I SA/Gl 293/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi S. P. na interpretację indywidulaną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W urzędowym formularzu z dnia 12 kwietnia 2018 r. skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W motywach wniosku odniósł się do zagadnienia będącego przedmiotem skargi w tej sprawie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że wspólne gospodarstwo tworzy z żoną i dwiema córkami. Odnotował, że wraz z małżonką posiadają: dom o pow. 180 m2 o wartości 550.000,00 zł oraz dom o pow. 63 m2 o wartości 15.000,00 zł. W posiadaniu skarżącego znajduje się nadto gospodarstwo rolne o pow. 2,20 ha o wartości 100.000,00 zł, budynek gospodarczy (o wartości 1.000,00 zł) wraz z inwentarzem. Do przedmiotów o wartości jednostkowej przekraczającej 5.000,00 zł zaliczył samochody osobowe: marki Renault (rok prod. 1991) oraz marki Audi A3 (rok prod. 2006; współwłasność w 1/2). Oświadczył nadto, że żona wraz z córkami posiadają samochód marki Audi Q7 rok prod. 2014. W rubryce dochody skarżący odnotował, że otrzymuje rentę rolniczą w kwocie 617,00 zł, a z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, w przeliczeniu na jeden miesiąc, uzyskuje dochód w kwocie około 300,00 zł. Żona skarżącego otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 438,00 zł. Do stałych kosztów ww. gospodarstwa domowego zaliczono następujące pozycje: "kredyt odnaw. 10.000,00 zł, karta kred. 7.100,00 zł, podatek od spadku 12.000,00 zł/200 zł m-c, podatek dochodowy 2014 2.670 zł/30 zł m-c, należn. wobec ZUS 2.800 zł/100 zł m-c, ener.el. 250 zł/m-c, gaz 100 zł/m-c, telefon 100 zł/m-c, śmieci i ścieki 120 zł/m-c, pod.gr. 66 zł/m-c, przedszk. 360 zł/m-c, wyżyw. 1000 zł/m-c, polisa OC 2000 zł/rok". W wyniku analizy ww. oświadczenia, pismem z dnia 23 kwietnia 2018 r., zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych oraz złożenie dodatkowych oświadczeń. Zakreślony siedmiodniowy termin dla dopełnienia tej czynności procesowej został następnie – na wniosek skarżącego - wydłużony o kolejne 3 dni. Ostatecznie w ramach pisma procesowego z dnia 24 maja 2018 r. skarżący oświadczył m.in., że aktualnie miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym stanowią kwotę 2.520,00 zł. Odnotował dalej, że z tytułu utrzymania samochodów wydatkuje w skali miesiąca około 445 zł. Dodał przy tym, że nie ponosi bieżących kosztów użytkowania samochodu Audi Q7 z uwagi na "zajęcie prokuratorskie p. B.". Wskazał dalej, że żaden z posiadanych przez małżonków rachunków bankowych nie jest zajęty. Do wskazanych wcześniej dochodów zaliczono nadto świadczenie wychowawcze z Programu "500+" w łącznej kwocie 1.000,00 zł. Do ww. pisma skarżący nadesłał plik dokumentów źródłowych, na podstawie których ustalono nadto, co następuje. Małżonka skarżącego posiada rachunek bankowy, na którym ustalono dopuszczalne saldo debetowe do kwoty 10.000,00 zł. Saldo końcowe na dzień 4 maja 2018 r. było ujemne i wyniosło 9.549,89 zł. Żona skarżącego korzysta nadto z karty debetowej z limitem do kwoty 7.100,00 zł. Skarżący posiada odrębny rachunek bankowy, przy czym na potrzebę rozpoznania wniosku nadesłał jedynie wyciąg z okresu od 1 do 31 marca 2018 r. Dochód brutto skarżącego w 2017 r. wyniósł 8.271,26 zł, a w 2016 r. była to kwota 8.204,50 zł. Z deklaracji VAT-7K wynika, że w pierwszym kwartale 2018 r. skarżący dokonał sprzedaży towarów opodatkowanych stawką 5% na kwotę 476 zł. Nadesłane przez skarżącego kopie decyzji potwierdzają wysokość rat z tytułu spłaty zaległości podatkowych i wobec ZUS. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że ustalając wysokość rat, organy uwzględniały każdorazowo żądania strony wnioskującej, a więc np. pozytywnie rozpatrzono wniosek o rozłożenie zadłużenia w ratach po 200 zł (tyle obecnie stanowi wysokość wpisu sądowego od skargi w tej sprawie). Wynika z nich nadto, że dwa samochody marki Audi w gospodarstwie domowym skarżącego przedstawiają łącznie wartość 110.000,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Tytułem wstępu należy podkreślić, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (zgodnie z zakresem wniosku skarżącego) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez "uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05; dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc poczynione wyżej uwagi na grunt tej sprawy należy stwierdzić, że nie sposób sytuacji materialnej skarżącego postrzegać w kategoriach socjalnych standardów utrzymania, a tym samym nie może być on beneficjentem wnioskowanej pomocy. Skarżący nie wpisuje się bowiem kanony ubóstwa, jakie mogły towarzyszyć twórcom instytucji prawa pomocy. Mianowicie jest on współwłaścicielem majątku nieruchomego, którego wartość oszacowano na kwotę około 665.100,00 zł. W jego gospodarstwie znajdują się także pojazdy mechaniczne, których wartość szacuje się na ponad 100.000,00 zł. Należy przy tym zaznaczyć, że skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na ewentualne zajęcie (zabezpieczenie) samochodu osobowego marki Audi Q7. Trzeba w tym miejscu wspomnieć, iż w judykaturze przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe, bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin (patrz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2017 r. sygn. akt II GZ 808/17; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za uwzględnieniem wniosku nie może przemawiać nadto fakt, iż małżonka skarżącego, z którą pozostaje we wspólności majątkowej, posiada kredyt odnawialny do kwoty 10.000,00 zł, a nadto korzysta z karty kredytowej z limitem do kwoty 7.100,00 zł. Trzeba podkreślić, że co do zasady, przyznanie obu produktów bankowych poprzedzone jest indywidulaną oceną zdolności kredytowej. Należy zatem zauważyć, że taka sytuacja z pewnością miała miejsce również w przypadku gospodarstwa domowego skarżącego. Bank przyznając produkty, ocenił zdolność kredytową na poziomie 17.100,00 zł. Na gruncie powszechnie dostępnych regulaminów usług Banku "A" ustalono, że w czasokresie przyznania rzeczonych produktów bankowych, wpływy na rachunku bankowym małżonki skarżącego musiały sięgać przynajmniej 8.000,00 zł. Oznacza to, że aktualne dochody gospodarstwa domowego na deklarowanym poziomie około 2.355,00 zł, mają charakter przejściowy, bądź nie wszystkie dochody zostały ujawnione na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku. W toku rozpoznania wniosku ujawniono jeszcze inne wątpliwości, których na gruncie materiału źródłowego udostępnionego przez skarżącego nie sposób było rozstrzygnąć. Po pierwsze, z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący i jego małżonka pokrywają wydatki związane z użytkowaniem dwóch nieruchomości. Ustalono na gruncie faktur za dostawę energii elektrycznej i paliwa gazowego, że oba punkty odbioru mediów notują zużycie wskazujące na to, że obie nieruchomości są użytkowane. W świetle oświadczenia o wspólnym zamieszkaniu skarżącego wraz z małżonką i córkami, rodzi się zatem pytanie, kto jest użytkownikiem drugiej z nieruchomości. Nie sposób wykluczyć okoliczności, iż druga z nieruchomości jest np. przedmiotem wynajmu. Po wtóre, do akt sprawy nie przedłożono zeznań podatkowych małżonki skarżącego za lata 2016-2017, pomimo wyraźnej dyspozycji w tym zakresie (patrz pkt 9 wezwania referendarza z 23 kwietnia 2017 r.). Dołączenie tych dwóch dokumentów mogłoby przyczynić się do zwizualizowania możliwości zarobkowych małżonki skarżącego. Po trzecie, skarżący dołączył do akt sprawy tylko jeden wyciąg z rachunku bankowego, który obrazuje transakcje wyłącznie za marzec 2018 r. Tymczasem w przywołanym wyżej wezwaniu referendarza wyraźnie zwrócono uwagę (patrz pkt 7), że należy przedstawić wyciągi z rachunków bankowych z ostatnich czterech miesięcy. Analiza wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego pozwoliła odnotować transakcję obciążeniową na koncie skarżącego poza wykazanym przez niego okresem (patrz przelew z 31 stycznia 2018 r. na kwotę 300 zł). W kontekście wszystkich podniesionych wyżej okoliczności negatywnie należało ocenić próbę przerzucenia przez skarżącego ciężaru kosztów tego postępowania na Skarb Państwa, a w dalszej kolejności na innych podatników, będących częstokroć w relatywnie trudniejszej sytuacji życiowo-materialnej. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.