I SA/Gl 349/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a przyznać adwokat D. J. od Skarbu Państwa wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt groszy, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 82,80 zł) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 9 maja 2012 r. ustanowiono skarżącemu adwokata, uwzględniając wniosek złożony w reakcji na wezwanie wystosowane na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 3 kwietnia 2012 r., ustalającego wysokość wpisu od skargi, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Adwokatem tym wyznaczono adwokat D. J.. Wzięła ona udział w rozprawie w dniu 6 listopada 2012 r., podczas której podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze i oświadczyła, że nie otrzymała od skarżącego wynagrodzenia, domagając się "jego zasądzenia wedle zasad określonych przy ustalaniu wynagrodzenia z uwagi na wartość przedmiotu sprawy". Następnie złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wydanego na wspomnianej rozprawie. Po doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem pełnomocnik w terminie na wniesienie skargi kasacyjnej przedstawiła opinię o braku podstaw do dokonania tej czynności, w piśmie z dnia 21 grudnia 2012 r. wnosząc zarazem o "przyznanie opłaty w postępowaniu w drugiej instancji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach". Także w tym piśmie zaznaczyła, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, co powinno zostać uwzględnione przy obliczaniu opłaty. Odnosząc się do wniosku, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") wyznaczony adwokat lub inny profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W rozpatrywanym zakresie należy zatem sięgnąć do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm., dalej określanego jako "rozporządzenie"). Stosownie do § 19 pkt 1 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują wydatki, których wnioskodawczyni się nie domaga, oraz opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w jego rozdziałach 3-5. Stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały określone w § 18 ust. 1 znajdującym się w rozdziale 5 rozporządzenia. W § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wysokość stawki w postępowaniu w pierwszej instancji uzależniono od tego, jaki jest przedmiot zaskarżenia w danej sprawie. Otóż – jeżeli pominąć § 18 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia dotyczący skarg na decyzje lub postanowienia Urzędu Patentowego – wyodrębniono dwie kategorie spraw, mianowicie te, w których przedmiotem tym jest należność pieniężna (lit. a), kiedy to stawkę oblicza się według § 6 rozporządzenia, czyli w proporcji do wartości przedmiotu sprawy (zaskarżenia), oraz sprawy inne (lit. c), gdzie stawka wynosi 240 zł. Stąd w pierwszej kolejności trzeba ustalić, do jakiej kategorii należy zaliczyć rozpatrywaną sprawę, tym bardziej iż wnioskodawczyni wypowiedziała w tej kwestii swoje stanowisko, do którego wypada się odnieść, chociaż nie zostało ono wsparte jakąkolwiek argumentacją. W ocenie rozpoznającego wniosek stanowisko to jest niewłaściwe. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie było bowiem postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Rozstrzygało ono więc kwestię procesową i nie odnosiło się w ogóle do należności pieniężnej, jak utrzymuje pełnomocnik skarżącego. Tymczasem akt administracyjny pozostaje w związku z należnością pieniężną, jeżeli wynika z niego wprost obowiązek zapłaty określonej kwoty pieniężnej (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 277/12, LEX nr 1137781). W konsekwencji w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, skarga musi kwestionować akt bądź kreujący należność pieniężną, bądź stwierdzający jej istnienie (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 237/12, LEX nr 1137743 oraz z dnia 2 kwietnia 2012 r., II FZ 289/12, LEX nr 1137792). Zaskarżone postanowienie, ograniczające się do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, z pewnością nie było aktem tego rodzaju, co więcej podobnie ocenić trzeba również decyzję, od której skarżący wniósł odwołanie. Decyzją tą odmówiono wszak skarżącemu umorzenia renty planistycznej, czyli nie dokonano nią ustalenia wysokości tej należności pieniężnej (to musiało nastąpić w drodze odrębnej decyzji), lecz w istocie odmówiono przyznania ulgi w jej spłacie, stwierdzając brak przesłanek, które mogłyby tę ulgę uzasadniać. Przemawia to na rzecz poglądu, że w sprawie skargi na decyzje o charakterze ulgowym przedmiot zaskarżenia nie obejmuje należności pieniężnych, który to pogląd jest skądinąd utrwalony w orzecznictwie (por. np. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt II FPS 2/09, ONSAiWSA 2010 nr 1, poz. 3). Nie można też pominąć faktu, że przywołanym wyżej zarządzeniem z dnia 3 kwietnia 2012 r. Przewodniczący Wydziału przyjął, iż w sprawie należny jest wpis stały, a nie stosunkowy, w myśl art. 231 P.p.s.a. pobierany w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Niepodobna zatem obecnie, orzekając o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, pominąć tego zarządzenia, które nie zostało przecież zaskarżone, i przyjąć pogląd odmienny, prezentowany przez wnioskującą. Zarządzenie w sprawie wpisu od skargi wiąże wszak Sąd od momentu jego podpisania (art. 164 w zw. z art. 167 P.p.s.a.), wobec czego wynikające z niego konsekwencje muszą być uwzględnione i respektowane, także podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2006 r., sygn. akt II FZ 353/06, LEX nr 488594). W związku z powyższym stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia za postępowanie przed sądem pierwszej instancji przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie w wysokości 240 zł. Wnioskująca dokonała też czynności, za którą, w świetle § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, należy się wynagrodzenie za postępowanie w instancji drugiej, a mianowicie sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Stawka opłaty za tę czynność – w przypadku adwokata, który, tak jak wnioskodawczyni, prowadził sprawę w instancji pierwszej – wynosi 50% stawki za postępowanie pierwszoinstancyjnej, czyli w niniejszej sprawie 120 zł. Przyznaną opłatę, tj. łącznie kwotę 360 zł, podwyższono o stawkę podatku od towarów i usług, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia wynoszącą 23%. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 250 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b oraz § 19 rozporządzenia orzeczono jak w sentencji.