I SA/Gl 365/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia A. O., reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Wraz ze skargą złożony został wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF. W uzasadnieniu wniosku (zawartego również w skardze) skarżąca podała, że nie posiada oszczędności, z których mogłaby uiścić wpis sądowy. Wskazała na kryzys w branży budowlanej, w ramach której prowadzi ona działalność jako firma A. Wyjaśniła, iż jej małżonek również prowadzi działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych i osiągnął w ubiegłym roku stratę. Nadto z formularza PPF wynika, iż strata powyższa wyniosła 20.501,00 zł, zaś koszty utrzymania domu oraz spłaty kredytu hipotecznego wynoszą 2000,00 zł. Według wniosku skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem i nie posiada żadnego majątku, poza domem o powierzchni 250 m2. W piśmie z dnia 21 czerwca 2011 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą oraz osoby pozostające wraz z nią w gospodarstwie domowym, w szczególności przez jej małżonka; przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont; nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2010 złożonych przez skarżącą oraz inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym; złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczych prowadzonych przez skarżącą i przez jej małżonka (zastrzeżono, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym ten fakt oraz odpisem ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych; w razie kontynuowania działalności – odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, ostatniego sprawozdania finansowego lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wskazany wyżej okres sześciomiesięczny oraz ewidencji środków trwałych); nadesłanie zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącą w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, bądź innego dokumentu, z którego wynikałyby te dane, np. harmonogramu spłaty należności kredytowych; udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków – wysokości stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Pełnomocnik skarżącej nadesłał następujące dokumenty: dwa wyciągi z rachunku bankowego (za okres od listopada 2010 r. do 31 grudnia 2010 r.) i zestawienie operacji na rachunkach (za okres od listopada 2010 r. do 31 stycznia 2011r.) oraz kserokopię zeznania podatkowego skarżącej za 2009 r. i informacji PIT/B (wykazano w nich przychód z działalności gospodarczej w kwocie 2.053.241,45 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 886.483,79 zł oraz dochód w kwocie 1.166.757,66 zł). Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał on przede wszystkim na mankamenty dowodowe wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności na fakt, iż przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty nie pozwalają na ocenę jej aktualnego stanu majątkowego, gdyż najpóźniejsza okoliczność, jaka z nich wynika (stan rachunku bankowego) obrazuje sytuację skarżącej sprzed ponad pół roku. Nadto, przedłożone zeznanie podatkowe ukazuje tę sytuację w korzystnym świetle. W złożonym sprzeciwie pełnomocnik skarżącej wniósł o zmianę postanowienia referendarza sądowego w całości i zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz o "zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania ze sprzeciwu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych". Uzasadniając sprzeciw pełnomocnik podniósł, iż skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść opłaty od skargi, czego dowodem jest znajdujący się w aktach wniosek o przyznanie "pomocy prawnej". Podał, że skarżąca w odpowiedzi na wezwanie przedłożyła dwa wyciągi z rachunków bankowych, zestawienie operacji na rachunkach własnych oraz deklarację podatkową "PITL" (winno być: PIT-36 L – dopisek Sądu) wraz z informacją PIT/B za 2009 r. Pełnomocnik stwierdził, że w wezwaniu zażądano zarówno wyciągów z rachunków bankowych, jak również kopii zeznań podatkowych za 2010 r., co też skarżąca nadesłała. Nie można zatem – jego zdaniem – twierdzić, że strona przedstawiła nieaktualne dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponieważ sprzeciw strony skarżącej został skutecznie wniesiony, postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy utraciło moc, zaś wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, zaś argumentacja sprzeciwu nie podważyła w jakikolwiek sposób oceny, dokonanej w postanowieniu referendarza sądowego. Należy przede wszystkim zaznaczyć, iż skarżąca de facto nie nadesłała jakiegokolwiek dokumentu źródłowego, objętego wezwaniem z dnia 21 czerwca 2011 r. Tytułem przykładu, w wezwaniu tym wskazano wszak wyraźnie, iż nadesłać należało wyciągi z wszystkich posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym rachunków bankowych, obrazujące operacje dokonane na nich w przeciągu trzech ostatnich miesięcy. Skarżąca, niejako na przekór wezwaniu, nadesłała natomiast jedynie dwa wyciągi z rachunku bankowego i to za okresy wcześniejsze, aniżeli wskazane w wezwaniu, bo obejmujące koniec roku 2010, oraz zestawienie operacji dokonanych na rachunkach w okresie listopad 2010 r. - styczeń 2011 r. Dodatkowo podnieść należy, iż z akt sprawy ze skargi A. O. o sygn. I SA/Gl 747/09 wynika, iż skarżąca posiada co najmniej trzy rachunki bankowe. Nieprawdą jest zawarte w sprzeciwie stwierdzenie, iż skarżąca nadesłała dokumenty niezbędne do przyznania jej prawa pomocy. Oprócz nadesłania przez nią wyciągów z rachunków bankowych za okresy wcześniejsze niż objęte wezwaniem, nadesłała ona bowiem zeznanie PIT – 36 L o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2009, podczas gdy wymagane było zeznanie podatkowe za rok 2010. Analogicznie ma się rzecz z przedłożoną przez skarżącą informacją o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2009 (PIT/B). Co więcej, przedłożone zeznanie podatkowe ukazuje korzystnie sytuację finansową skarżącej (dochód w nim wykazany to 1.166.757,66 zł). Podnieść wreszcie należy, że szeregu dokumentów, precyzyjnie wymienionych w wezwaniu z dnia 21 czerwca 2011 r. skarżąca – abstrahując nawet od ich aktualności - w ogóle nie nadesłała. Dotyczy to m. in. wyjaśnień i dokumentów, związanych z prowadzoną przez nią oraz przez małżonka działalnością gospodarczą, czy też dokumentacji, pozwalającej określić wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię oraz osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym. Zupełnie niejasna pozostała również kwestia, związana ze wspomnianym w druku PPF kredytem hipotecznym. Strona skarżąca, przedstawiając dokumentację źródłową w sposób fragmentaryczny zdaje się nie brać pod uwagę faktu, iż brak stosownych dokumentów, czy też nadesłanie jedynie wybranych nieaktualnych dokumentów pozbawia referendarza sądowego a obecnie – Sąd, możliwości obiektywnej oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Trzeba przy tym zaakcentować, że użyte przez ustawodawcę w art. 246 § 1 P.p.s.a. określenie "gdy wykaże" należy rozumieć w ten sposób, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 568/10, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 742626). Wskazuje się również w orzecznictwie, że w interesie strony leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (tak NSA w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 743829). Reasumując, zebrany w toku niniejszego postępowania materiał źródłowy nie pozwala na stwierdzenie, że przesłanka wymieniona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w odniesieniu do skarżącej zachodzi. Odnosząc się z kolei do zawartego w sprzeciwie wniosku pełnomocnika o "zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania ze sprzeciwu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych" wyjaśnić trzeba, że jest on całkowicie bezzasadny. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem możliwości zasądzenia takich kosztów postępowania, samo zaś postępowanie w zakresie sprzeciwu jest wolne od kosztów sądowych (art. 261 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. i przy zastosowaniu art. 16 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.