I SA/Gl 467/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Monika Krywow, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, po rozpatrzeniu zażalenia S. P. (dalej zwany: strona, zobowiązany lub skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...] r. nr [...] w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Jako podstawę prawną postanowienia organ II instancji powołał w szczególności przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej zwana: k.p.a.), art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i 4 oraz art. 34 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.). Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Z akt sprawy przedłożonych Sądowi wynika, że wierzyciel, tj. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej, [...] r., wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległości w opłatach abonamentowych za używanie odbiornika radiofonicznego/ telewizyjnego za okresy od stycznia 2010 r. do kwietnia 2015 r., kierując tenże tytuł do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., celem prowadzenia egzekucji administracyjnej. Stosowne upomnienie wierzyciel doręczył zobowiązanemu [...] r. Tenże organ egzekucyjny [...] r. nadał klauzulę o skierowaniu w/w tytułu wykonawczego do egzekucji, po czym zawiadomieniem z [...] r. dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku, o czym zawiadomił zobowiązanego [...] r. Pismem z 11 lipca 2016 r. zobowiązany wniósł zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc nieistnienie obowiązku. Pismo to organ egzekucyjny przekazał [...] r. wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska. Wierzyciel, postanowieniem z [...] r., uznał zarzut za niezasadny. Motywując swoje stanowisko wierzyciel wyjaśnił, że ustawa abonamentowa nakłada na posiadaczy odbiorników jednoznaczny obowiązek rejestrowania używanych odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych oraz uiszczania opłat abonamentowych począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano ich rejestracji. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania, które może nastąpić wyłącznie w momencie zaprzestania korzystania z urządzeń RTV lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Brak dopełnienia czynności formalno-prawnych skutkuje naliczaniem opłat abonamentu, a wierzyciel jest uprawniony do żądania wykonania tego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Organ zaznaczył przy tym, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przypisany jest do osoby, która dokonała rejestracji odbiorników RTV, a nie do adresu rejestracji. Podstawę prawną tego obowiązku stanowiła ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, a następnie ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Przepisy te przewidywały dokonywanie opłat na podstawie imiennych książeczek RTV. Skarżący złożył wniosek o rejestrację odbiorników RTV i wydanie takiej książeczki opłat 16 grudnia 1996 r. Powołując rozporządzenie Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) wierzyciel podał, że Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie. Poczta Poiska z obowiązku tego wywiązała się. Powyższe przepisy (w/w rozporządzenie Ministra Transportu) nie anulowały zgłoszonych przez użytkowników uprzednio wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Taki indywidualny numer identyfikacyjny nadano też skarżącemu, wysyłając do niego [...] r. stosowne zawiadomienie w tej sprawie wraz ze spersonalizowanymi blankietami opłat abonamentowych. Nie odnotowano zwrotu tejże wysłanej korespondencji, ani reklamacji w związku z jakimikolwiek trudnościami w uiszczaniu opłat. Wierzyciel zaakcentował, że w/w rozporządzenie Ministra Transportu obligowało Pocztę Polską do "przesłania zawiadomienia", a nie jego doręczenia. Dalej wierzyciel podał, że w przypadku zmiany miejsca zamieszkania lub zaprzestania korzystania z odbiorników RTV użytkownik powinien niezwłocznie powiadomić o tym Pocztę Polską. Wyłącznie wyrejestrowanie odbiornika radiofonicznego/ telewizyjnego mogło doprowadzić do ustania obowiązku opłacania abonamentu. Jeżeli abonent tego skutecznie nie dokonał, nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych. Ponieważ w zasobach poczty brak dowodu na skuteczne wyrejestrowania odbiorników RTV przez skarżącego, ani nie zaoferował on dowodu, który taki fakt potwierdziłby, to jest zobowiązany do uregulowania zaległych opłat abonamentowych, co – jak wskazał wierzyciel - zarzut nieistnienia obowiązku czyni bezzasadnym. Wskutek zażalenia na w/w postanowienie wierzyciela Dyrektor Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej postanowieniem ostatecznym z [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Uzasadniając swoje stanowisko powtórzył argumenty podniesione poprzednio w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny, powołując przepisy art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. stwierdził, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, stąd brak jest podstaw do uznania słuszności zgłoszonych zarzutów. Swoje rozstrzygnięcie organ egzekucyjny zawarł w postanowieniu z [...] r. W zażaleniu strona podniosła, że odbiornik telewizyjny zarejestrowała w 1996r. i regularnie opłacała abonament. Jednakże w 2001 r. odbiornik telewizyjny został wyrejestrowany. Ponieważ w 2016 r. skarżący został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym niezwłocznie przedstawił dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, a mianowicie przedłożył blankiety rozliczeń z tytułu dostaw energii za lata 2011 i 2013, potwierdzające zerowe zużycie energii elektrycznej. Jak argumentowała strona, nie można użytkować odbiorników RTV bez zużycia prądu. Przedstawione dowody rozliczenia energii, jak podniósł skarżący, są bardziej wiarygodne od dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV. Tymczasem organ egzekucyjny całkowicie zignorował te dowody. Organ II instancji nie podzielił zarzutów zażalenia i utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ egzekucyjny. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że zarzut strony dotyczy nieistnienia obowiązku ponoszenia opłat z tytułu abonamentu RTV i sformułowany został na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zarzut zgłoszony na tej podstawie organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W tej sprawie postanowienie organu I instancji zostało wydane po rozpatrzeniu zarzutów przez wierzyciela i stanowisko wierzyciela przyjął organ egzekucyjny jako wiążące, w zakresie uznania za nieuzasadniony zarzutu braku obowiązku. Ze względu na owo związanie ostatecznym stanowiskiem wierzyciela organ egzekucyjny nie miał podstaw do jego kwestionowania. Co więcej, posłużył się tym stanowiskiem uznając w/w zarzut za nieuzasadniony. Jak argumentował organ II instancji, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw uwzględnienia zarzutów i do podważania w tym trybie stanowiska wierzyciela. To oznacza, że zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. należało uznać za nieuzasadniony. W skardze na powyższe postanowienie strona ponownie przyznała, że w 1996r. zarejestrowała odbiornik telewizyjny i opłacała należny abonament. Jednakże w 2001 r. odbiornik telewizyjny wyrejestrowała. To oznacza, że po tej dacie obowiązek ponoszenia opłat nie istnieje, bowiem odbiornik nie był użytkowany, a potwierdzają to rozliczenia z tytułu dostaw energii za lata 2011 i 2013, pokazujące zerowe zużycie prądu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić trzeba, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej zwana: p.p.s.a.). Skarga jest niezasadna. Określając ramy prawne sprawy wskazać trzeba na art. 33 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1. Wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. 2. Odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. 3. Określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4. 4. Błąd co do osoby zobowiązanego. 5. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym. 6. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. 7. Brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. 8. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. 9. Prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. 10. Niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Stosownie do art. 34 u.p.e.a., zarzuty wniesione na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4). W realiach rozpoznawanej sprawy spór między stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy na skarżącym spoczywa objęty tytułem wykonawczym obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej. Skarżący bowiem podniósł zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty opłat abonamentowych, tj. zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Z jednej strony argumentował, że w 2001 r. wyrejestrował odbiornik telewizyjny i za okresy objęte tytułem wykonawczym obowiązek na nim już nie ciąży, a z drugiej, że w latach 2011, 2013 nie zużywał energii elektrycznej, a to oznacza, że w tych latach nie użytkował żadnych odbiorników, w tym RTV. Organ natomiast twierdzi, że wierzyciel zarzuty strony zbadał i ustalił, że brak jest dowodu na wyrejestrowanie odbiornika RTV i na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia należności z tytułu opłat abonamentowych. Kwestia rozliczenia energii elektrycznej jest zaś w sprawie bez znaczenia. Analizując racje stron raz jeszcze przywołać trzeba art. 34 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym stanowisko wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S.A. w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a zatem takich jak w niniejszej sprawie, jest wiążące dla organu egzekucyjnego. W związku z tym organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutu i podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Nie oznacza to oczywiście, że wydane przez wierzyciela postanowienia nie podlegają kontroli Sądu. Przeciwnie, w ramach skargi na zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej tut. Sąd kontroluje także postanowienie wierzyciela zawierające jego stanowisko w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. W tym stanie rzeczy należy wskazać, że do 15 czerwca 2005 r. problematykę opłat abonamentowych oraz obowiązku rejestracji odbiorników regulowały przepisy ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. nr 253, poz. 2531 ze zm.). Ustawodawca połączył w tej ustawie (art. 48 i art. 49) obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj.: Dz. U. z 2005 r. nr 157, poz. 1314 ze zm.), a wobec braku uregulowań intertemporalnych i mając na uwadze zasadę bezpośredniego działania prawa, uznać należy, że ustawodawca ustanowił w tym akcie prawnym obowiązek ponoszenia opłat w stosunku do osób, które dokonały rejestracji odbiorników RTV w okresie od wejścia w życie ustawy oraz osób, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Do 1 stycznia 2014 r. kwestię rejestracji odbiorników regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342). Zgodnie z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia, operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia jego wejścia w życie z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając stosowne zawiadomienie. Jeżeli więc w dniu wejścia w życie powyższego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) skarżący był zarejestrowanym abonentem RTV, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać indywidualny numer identyfikacyjny i następnie przesłać do niego zawiadomienie w tej sprawie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). W § 3 w/w rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2 lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników RTV, o którym mowa w § 2 ust. 4. Z akt sprawy przedstawionych Sądowi wynika, że skarżący dokonał rejestracji odbiorników RTV 16 grudnia 1996 r., co potwierdził w toku postępowania. Podniósł jednak, że w 2001 r. wyrejestrował odbiornik. W powyższym zakresie wskazać trzeba, że według stanowiska wierzyciela, Poczty Polskiej S.A., w zasobach rejestrowych tej jednostki nie został odnotowany fakt wyrejestrowania odbiorników przez zobowiązanego. Skarżący przyznał przy tym, że dowodu na wyrejestrowanie odbiorników nie posiada. W tej sytuacji podnieść trzeba, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika i trwa do czasu jego wyrejestrowania. Dodać trzeba, że w sytuacji, gdy dokonanie rejestracji odbiorników RTV nie jest w sprawie sporne, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać wyrejestrowanie odbiorników (zob.: wyroki tut. Sądu w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 650/14, I SA/Gl 518/14, I SA/Gl 376/13). Innymi słowy, zobowiązany podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) powinien przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 928/18). Na zobowiązanym ciąży bowiem obowiązek zaoferowania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych (zob. wyrok NSA z 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika, nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania przez okres, w jakim wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych opłat (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 481/15). Wprawdzie skarżący twierdzi, że bardziej dobitnym dowodem na nieużywanie odbiorników RTV są wydruki rozliczenia energii elektrycznej pokazujące zerowe zużycie prądu w okresach lat 2011 i 2013, jednak zużycie prądu w w/w okresach w żadnym razie nie może dowodzić nieużywania odbiornika RTV od 2001 r. Jak to już Sąd zaznaczył, obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przypisany jest do osoby, która dokonała rejestracji odbiorników RTV, a nie do adresu rejestracji. Nie wdając się w dywagacje na temat rozmaitych możliwości zasilania urządzeń elektrycznych wystarczy stwierdzić, że rachunki za energię dostarczają informacji na temat jej zużycia z punktu widzenia danych urządzenia pomiarowego w określonym lokalu, a nie na temat użytkowania odbiornika RTV. Powyższe powoduje, że argumenty skarżącego o wyrejestrowaniu odbiorników w 2001 r., przy braku dowodów potwierdzających tę okoliczność, nie mogły zostać uwzględnione. Zaś kwestie rozliczenia energii pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Dalej wskazać trzeba - uwzględniając przedstawione wyżej regulacje prawne – że Poczta Polska Wydział Abonamentu RTV wydała zawiadomienie z [...] r. o nadaniu skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, kierując je jednocześnie na adres skarżącego taki, jak we wniosku o rejestrację. Wystawiła również skarżącemu imienny blankiet umożliwiający dokonanie zapłaty za użytkowanie odbiorników, co potwierdza włączony do akt jego duplikat. Poczta Polska nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej w/w zawiadomienie, co pozwoliło na przyjęcie, że zostało ono skutecznie przesłane skarżącemu. W kwestii skuteczności zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych, Sąd podziela, w zakresie skutków przesłania w/w zawiadomienia, ugruntowane już stanowisko wyrażane m.in. w wyrokach: tut. Sądu z 15 października 2014 r. sygn. akt I SA/GI 518/14, 11 lutego 2021 r. sygn. I SA/Gl 1588/20, jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 913/15, czy też 20 listopada 2020 r. II FSK 1877/18. Zdaniem Sądu, w stanie prawnym mającym zastosowanie do tej sprawy, dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora pocztowego zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia, skoro w/w rozporządzenie Ministra Transportu z 25 września 2007 r. (§ 5 ust. 2) stanowi o obowiązku przesłania zawiadomienia o nadaniu numeru, a nie jego doręczenia. Podsumowując, ponieważ akta sprawy nie zawierają dowodu potwierdzającego, że skarżący powiadomił Pocztę o wyrejestrowaniu odbiornika RTV należało przyjąć, że ciąży na nim z mocy prawa obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przez cały okres, od czasu rejestracji odbiorników. Obowiązek ten trwa bowiem od zarejestrowania odbiorników RTV do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Przez cały ten czas istnieje też domniemanie, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej). Wszystko to powoduje, że bezzasadny okazał się zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na wyrejestrowanie odbiorników RTV (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Skoro zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu, który mógłby lub miał istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.