I SA/Gl 441/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 2 grudnia 2013 r. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wniesioną przez M. M. na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia, dotyczącą określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych na 2011 r. Następnie w dniu 16 grudnia 2013 r. (data nadania) skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie poinformował, że w związku z chorobą nie mógł uczestniczyć w ogłoszeniu tego orzeczenia. Wobec tego wniósł o "wydłużenie terminu przesłania wyroku". Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 grudnia 2013 r. powyższe pismo skarżącego uznano za wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, o czym poinformowano stronę, wyjaśniając przy tym powody takiej kwalifikacji tego pisma. Jednocześnie, na podstawie wskazanego wyżej zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 grudnia 2013 r., pismem z dnia 20 grudnia 2013 r., wezwano skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, w szczególności należało udzielić wyjaśnień związanych z podniesionym we wniosku stanem zdrowia, ze wskazaniem czasookresu trwania przeszkody, na którą skarżący się powołuje. Poinformowano przy tym skarżącego, że niewykonanie wezwania w terminie 7 dni może skutkować oddaleniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pismo zawierało nadto pouczenie o treści art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przesyłka polecona zawierająca powyższe wezwanie z dnia 20 grudnia 2013 r., skierowana do skarżącego została awizowana w dniu 31 grudnia 2013 r., a następnie wydana jej adresatowi w dniu 13 stycznia 2014 r. Do chwili obecnej skarżący nie udzielił na to wezwanie odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa"), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa). Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym wyżej terminie, skoro wniosek złożono w terminie siedmiu dni od ostatniego dnia, w którym upływał termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku skarżący dokonał czynności, której nie dokonał w terminie. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, publ. Lex nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący, powołując się na chorobę, nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy. Odnotować w tym miejscu należy, że choroba strony jako przyczyna nieterminowego dokonania czynności procesowej stanowiła przedmiot licznych orzeczeń sądów administracyjnych. Wobec tego utrwalony jest podgląd, że tylko choroba nagła stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności, jednak muszą zostać spełnione określone warunki, tj. choroba musi mieć charakter niespodziewany lub musi wystąpić nagłe pogorszenie zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I OZ 767/10, publ. Lex nr 742025). Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia czynności w postępowaniu sądowym, nie może być powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe uchybienie terminu było niezawinione. Nie wyłącza winy wnioskodawcy choroba przewlekła i niewyłączająca świadomości podejmowanych działań, gdyż winien mieć on świadomość ewentualnego wpływu choroby na jego samopoczucie w razie pogorszenia zdrowia i przedsięwziąć środki zapobiegawcze (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 431/11, publ. Lex nr 896370, z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 255/11, publ. Lex nr 896215). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 2011 r. zauważył, że okolicznością faktyczną uzasadniającą brak winy może być nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. Powołując się na chorobę, jako fakt uniemożliwiający dokonanie czynności procesowej, strona powinna zatem wskazać, że rodzaj i przebieg choroby rzeczywiście pozbawiał ją możliwości podjęcia działania oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 2125/09, publ. Lex nr 1080015) W omawianej sprawie choroba skarżącego, skądinąd nie sprecyzowana przez niego, i to pomimo wezwania Sądu, nie przesądza od razu o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. W ocenie Sądu niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie jest wynikiem niezachowania należytej staranności procesowej przez skarżącego, który przecież mógł przypuszczać, że w dniu 2 grudnia 2013 r. może zostać ogłoszony wyrok i dlatego powinien poczynić odpowiednie kroki celem uniknięcia negatywnych skutków w tym zakresie. Jeżeli z powodu choroby, której Sąd nie podważa i nie kwestionuje, skarżący nie mógł stawić się osobiście na ogłoszeniu orzeczenia, co jednak nie jest wymagane, to mógł np. telefonicznie dowiedzieć się o wyniku sprawy, tym bardziej że numer telefonu podany został w każdym piśmie adresowanym do skarżącego, a następnie w terminie nadać wniosek o sporządzenie uzasadnienia, posługując się w tym zakresie np. osobą trzecią. Jest tak tym bardziej dlatego, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący zamieszkuje z dorosłym domownikiem. Skarżący nie zabezpieczył jednak swoich interesów, a zatem można mu tym samym przypisać brak dbałości o swoją sprawę. Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej postanowieniu z dnia 13 października 2012 r., sygn. akt I OZ 767/10, zaznaczył, że przy ocenie braku winy, jako przesłanki przywrócenia terminu, uchybionego przez osobę chorą, nie można rezygnować z wymagania należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe ważne sprawy. W świetle powyższych uwag więc niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie jest, w ocenie Sądu, wynikiem niezachowania należytej staranności procesowej przez skarżącego, jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania znajdującego się w jego sytuacji procesowej. Wobec powyższego można mu przypisać winę w uchybieniu terminu. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.