I SA/Gl 348/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako "organ nadzoru" lub "Dyrektor"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 2 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), po rozpoznaniu zażalenia B. B. (dalej jako "zobowiązana" lub "skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej jako "organ egzekucyjny" lub "wierzyciel") z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjny Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] wierzyciel wystawił wobec zobowiązanej tytułu wykonawcze o nr [...], [...] i [...], obejmujące należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. W dniu [...] organ egzekucyjny nadał powyższym tytułom klauzulę o skierowaniu do egzekucji, a następnie zawiadomieniami z tego samego dnia dokonał zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. Zawiadomienia wraz z tytułami wykonawczymi zostały doręczone zobowiązanej w dniu [...] r. Zobowiązana zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego polegające na braku uprzedniego doręczenia upomnienia o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Jednocześnie w uzasadnieniu wskazała, że wierzyciel nie wykazał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wysokości zobowiązania. Wniosła zatem o umorzenie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny nie uznał za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. W uzasadnieniu wskazał także, że nie dopatrzył się żadnych braków formalnych, które mogłyby stanowić o niedopuszczalności prowadzonej egzekucji. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła zobowiązana. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Wskazał, że wydając przedmiotowe postanowienie organ egzekucyjny naruszył art. 6, ar. 7, art. 8 § 1, art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez samodzielną kwalifikację pisma skarżącej w przedmiocie zarzutów uznając, że zgłoszono zarzuty na podstawie art. 33 § 6 i § 7 u.p.e.a., nie odnosząc się przy tym do zarzutu wadliwości tytułów wykonawczych. Pismem z dnia 8 listopada 2018 r. organ egzekucyjny wezwał skarżącą do jednoznacznego wypowiedzenia się, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, czy jej pismo stanowi zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. (wskazując na jego treść) czy też podanie należy rozpatrzeć w innym zakresie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wskazała, że jej pismo stanowią zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a podstawą jest: niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny nie uznał za uzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Na powyższe postanowienie zobowiązania wniosła zażalenie zarzucając mu brak podstawy prawnej i faktycznej do wydania postanowienia, a także błędną interpretację przepisów u.p.e.a. Wniosła zatem o umorzenie postępowania. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor odwołał się do treści arr. 33 § 1, art. 34 § 1, § 4 i § 5 u.p.e.a. Podkreślił sformalizowany charakter postępowania w sprawie wniesionych zarzutów. Odnosząc się do podniesionych zarzutów wskazał, że analiza materiału dowodowego nie pozwala na uznanie, że były one zasadne. Po pierwsze organ nadzoru zauważył, że wierzyciel wskazał, że do zobowiązanej skierowane zostało upomnienie, które zobowiązana odebrała osobiści w dniu [...], a potwierdzenie jego odbioru znajduje się w aktach sprawy. Jednocześnie z dokumentu tego nie wynika, by doszło do nieprawidłowości w jego doręczaniu, a strona własnoręcznym podpisem potwierdziła jego odbiór. Jednocześnie zauważył, że w zażaleniu zobowiązana podnosiła zarzut wadliwości doręczenia, jednakże nie precyzując na czym owa wadliwość miała by polegać. Zatem zarzut z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. uznał za nieuzasadniony. Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) Dyrektor stwierdził, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zobligowany jest do badania z urzędu, czy możliwym jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji. Niedopuszczalność zachodzi zatem w przypadku, gdy w danej sprawie możliwa jest jedynie egzekucja sądowa, a nie administracyjna, egzekucja może być niedopuszczalna wobec danej osoby, korzystającej np. z immunitetu. Podkreślił przy tym, że niedopuszczalność egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. dotyczy formalnych jej aspektów, nie zaś merytorycznych. Musi przy tym wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle stosowania przymusowej realizacji obowiązku. Uznał zatem, że w niniejszej sprawie przesłanki te nie występują. W kwestii zarzutu skarżącej opartego na art. 33 § 10 u.p.e.a. organ nadzoru odwołał się do treści art. 27 u.p.e.a. Stwierdził zatem, że w pozycji E1 przedmiotowych tytułów wykonawczych wierzyciel wskazał kwoty należności pieniężnych, datę od której nalicza się odsetki, kwoty odsetek na dzień ich wystawienia. Zatem za niezasadny uznał również i ten zarzut. Odnosząc się do treści zażalenia i wskazywanego tam zarzutu naruszenia art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe wskazał na jego treść. Wyjaśnił, że zajęcie realizuje bank, który w sytuacji wystąpienia okoliczności wskazanej w tym przepisie realizuje zajęcie uwzględniając jego treść. Wskazał także, że w niniejszej sprawie nie doszło do zajęcia wynagrodzenia za pracę, tak jak twierdzi zobowiązana. W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do wydania postanowienia, błędną wykładnię przepisów u.p.e.a. oraz nieprawidłowe dokonanie zajęcia rachunku bankowego. Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał przy tym stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie uznania zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Z przepisu tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są w sposób enumeratywny wskazane i stanowią sformalizowany środek prawny służący ochronie zobowiązanego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem jednolicie, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok NSA z 2 lutego 2012 r., II FSK 1469/10). W konsekwencji kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie. Wymaga przy tym zauważenia, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej, na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Oceniając niniejszą sprawę w kontekście powyższych przepisów należy podkreślić, że wobec tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego zbędnym było wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Tym samym organ egzekucyjny wydał zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. postanowienie z dnia [...], którym uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione. Oceniając wydane rozstrzygnięcia w kontekście podnoszonych przez skarżącą zarzutów należy stwierdzić, że organy prawidłowo uznały je za niezasadne. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżącej doręczono w dniu [...] upomnienia o nr [...] z dnia [...], co potwierdziła osobiście swoim podpisem. Doręczenie należy uznać jednocześnie za prawidłowe. Rację mają również organy, iż wysokość zobowiązania została wskazana zarówno w przedmiotowych tytułach wykonawczych (Część E tytułu), jak i w zawiadomieniach o zajęciu z dnia [...] zarówno poprzez wskazanie należności głównej oraz odsetek przy każdym tytule wykonawczym podanym w zawiadomieniu, jak i w ramach podsumowania ("RAZEM"). Ponadto należy zauważyć, że zobowiązana w zarzutach nie wykazała niedopuszczalności egzekucji. Samo podniesienie tego zarzutu nie może odnieść zamierzonego skutku. Podkreślenia bowiem wymaga, że w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a., na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Trafnie przy tym organ nadzoru uznał, że w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Niedopuszczalność taka musi wynikać zatem z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (wyrok NSA z dnia 26.08.2011r., II FSK 461/10). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela przy tym stanowisko organu nadzoru, że może chodzić o niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, np. niedopuszczalność stosowania przymusu bezpośredniego przez organy cywilne wobec osób wymienionych w art. 153-153a § 1, niedopuszczalność stosowania określonych środków egzekucyjnych wobec jednostek budżetowych (art. 69) lub zastosowanie środka egzekucyjnego nieprzewidzianego w ustawie (np. wymierzenie grzywny w celu przymuszenia w wyższym wymiarze, niż przewiduje ustawa). W odniesieniu do zarzutu niedopuszczalności egzekucji, wskazać należy, że okolicznością, na którą powołała się zobowiązana był w istocie zarzut naruszenia przez organ egzekucyjny art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, na co wskazuje treść zażalenia. Zgodnie z tym przepisem środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Zgodnie z ust. 2, środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1364/10, wyraził stanowisko, że stosunki między klientem banku a bankiem są stosunkami z dziedziny prawa cywilnego, a w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 725 - 733 k.c.) zawarto regulacje dotyczące umowy rachunku bankowego. Zgodnie z art. 86a § 1 u.p.e.a., wskutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, bank wstrzymuje wszelkie wypłaty z zajętego rachunku i niezwłocznie zawiadamia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego inne oddziały banku, inne banki, placówki pocztowe w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe i inne podmioty uprawnione do dokonywania wypłat zobowiązanemu z zajętego rachunku. Zajęcie nie dotyczy kwot wolnych od egzekucji. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego następuje przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu określonej kwoty stanowi czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, bank natomiast ma obowiązek wstrzymania wypłat z rachunku na mocy art. 86a § 1 u.p.e.a. Wstrzymanie przez bank wypłat z rachunku bankowego nie jest działalnością z zakresu administracji publicznej i nie podległa kontroli sądów administracyjnych. Natomiast nieprawidłowe wykonywanie przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego może być kwestionowane na drodze cywilnej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni powyższy pogląd podziela. Ewentualne przekazanie przez bank egzekwowanej kwoty w sytuacji, gdy na rachunku środki nie przekraczały minimum wolnego od zajęcia, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, stanowi naruszenie umowy o prowadzeniu rachunku bankowego. Relacje umowne znajdują się zaś poza kognicją organów administracyjnych. W takim przypadku strona umowy może dochodzić swych praw na drodze cywilnej. Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) skargę oddalił.