I SA/Gl 315/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, , , po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A. L.wniesioną na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. Skarżący, składając sporządzoną przez siebie osobiście skargę kasacyjną z dnia 1 października 2012 r. od powyższego postanowienia, wniósł "o przyznanie mu adwokata z urzędu, radcy podatkowego". Oświadczył przy tym, że sam koszt przyjazdu do Polski celem odbioru korespondencji jest dla niego znacznym obciążeniem, gdyż wynosi prawie 1000 zł. Do skargi kasacyjnej dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, bez wypełnionej rubryki 4 formularza. Z formularza wynika, że wnioskodawca zamieszkuje samotnie w Niemczech, w wynajętym mieszkaniu, lecz ma pod opieką małoletnią córkę. Skarżący wskazał, że od 2006 r. utrzymuje się z zasiłku socjalnego w wysokości 771,59 euro, z którego po opłaceniu wszystkich kosztów pozostaje mu na inne wydatki kwota około 250 euro, która jest w tym zakresie niewystarczająca. Do wniosku dołączono kopię decyzji z dnia [...]r. wraz z tłumaczeniem wykonanym przez tłumacza przysięgłego, określającej skarżącemu wspomniany zasiłek w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2012 r. Pismem z dnia 16 października 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 21 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym w okresie ostatnich sześciu miesięcy (sprecyzowano, że należy w tym celu nadesłać kopię decyzji lub zaświadczenie dotyczące zasiłku, jaki skarżący ma otrzymywać obecnie oraz zaświadczenia o wysokości wszelkich pozostałych wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń otrzymanych we wskazanym okresie w Niemczech i w Polsce), przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 złożonych w Niemczech i w Polsce przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, wyjaśnienie, komu przysługuje tytuł prawny do nieruchomości zlokalizowanej pod adresem wskazanym pierwotnie przez skarżącego jako jego adres zamieszkania w Polsce, nadesłanie kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w tym czynszu najmu lokalu zajmowanego przez skarżącego, oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. Jednocześnie pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do wezwania w terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazano mu także, że dokumenty, które mogą stanowić dowód w postępowaniu, muszą być sporządzone w języku polskim lub przełożone na ten język przez biegłego tłumacza sądowego, tak jak dokumenty przedstawione przez skarżącego dotychczas. Wezwanie zostało doręczone w dniu 22 października 2012 r. Wnioskodawca nie udzielił na nie odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Odpis powyższego postanowienia został doręczony w dniu 7 grudnia 2012 r. W dniu 13 grudnia 2012 r., czyli w terminie na złożenie sprzeciwu, wpłynął do Sądu sprzeciw skarżącego z dnia 10 grudnia 2012 r. W piśmie tym skarżący zaakcentował, że nie posiada obywatelstwa polskiego i nie zamieszkuje w Polsce. Korespondencja sądowa jest mu przekazywana przez znajomych pocztą elektroniczną. Zaznaczył przy tym, że nie otrzymał korespondencji sądowej z dnia 22 października 2012 r. Oświadczył, że od 2006 r. jest na "zasiłku dla bezrobotnych" i dlatego nie składa oświadczeń podatkowych. Poinformował, że wskazany w aktach adres, jest adresem spółki. Podniósł także, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. W przeciwnym razie, jak podkreślił, nie otrzymałby zasiłku dla bezrobotnych. Oświadczył, że nadal "jest (...) na zasiłku socjalnym i jego sytuacja nie uległa zmianie, na potwierdzenie tego przedkłada (...) nowe zaświadczenie o wysokości zasiłku dla bezrobotnych". Wskazał przy tym, że z uwagi na krótki termin nie jest w stanie przedłożyć jego tłumaczenia. Do sprzeciwu skarżący załączył dokument sporządzony w języku niemieckim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że skarżący w urzędowym formularzu wniosku nie wypełnił rubryki nr 4, wskazującej na wniosek strony. Jednakże w piśmie z dnia 1 października 2012 r. wyraźnie oświadczył, że wnosi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z tego względu uznano, że taki też jest zakres jego wniosku. Rozpoznając zatem wniosek skarżącego w tym zakresie, czyli w zakresie częściowym, obejmującym stosownie do art. 245 § 3 ppsa tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika, należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 ppsa). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że sąd przyznaje prawo pomocy, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 ppsa słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W świetle powyższych uwag strona ma więc obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zatem za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych. Dlatego też wnioskodawca został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów. Nie wykonał on jednak skierowanego do niego wezwania, a w konsekwencji nie zostały złożone dokumenty, od których zależy rozstrzygnięcie rozpatrywanego wniosku. Podkreślić w tym miejscu należy, że w aktach znajduje się prawidłowo wypełnione zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej wezwanie referendarza z dnia 16 października 2012 r. Jej odbiór potwierdził pełnomocnik do doręczeń. W świetle akt sprawy nie znajduje więc uzasadnienia twierdzenie skarżącego o niedoręczeniu tego wezwania. Dla powyższej oceny nie ma znaczenia okoliczność, czy ustanowiony w sprawie pełnomocnik strony do doręczeń przekazał skarżącemu wezwanie. Niezależnie od powyższego podnieść trzeba, że w postanowieniu referendarza powtórzono treść wezwania. Skarżący miał zatem świadomość tego, jakie dokumenty są niezbędne dla oceny jego wniosku, a mimo tego nie nadesłał ich również przy sprzeciwie. Podkreślić przy tym należy, że wezwanie było w niniejszej sprawie niezbędne, aby wykluczyć powstałe przy ocenie formularza wątpliwości. Tym bardziej że do formularza załączony został dokument nieaktualny, gdyż pochodzi sprzed roku i określa wysokość świadczenia za okres, który dawno już upłynął. Wskazać zatem trzeba, że w wyniku badania wniosku pojawiły się wątpliwości dotyczące osób, z którymi wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący wskazuje bowiem, że pod jego opieką pozostaje córka, a jednocześnie utrzymuje, że zamieszkuje samotnie. Po drugie oświadcza, że ponosi wysokie koszty podróży do kraju w celu odbioru korespondencji, a następnie w sprzeciwie informuje, że korespondencję tę otrzymuje drogą elektroniczną. Odnosząc się do tego twierdzenia przyjedzie odnotować, że w aktach sprawy znajdują się jednak zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek, z których wynika, że ich odbiór potwierdził osobiście skarżący, samo zaś oświadczenie skarżącego zostało złożone po tym, jak na tę kwestię zwrócił uwagę referendarz sądowy w swym postanowieniu. Sprzeczności w oświadczeniach skarżącego potęgują wątpliwości, co do jego sytuacji. Ponadto w dalszym ciągu nie została wyjaśniona kwestia związana z tytułem prawnym do nieruchomości, której adres pierwotnie skarżący wskazał jako adres do korespondencji. Samo oświadczenie złożone w sprzeciwie, że jest to adres spółki, nie sposób uznać za wystarczające do wyjaśnienia tej kwestii. W wezwaniu referendarza wyraźnie natomiast wskazano, jakie dokumenty należy w tym zakresie przedłożyć. W dalszym ciągu pozostaje zatem niewyjaśniona kwestia dotycząca posiadanego przez skarżącego majątku, w tym także, o czym mowa wyżej, stanu prawnego nieruchomości wskazanej przez skarżącego na wcześniejszym etapie postępowania jako jego krajowy adres zamieszkania. Zaakcentować także trzeba, że do sprzeciwu skarżący, poza dokumentem sporządzonym w języku obcym, nie załączył żadnego z dokumentów, o które był wzywany. Niewątpliwie mankamentem przedstawionego przy sprzeciwie dowodu jest to, że nie został on przełożony na język polski przez tłumacza przysięgłego. Pomijając przyczyny tego stanu rzeczy, podkreślić bowiem wypada, że w art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) sformułowano naczelną zasadę o charakterze ustrojowym, w świetle której ten ostatni język jest w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym (por. M. Szubiakowski, Język urzędowy w postępowaniu podatkowym i celnym, Przegląd Podatkowy 2001, nr 11, s. 47). Zasada ta została powtórzona w art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.). Nadto w art. 5 ust. 1 przywołanej ustawy wprowadzono regułę, iż podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, którą w jej art. 5 ust. 2 rozciągnięto także na oświadczenia woli, podania i inne pisma składane szeroko rozumianym organom Państwa. Obowiązek posługiwania się językiem polskim polega przy tym również na konieczności prowadzenia w tym języku dokumentacji postępowania, tj. uwzględnienia tylko dokumentów sporządzonych po polsku lub przetłumaczonych w odpowiedni sposób (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt I GSK 1088/07, LEX nr 495351 oraz M. Szubiakowski, op. cit.). Tym samym jakikolwiek organ Państwa nie może wziąć pod uwagę dokumentu w języku obcym, i to nawet wtedy, gdy osoba piastująca funkcje tego organu sama się tym językiem posługuje. Wskazać nadto trzeba, że skarżący przedstawił już dokumenty przełożone przez przysięgłego tłumacza, więc miał po pierwsze świadomość, że trzeba przedłożyć tego rodzaju dokumenty, po drugie – możliwość uczynienia zadość temu wymogowi. Na wymóg złożenia dokumentów sporządzonych w języku polskim lub przełożonych na ten język wskazał zresztą skarżącemu referendarz sądowy w piśmie z dnia 16 października 2012 r. Na skarżącym ciążyły zatem obowiązki, których niewykonanie mogło zostać potraktowane – zgodnie zresztą z zawartym w wezwaniu pouczeniem – jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy. Miał on przy tym świadomość, że jego postawa może skutkować niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem, tym bardziej że wytknął mu to także referendarz sądowy w swoim postanowieniu. Uwagi te można w tym miejscu tylko podtrzymać i powtórzyć. Wypada w tym miejscu także zaakcentować, iż w orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym uznano, że sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 523/04, publ. LEX 203331). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w sentencji.