I SA/Gl 375/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi P.S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 12 lipca 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) P. S. zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku nawiązał do merytorycznych aspektów tej sprawy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie (dom o pow. 109 m2) wyłącznie z żoną. P. S. odnotował, że pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1315,04 zł brutto. Miesięcznie na zakup lekarstw wydaje wraz z żoną kwotę 335 zł. Pismem z dnia 17 lipca 2013 r. referendarz sądowy, dokonawszy uprzednio analizy akt sądowoadministracyjnych, zobowiązał skarżącego do uzupełnienia – w terminie 7 dni – wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon., wsad węglowy; potwierdzenia wpłat z tytułu ubezpieczenia, aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należy przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało wskazać także osoby, które ewentualnie partycypują w ponoszeniu tych kosztów np. córka B. S.; 2) udokumentowanie aktualnej wysokości wszelkich dochodów skarżącego i jego małżonki oraz pozostałych osób zamieszkałych/zameldowanych/stale przebywających na terenie nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] ; dochody z tytułu świadczeń emerytalnych można wykazać za pomocą kopii stosownych decyzji ZUS bądź "odcinków" potwierdzających odbiór tego świadczenia; 3) przedłożenie kopii zeznania podatkowego za 2012 r. (ten punkt dotyczy małżonki skarżącego i pozostałych osób zamieszkałych/zameldowanych/stale przebywających na terenie nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]); 4) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, jego małżonkę oraz pozostałych osób zamieszkałych/zameldowanych/stale przebywających na terenie nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich w roku 2013 – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 5) złożenie wyjaśnień co do miesięcznej wysokości wydatków ponoszonych w związku z leczeniem; wyjaśnienia te winny być wsparte dokumentacją źródłową w postaci paragonów, rachunków bądź faktur z tytułu zakupu lekarstw, zabiegów itp.; 6) nadesłanie aktualnego zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]; dodatkowo należało wskazać na relacje łączące te osoby. W ramach przytoczonego wyżej wezwania pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści we wskazanym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W piśmie procesowym z dnia 28 lipca 2013 r. skarżący zeznał, że w skali jednego miesiąca ponosi następujące wydatki: 1) gaz z butli (60 zł); 2) woda i kanalizacja (47 zł); 3) energia elektryczna (192 zł, z czego połowę uiszcza jego córka); 4) podatek od nieruchomości (45 zł); 5) opłata za wywóz śmieci (37 zł); 6) ogrzewanie (400 zł, z czego połowę uiszcza córka skarżącego); 6) telefon (29 zł, wydatki z tego tytułu ponosi córka skarżącego); 7) remont mieszkania (416 zł z tytułu kredytu zaciągniętego przez córkę na ten cel; połowę raty uiszczać będzie kredytobiorca). P. S. zeznał nadto, że wraz z małżonką uzyskują dochód w kwocie 2044 zł brutto, z kolei dochód jego córki stanowi kwotę 2012 zł brutto. Dodał przy tym, że córka ma na utrzymaniu syna, który jest studentem III roku i z tego tytułu przeznaczana jest miesięcznie kwota 1000 zł. Do ww. pisma dołączono kopię decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2013r. (536 zł). Z nadesłanego nadto rocznego obliczenia PIT-40A wynika, że w 2012 r. żona skarżącego uzyskała przychód z tytuły świadczenia emerytalnego w kwocie 9.448,16 zł. Z drugiego z nadesłanych obliczeń wynika, że przychód skarżącego za ten sam okres wyniósł 15.080,48 zł. Skarżący nadesłał nadto kopie faktur dokumentujących zakup lekarstw na łączną kwotę 583,45 zł, wydatkowaną w okresie od stycznia do czerwca br. Wpis sądowy od skargi stanowi kwotę 100 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującego jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i m.in. ustanowienie radcy prawnego (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Przenosząc przywołany wyżej pogląd orzecznictwa na grunt tej sprawy, stwierdzono, że skarżący nie zasługuje na to, aby w jego przypadku zastosować wyjątek od zasady odpłatności za udział w postępowaniu sądowoadminsitracyjnym, jakim niewątpliwie jest przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący nie nadesłał pełnej, wymaganej przez referendarza sądowego, dokumentacji źródłowej. W części dotyczącej obciążeń budżetu jego gospodarstwa domowego poprzestał jedynie na złożeniu oświadczenia w tym zakresie, co w świetle przywołanych wyżej orzeczeń, jest niewystarczające dla korzystnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co więcej, zarzucić należy wnioskodawcy, że reglamentuje informacje co do jego ogólnie pojmowanej sytuacji materialnej. Dopiero bowiem na etapie uzupełnienia wniosku okazało się, że w jego gospodarstwie domowym stale przebywa jego córka, która w wymierny sposób przyczynia się do pokrywania stałych wydatków, a tym samym ma istotny wpływ na kształtowanie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Wyrazem biernej postawy skarżącego jest przy tym brak wymaganego w tym zakresie zaświadczenia. Skarżący nie ustosunkował się nadto do tej części wezwania, w której zobowiązano go do przedłożenia wyciągów z posiadanych w gospodarstwie rachunków bankowych. W tym zakresie skarżący nie złożył nawet jakiegokolwiek oświadczenia. Nie wykazano również deklarowanych przez skarżącego wydatków z tytułu utrzymania studiującego wnuczka, co więcej nie złożono wyjaśnień odnośnie ewentualnej partycypacji w wychowaniu wnuczka przez jego ojca. W toku rozpoznania wniosku stwierdzono nadto, że przedłożone cząstkowe dokumenty źródłowe nie potwierdziły wysokości deklarowanych uprzednio (patrz druk PPF) wydatków z tytułu zakupu lekarstw. Niezależnie od akcentowanej wyżej postawy skarżącego, dokonawszy zestawienia zdeklarowanych wydatków i częściowo ujawnionych dochodów (brak dokumentacji dotyczącej B. S.) uznano, że budżet domowy skarżącego pozwoli na partycypację w kosztach sądowych niniejszego postępowania, tym bardziej, że wpis sądowy od skargi stanowi kwotę 100 zł. W tej części rozważań należy jeszcze zwrócić uwagę skarżącego, że akcentowana przez niego wysokość kosztów zakupu lekarstw (patrz druk PPF) nie znalazła potwierdzenia w przedstawionych przez niego szczątkowych dokumentach. Jedynie uzupełniająco do części wniosku, w której skarżący wniósł o ustanowienie radcy prawnego, należy zaznaczyć, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). W tym kontekście należy zaakcentować, że odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego w żaden sposób nie ogranicza jego uprawnień do skorzystania z drogi sądowej, o których mowa w art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Bez względu bowiem na wynik niniejszego wpadkowego postępowania w przedmiocie prawa pomocy, skarga wniesiona przez P. S. zostanie rozpoznana przez Sąd. Obecność profesjonalnego pełnomocnika, o którego wyznaczenie wnosił skarżący, nie jest zaś wymagana na tym etapie postępowania (o braku potrzeby wyznaczania profesjonalnego pełnomocnika w takiej sytuacji procesowej licznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny; przykładowo można wskazać na postanowienia z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 970/12 i z dnia 29 listopada 2012 r.; oba dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Reasumując, w wyniku wszystkich podniesionych wyżej okoliczności, przyjęto, że skarżący nie wykazał, iż nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.