I SA/Gl 33/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A." Sp. z o.o. w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania "A." Sp. z o.o. w D. (dalej jako "wnioskodawca" lub "spółka"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. dotyczącego nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Przesyłka zawierająca decyzję Kolegium skierowana do radcy prawnego S. K. awizowana była w dniu 17 czerwca 2015 r., a następnie w dniu 25 czerwca 2015 r., po czym w dniu 2 lipca 2015 r. dokonano jej zwrotu z adnotacją "nie podjęto w terminie" (k. 15 akt administracyjnych dołączonych do sprawy I SA/Gl 33/15). Jednocześnie decyzję skierowano do wnioskodawcy na adres ujawniony w KRS. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że została ona odebrana w dniu 1 lipca 2015 r. przez L. W. i ostemplowana pieczęcią wnioskodawcy. W dniu 2 grudnia 2015 r. w siedzibie Kolegium udostępniono prezesowi oraz pełnomocnikowi wnioskodawcy akta spraw [...] (k. 21 akt administracyjnych). W piśmie z dnia 3 grudnia 2015 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Spółka wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od powyższej decyzji Kolegium. Do wniosku dołączono skargę. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wnioskodawca stwierdził, że decyzja, oznaczona w sentencji postanowienia, nie została doręczona spółce. Podniósł, że radca prawny S. K. nie był jej pełnomocnikiem w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] albowiem posiadał pełnomocnictwo do działania w jej imieniu jedynie w postępowaniu odwoławczym od decyzji Prezydenta B. z dnia [...]. Podniesiono, że w aktach administracyjnych brak jest dokumentu wskazującego na takie umocowanie. Jednocześnie wnioskodawca zakwestionował skuteczność doręczenia decyzji samej spółce, podnosząc, że L. W. w dniu 1 lipca 2015 r. nie był członkiem jej zarządu, jak również nie posiadał upoważnienia do odbioru korespondencji. Ostatecznie spółka zauważyła, że ani radca prawny S. K., ani też L. W. nie przekazali jej decyzji. Tym samym Spółka uchybiła terminowi bez własnej winy. Dopiero na skutek zapoznania się z aktami postępowania powzięła wiadomość o zapadłej decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. dotyczącego nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. W punkcie wyjścia należy stwierdzić, że warunkiem niezbędnym dla merytorycznego rozpoznania wniosku jest ustalenie, iż miało miejsce uchybienie terminowi do dokonania czynności. Ustalenie zatem, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji daje podstawę do rozstrzygnięcia, czy strona uchybiła terminowi z własnej winy czy też nie. W rozpoznawanej sprawie rozpoznanie wniosku skarżącej uzależnione jest od skuteczności doręczenia zaskarżonej decyzji. Ustalenie bowiem, że decyzja nie została doręczona powoduje, że skarżącej nie biegłby termin do wniesienia skargi, a tym samym wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia byłby przedwczesny. W przypadku ustalenia przeciwnego zachodzi konieczność rozpoznania tego wniosku w odniesieniu do przesłanej wynikających z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: P.p.s.a. Jednocześnie należy zauważyć, że wnioskodawca w złożonym wniosku powołuje brak doręczenia decyzji jako uzasadnienie braku zawinienia. W tych ramach należy odnotować, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. doręczyło kwestionowaną decyzję na adres jej pełnomocnika. W aktach administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1359/15 znajduje się dokument z dnia 25 marca 2009 r., zgodnie z którym działający w imieniu wnioskodawcy D. D. udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania spółki radcy prawnemu S. K. w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez Prezydenta Miasta B. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości (położonej w B. przy ul [...]) za lata 2004-2008 (k. 26 akt administracyjnych). Z odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców KRS według stanu na dzień 24 listopada 2009 r. znajdującego się w ww. aktach administracyjnych (k. 47) wynika, że D. D. pozostawał jedynym członkiem zarządu wnioskodawcy co najmniej do dnia 24 listopada 2009 r. Zatem pełnomocnictwo to zostało podpisane przez osobę uprawnioną do reprezentacji wnioskodawcy. Treść ww. pełnomocnictwa, wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazuje, że pełnomocnictwo to obejmuje prawo do reprezentowania wnioskodawcy "w postępowaniu odwoławczym w tej sprawie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K.", a zatem w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości znajdującej się w B. przy ul. P. za lata 2004-2008 r. Jednocześnie w aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentu wskazującego by w toku postępowania administracyjnego doszło do odwołania przedmiotowego pełnomocnictwa przez wnioskodawcę, jak również by sam pełnomocnik wypowiedział stosunek pełnomocnictwa. Powyższe wskazuje niezbicie, że organ odwoławczy prawidłowo skierował decyzję do ww. pełnomocnika. Zgodnie z art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), dalej jako O.p., w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2016 r., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. Jednocześnie z treści art. 150 O.p. wynika, że w razie niemożności doręczenia pisma do rąk adresata operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, o czym dwukrotnie zawiadamia się adresata, zaś zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Koperta, w której nadano decyzję dot. podatku od przedmiotowej nieruchomości do ustanowionego w sprawie pełnomocnika znajduje się w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy. W opisie zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego trwale do tej koperty widnieje wydrukowany napis "[...]" oraz "decyzja" z odręcznym dopiskiem "[...]". Fakt, iż przesyłka ta nie została odebrana przez ustanowionego pełnomocnika przy jednoczesnych adnotacjach o podwójnej awizacji przesyłki (w dniu 17 czerwca 2015 r. oraz ponownie w dniu 25 czerwca 2015 r.) i jej zwrocie w dniu 2 lipca 2015 r., oznacza, że przesyłkę zawierającą decyzję o wymiarze podatku od nieruchomości za 2008 r. dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. należało uznać za skutecznie doręczoną po upływie 14 dni od daty pierwotnego awiza, tj. w dniu 1 lipca 2015 r. Od tej więc daty zaczął biec wnioskodawcy termin na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Termin na wniesienie skargi upłynął zatem bezskutecznie z dniem 31 lipca 2015 r. Powyższe ustalenie wskazuje zatem, że wszelkie zarzuty dotyczące odebrania w imieniu spółki decyzji kierowanej bezpośrednio do wnioskodawcy przez osobę nieuprawnioną, tj. L. W., pozostają bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi. Jedynie na marginesie można zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że osobę, która w siedzibie osoby prawnej - adresata przesyłki dysponuje pieczęcią firmową tego podmiotu, dokonuje faktycznego odbioru przesyłki od doręczyciela i fakt ten potwierdza swoim podpisem oraz odbiciem pieczęci firmowej adresata, nie sposób traktować jako osobę nieuprawnioną do odbioru korespondencji adresowanej do tej osoby prawnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1152/06, LEX nr 440659, z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt I FSK 673/11 publ. w zbiorze LEX 1113126). Obowiązkiem jednostki organizacyjnej (osoby prawnej) jest takie zorganizowanie odbioru pism, by dokonywała tego osoba upoważniona, dlatego też doręczyciel korespondencji, nie ma obowiązku sprawdzania, czy pismo odbiera uprawniona osoba. Nie można zaakceptować stanowiska, zgodnie z którym doręczyciel powinien był poprosić osobę odbierającą korespondencję o okazanie stosownego pełnomocnictwa do odbioru pism. Nawet gdyby pełnomocnictwo takie zostało okazane, to pracownik urzędu i tak nie miałby możliwości, czy to faktycznych, czy prawnych, sprawdzenia czy upoważnienie takie jest ważne, czy zostało podpisane przez osobę, która jest uprawniona do reprezentacji. Trudno też oczekiwać, że doręczyciel korespondencji będzie analizował dokumenty wewnętrzne strony, jakimi jest instrukcja kancelaryjna, czy schemat organizacyjny danej spółki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2008 r., I SA/Kr 1145/08, LEX nr 1102785). Z akt administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1359/15 wynika, że wszelka korespondencja kierowana do spółki była odbierana przez L.W., niezależnie od tego czy był on członkiem zarządu, czy też nie, jak również każdorazowo odbiór ten był kwitowany podpisem ww. osoby oraz pieczęcią wnioskodawcy, np. decyzja Prezydenta B. z dnia [...] (strona 3 - k. 17 akt administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1359/15), wezwania z dnia 6 stycznia 2010 r. (k. 54v akt administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1359/15), postanowienia z dnia [...] Prezydenta B. (strona 3 - k. 88 akt administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1359/15). Jednocześnie brak jest informacji, by wnioskodawca podjął jakiekolwiek działania zmierzające do faktycznego i prawnego zakwestionowania możliwości odbioru przez ww. osobę pism kierowanych do spółki, w tym poprzez odbiór pieczęci spółki. Twierdzenie zatem, że osoba ta nie była upoważniona do odbioru korespondencji, nie znajduje odzwierciedlenia w stanie sprawy wynikającym z akt administracyjnych. Wobec powyższego ustalenia, w związku ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazać w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Zgodnie z art. 87 § 3 P.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Przy czym stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Trzeba bowiem stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu ustała w niniejszej sprawie w dniu 2 grudnia 2015 r., w którym to dniu członek zarządu wnioskodawcy zapoznał się w organie z aktami sprawy. Tym samym należy uznać, iż uzyskał on wówczas wiedzę o wydanej decyzji. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony – za pośrednictwem organu - w dniu 7 grudnia 2015 r. a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 P.p.s.a. Dopełniono ponadto następnie uchybionej czynności. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W tych ramach należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, wnioskująca spółka nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w niedotrzymaniu terminu. W uzasadnieniu wniosku podała jedynie, że nie posiadała informacji o wydanej decyzji wobec braku jej doręczenia przez pełnomocnika, jak również L.W. Powyższe stwierdzenia nie są zdaniem Sądu wystarczające dla uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi, albowiem w rozpatrywanej sprawie fakt dokonania awizacji przesyłki pełnomocnikowi strony nie został skutecznie zakwestionowany przez stronę skarżącą. Należy przypomnieć, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona, a w przypadku gdy reprezentuje ją pełnomocnik tenże pełnomocnik, nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Dopuszczenie się natomiast choćby lekkiego niedbalstwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99,niepubl.), skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Zaniedbania osób, którymi posłużyła się strona (np. pełnomocników) nie uzasadniają braku jej winy w uchybieniu terminowości (zob. w tym względzie m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2005 r., sygn. I OZ 1347/05). Spółka nie wskazała przy tym, by podejmowała jakiekolwiek działania mające na celu ustalenie stanu postępowania podatkowego kierując zapytania do pełnomocnika, mimo, że jednocześnie podnosi, że samo postępowanie przed Kolegium trwało ponad 2 lata. Reasumując, zdaniem Sądu wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że niezachowanie terminu było wynikiem istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Tym samym nie uprawdopodobnił on braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.