I SA/Gl 293/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 8 czerwca 2018 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W motywach rozstrzygnięcia Sąd podkreślił, że wnioskodawca nie wykazał w tym przypadku wydatków ponoszonych w jego gospodarstwie domowym, jak również dochodów jego małżonki, zarówno tych w latach 2016-2017, jak i bieżących. W ramach kolejnego wniosku, zawartego na urzędowym formularzu z 8 października 2018 r., skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o ustanowienie adwokata. W jego motywach oświadczył, iż nie zna przepisów prawa podatkowego aby samodzielnie wskazać na przepisy prawne, których naruszenia dopuścił się organ interpretacyjny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwiema córkami. Skarżący wraz z małżonką posiadają nieruchomości, które oszacowali na kwotę około 850.000,00 zł. W ich posiadaniu znajduje się nadto samochód osobowy marki Audi A3 z 2006 r. o wartości około 7.000,00 zł. Do dochodów rzeczonego gospodarstwa zaliczono: świadczenie rentowe małżonki skarżącego w kwocie 604 zł netto, jej dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 320 zł netto, dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 166 zł netto (500 zł kwartalnie) oraz świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł netto. Łącznie dochód oszacowano na kwotę 2.100,00 zł miesięcznie. Do wydatków gospodarstwa zaliczono natomiast: spłatę kredytu odnawialnego i karty kredytowej, raty z tytułu spłaty zaległości w podatku od spadków i darowizn i w podatku dochodowym (łącznie 230 zł), należność wobec ZUS (100 zł), opłaty z tytułu mediów, w tym: energia elektryczna, gaz, usługi teleinformatyczne i telekomunikacyjne, gospodarowanie odpadami (łącznie 570 zł), należność z tytułu podatku od nieruchomości (około 67 zł), opłatę za przedszkole (360 zł), polisa OC (250 zł) oraz koszty wyżywienia (około 1.000,00 zł). W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący nadesłał do akt sprawy dokumentację źródłową oraz dodatkowe oświadczenia, na podstawie których ustalono, co następuje. Stałe udokumentowane miesięczne opłaty ponoszone w gospodarstwie domowym ustalono na poziomie około 1.744,00 zł. Analiza wpływów na rachunku bankowym żony skarżącego pozwoliła stwierdzić, że dochody miesięczne w omawianym gospodarstwie domowym kształtują się na poziomie co najmniej 2.540,00 zł netto. W tych ramach odnotowano między innymi wpłaty gotówkowe na rzeczony rachunek. W okresie od lipca do października 2018 r. była to łącznie kwota 2.550,00 zł. Skarżący został kilkukrotnie zwolniony od kosztów sądowych w ramach postępowań toczących się przed sądami powszechnymi. W tych ramach nadesłano jedynie sentencje tych orzeczeń. W gospodarstwie domowym skarżącego odnotowano zaległości z bieżących rachunków z tytułu niektórych mediów. W dniu 3 października 2018 r. skarżący zawarł umowę kredytu gotówkowego. Całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorcę wynosi 4.350,43 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. ustanowienie adwokata, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W punkcie wyjścia rozważań na temat wniosku skarżącego z dnia 8 października 2018 r. należy zauważyć, iż jest on drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić przy uwzględnieniu regulacji płynącej z art. 165 ustawy P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Analiza dokumentacji źródłowej przedstawionej przez skarżącego na potrzebę rozpoznania ponowionego wniosku oraz złożonych przez niego oświadczeń skutkowała przyjęciem, iż nie doszło w tej sprawie do zmiany okoliczności faktycznych, w sposób, który umożliwiłby zmianę poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Nie odnotowano bowiem zmiany, która wskazałyby na pogorszenie sytuacji materialnej skarżącego. Już samo zestawienie dochodów wynikające z obu złożonych w tej sprawie urzędowych formularzy prowadzi do wniosku, że w chwili obecnej dochód w gospodarstwie domowym jest wyższy. W druku PPF z 12 kwietnia 2018 r. skarżący zdeklarował dochody w kwocie 1.355,00 zł netto, obecnie wskazał na kwotę 2.100,00 zł. Co znamienne, zarówno w toku rozpoznania poprzedniego wniosku skarżącego, jak i tego obecnie złożonego, nie można ustalić rzeczywistego dochodu gospodarstwa domowego w sposób wolny od wątpliwości. Trzeba podkreślić, że analiza wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego prowadzi do wniosku, iż nie wszystkie dochody zostały przez niego zdeklarowane w druku PPF. Skarżący wskazał bowiem m.in., że dochodowość jego gospodarstwa rolnego kształtuje się na poziomie około 166 zł netto miesięcznie, tymczasem na rachunku jego żony odnotowano transakcje uznaniowe w postaci wpłat gotówkowych, których łączna suma na przestrzeni czterech miesięcy stanowiła kwotę 2.547,47 zł. Zasadność przyjętego obecnie rozstrzygnięcia wniosku doznaje nadto wzmocnienia w okoliczności zaciągnięcia przez skarżącego zobowiązania kredytowego o charakterze konsumpcyjnym. Taki stan rzeczy oznacza, że pomimo deklarowanej trudnej sytuacji finansowej, w dalszym ciągu posiada on zdolność kredytową, która dyskwalifikuje go z grona beneficjentów prawa pomocy. Za uwzględnieniem wniosku nie mogą nadto przemawiać orzeczenia podjęte w innych postępowaniach toczących się przed sądami powszechnymi. Przede wszystkim skarżący nie nadesłał tej ich części, która pozwoliłaby na zapoznanie się motywami, którymi sądy kierowały się podejmując rozstrzygnięcia oraz stanami faktycznymi, które podlegały ocenie. Podkreślenia wymaga, że ocena zasadności żądania strony odbywa się indywidualnie za każdym razem, gdy strona ubiega się o wsparcie, a dokonywana jest ona w świetle obowiązujących regulacji prawnych, w przypadku postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o wspomnianą wyżej ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W toku rozpoznania wniosku nie stracono z pola widzenia, iż skarżący wraz z małżonką są właścicielami majątku nieruchomego, który został przez nich oszacowany na kwotę 850.000,00 zł. Już w ramach poprzedniego postępowania z wniosku skarżącego zwracano uwagę, że fakt dysponowania dwiema nieruchomościami o charakterze mieszkalnym otwiera możliwości generowania dochodów. Wziąwszy zatem pod uwagę wszystkie podniesione wyżej okoliczności, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji.