I SA/Gl 301/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiotem skargi M.S. (S. dalej "skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. (dalej również "organ egzekucyjny") wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego A w W. z dnia [...] nr [...], obejmującego opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopalin bez koncesji w kwocie należności głównej [...] złotych plus odsetki za zwłokę, doręczając mu w dniu 5 października 2017 r. jego odpis wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w B S.A. i C Bank S.A. 2. Skarżący w dniu 12 października 2017 r. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201, dalej "u.p.e.a."), wskazując na przedawnienie egzekwowanego obowiązku i niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3, 6, 7 i 10 u.p.e.a.,tj.: brak wskazania podstawy prawnej, brak podpisów i klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i w dalszej kolejności o stwierdzenie, iż egzekucji nie wszczęto bądź wydanie, na podstawie art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a., postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, ewentualnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego. 3. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] (nr [...]), wydanym na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 i art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...], uznając za uzasadniony zarzut braku w tytule wykonawczym klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. 4. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zażądał, by w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego stwierdzono, iż egzekucji nie wszczęto bądź wydano postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji na podstawie art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Zdaniem skarżącego, wadliwym było wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, gdyż rodzi ono inne skutki prawne dla dłużnika niż sytuacja, gdy egzekucja w ogóle nie może być uznana za skutecznie wszczętą. Podkreślił, iż brak w tytule wykonawczym klauzuli o skierowaniu go do egzekucji świadczy o tym, iż egzekucji w ogóle nie wszczęto. Wskazał, że w myśl art. 29 § 2 i art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. brak w tytule wykonawczym klauzuli o skierowaniu do egzekucji stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego. 5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej również "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] (nr [...]), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej "kpa") oraz art. 17, art. 18, art. 33, art. 34 § 1, § 4 i § 5 u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy przyznał, iż organ egzekucyjny, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., nie nadał klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego A w W. z dnia [...] nr [...] do egzekucji administracyjnej i prowadził postępowanie egzekucyjne na jego podstawie. Zdaniem organu odwoławczego, należy rozróżnić postępowanie egzekucyjne od samej egzekucji administracyjnej. Według ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, postępowanie egzekucyjne rozpoczyna się z datą otrzymania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wierzyciela, natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje, zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, jeżeli nastąpiło ono przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W sprawie, doręczono skarżącemu odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w B S.A. i C S.A., ale z uwagi na brak klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu ww. tytułu wykonawczego do egzekucji należało uznać, iż doręczenie wadliwego tytułu wykonawczego nie wywołuje skutku w postaci wszczęcia egzekucji. Jednak w sytuacji kiedy było już prowadzone postępowanie egzekucyjne – wadliwe z powodu braku klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji - organ egzekucyjny zasadnie orzekł o jego umorzeniu na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazywany przez skarżącego art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a., przewidujący możliwość nieprzystąpienia do egzekucji z powodu niespełniania przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 § 1 i § 2 u.p.e..a, nie ma zastosowania w sprawie, gdyż dotyczy on wstępnej fazy badania przez organ egzekucyjny prawidłowości sporządzenia tytułu wykonawczego przez wierzyciela, a w rozpoznawanej sprawie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 26, 27 i 29 u.p.e.a. poprzez uznanie, że doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, mimo iż dokument przedstawiony jako tytuł wykonawczy z uwagi na swoje cechy takiego statusu nie posiadał, a w konsekwencji organ nie powinien przystąpić do egzekucji. Zarzucił, że organy nie rozważyły wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącego. W ocenie skarżącego, organ egzekucyjny winien zbadać, czy tytuł wykonawczy przedstawiony przez wierzyciela zawiera elementy opisane w art. 27 u.p.e.a. i następnie skorzystać z dyspozycji art. 29 § 2 pkt 3 tej ustawy. Podniósł, iż wierzyciel wystawił ponownie tytuł wykonawczy i wniósł o wszczęcie egzekucji przeciwko skarżącemu, a organ egzekucyjny ponowił wadliwe czynności egzekucyjne i to przed rozpoznaniem zażalenia skarżącego na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] [...], a więc w toku postępowania egzekucyjnego. W ocenie skarżącego, uchylenie się od rozpoznania zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego poza zarzutem braku opatrzenia tytułu klauzulą wykonalności miało umożliwić ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Skarżący dołączył do skargi: 1) odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] [...] (ponowny tytuł), 2) zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 22 listopada 2017 r., 3) zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 28 listopada 2017 r., 4) zarzuty dłużnika w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r. 7. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 33 u.p.e.a. zobowiązanemu, a więc podmiotowi, przeciwko któremu skierowana jest egzekucja administracyjna, przysługuje środek zaskarżenia w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia tejże egzekucji. Zarzuty zobowiązany zgłasza w trakcie trwającego już postępowania egzekucyjnego (w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego) organowi egzekucyjnemu, który prowadzi egzekucję i ten organ jest właściwy do ich rozpatrzenia. Należy rozróżnić postępowanie egzekucyjne od samej egzekucji (zob. P. Przybysz. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2009, s. 133; wyrok NSA z 25 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1607/12; wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., II FSK 642/05; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2010 r., III SA/Wa 46/07, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, czyli CBOSA). Postępowanie egzekucyjne zostaje wszczęte z chwilą złożenia do organu egzekucyjnego przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji, natomiast wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu 7 grudnia 2010 r., I SA/Po 752/10; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., II FSK 962/11; CBOSA). W sprawie, skarżący w ustawowym terminie zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 10 u.p.e.a., wskazując na przedawnienie egzekwowanego obowiązku i niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3, 6, 7 i 10 u.p.e.a.,tj.: brak wskazania podstawy prawnej, brak podpisów i klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Zarzuty zgłoszone zostały w trakcie trwającego postępowania egzekucyjnego, które zostało wszczęte z chwilą złożenia do organu egzekucyjnego przez wierzyciela - A w W. - wniosku o wszczęcie egzekucji, dlatego organ egzekucyjny, uznając zarzut skarżącego za zasadny, prawidłowo – na podstawie art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. - wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 27 u.p.e.a. statuuje formalne kryteria tytułu wykonawczego, wymieniając jego elementy konieczne. O konieczności opatrzenia tytułu wykonawczego klauzulą wykonalności stanowi art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Klauzula nie jest postanowieniem, ale czynnością materialno-techniczną (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2000 r., III SA 2165/99,LEX nr 47984). Każdy tytuł wykonawczy kierowany do egzekucji powinien zostać wyposażony w klauzulę wykonalności. Jej nadanie oznacza, że w odniesieniu do konkretnego obowiązku właściwy jest tryb egzekucji administracyjnej i obowiązek ten nadaje się do egzekucji (szerzej zob. W. Piątek, A. Skoczylas w: red. R. Hauser, A. Skoczylas, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 183-184; zob. wyrok NSA z dnia z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II OSK 232/16, CBOSA). W sprawie, tytuł wykonawczy nie został opatrzony w klauzulę wykonalności i w ogóle nie nadawał się do wykonania. Z tego też względu Sąd zgadza się z organem, że rozpatrywanie pozostałych zarzutów było zbędne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a., wskazać należy, że stosownie do tego przepisu organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie, o którym mowa w art. 29 u.p.e.a., obejmuje ustalenie, czy egzekucja administracyjna oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy, jeżeli było to wymagane, doręczone zostało upomnienie. Badanie to ma charakter formalny (por. np. wyrok NSA z 3 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 946/10). Warunkiem dopuszczalności egzekucji administracyjnej jest to, aby obowiązek wynikał z decyzji lub postanowień właściwych organów albo bezpośrednio z przepisu prawa (art. 3 § 1 u.p.e.a.). Badanie, o którym mowa, nie może przekraczać granic wyznaczonych przez art. 29 u.p.e.a. (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 912/16, CBOSA). W sprawie, organ egzekucyjny uznał, że tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony przez wierzyciela i nie ma wad, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji. W konsekwencji, przystąpił do egzekucji – zajął wierzytelności skarżącego z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Zważyć bowiem należy, że obowiązek nadania klauzuli wykonalności leżał po stronie organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela i brak tego elementu nie mógł stanowić o wydaniu postanowienia w trybie art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Podnoszone przez skarżącego okoliczności ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w oparciu o wadliwe, zdaniem skarżącego, tytuły wykonawcze, wykraczają poza granice rozpoznawanie niniejszej sprawy przez Sąd (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. 2017 poz. 1369, ze zm. dalej "p.p.s.a."). Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę (zob. Wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010 r. II GSK 1005/08, CBOSA). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał zarzuty skarżącego za niezasadne i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.