jej stan na dzień 31 grudnia 2015 r. wyniósł "69,00" zł. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należało odnotować, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie pełnego lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Trzeba w tym miejscu nadmienić, że po myśli art. 245 § 4 P.p.s.a., częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy nie pozwoliła uznać, że skarżący jest w sytuacji na tyle trudnej, że można całkowicie odstąpić w jego przypadku od ogólnej zasady odpłatności postępowania sądowego. Tym bardziej, że skarżący wnosząc alternatywnie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, sam wyraził chęć partycypacji w ich ponoszeniu. W toku rozpoznania wniosku stwierdzono wprawdzie kilka mankamentów dowodowych, w tym brak wyciągów z rachunków bankowych, czy brak jakichkolwiek dokumentów obrazujących sytuację finansową żony skarżącego, z którą, pomimo deklarowanej separacji i udokumentowanej rozdzielności majątkowej, w dalszym ciągu zamieszkuje. Wątpliwości, które zrodziły się na gruncie akcentowanych wyżej niedoborów materiału źródłowego rozstrzygnięto jednak na korzyść skarżącego, a to przez pryzmat argumentacji przyjętej przez tutejszy Sąd w postanowieniu z dnia 24 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 32/15. Już wówczas skarżący sygnalizował taką sytuację rodzinną, nadsyłając zupełnie nieczytelne dokumenty źródłowe w tym zakresie, a Sąd uznał wtedy, że J. P. może partycypować w kosztach sądowych do kwoty 1000 zł. W tym stanie rzeczy również obecnie przyjęto, że skarżący będzie w stanie ponieść koszty sądowe do poziomu tej kwoty, przy czym musi być ona rozdzielona na dwa równolegle toczące się postępowania. Z tych względów zasadnym jest w tej sprawie zwolnienie skarżącego od wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 500 zł. Należy nadto podkreślić, że orzeczenie o częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych jest rozstrzygnięciem, które zabezpiecza prawo do sądu strony skarżącej, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 588/06, LEX nr 191863). Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.