I SA/Gl 49/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Protokolant Katarzyna Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2007 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zwrócił tytuły wykonawcze wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o nr [...] – [...], wystawione przeciwko T. K. (B. ul. [...] – z uwagi na brak możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę wydania postanowienia wskazano art. 123 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.). W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał przede wszystkim, iż w toku podejmowanych czynności egzekucyjnych ustalono, że zobowiązany nie przebywa pod adresem podanym przez wierzyciela, gdyż wyjechał zagranica. Mając powyższe na uwadze, Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że brak jest możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na to postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w S. wskazał przede wszystkim, że prawidłowo wystawione zostały tytuły wykonawcze na adres znany wierzycielowi. Natomiast organ egzekucyjny nie sprawdził informacji uzyskanych od matki zobowiązanego, pomimo uprawnień wynikających z treści art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zażalenia i zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Organ zażaleniowy podniósł dodatkowo, iż zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej (organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym). Pomimo tego, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił wobec zobowiązanego tytuły wykonawcze, to ich zwrot (w trybie art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) spowodowany był niemożnością wszczęcia postępowania wobec tego zobowiązanego w związku z jego nieobecnością w kraju od [...] r. Odnosząc się do argumentów odwołania Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił nadto, że skierowanie tytułów wykonawczych do objęcia ich postępowaniem egzekucyjnym, służyć ma przede wszystkim celowi egzekucji, którym jest zaspokojenie należności w nich wymienionych – co jest nieprawdopodobne w odniesieniu do T. K., który od ponad dwóch lat nie przebywa pod podanym przez wierzyciela adresem. Podkreślono nadto, iż wierzyciel wymaga od organu wykorzystania wszelkich dostępnych metod i środków w poszukiwaniu zobowiązanego, gdy sam przez długie lata nie wykazywał zainteresowania w odzyskaniu należnych mu kwot. W konsekwencji, organ zażaleniowy nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Postanowienie to Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia wobec: - naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci nieuzasadnionego zwrotu tytułów wykonawczych tj. art. 29 § 2 w zw. z art. 27 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - nieustalenia wszystkich okoliczności faktycznych. W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumenty odwołania i dodała, że sporne tytuły wykonawcze zawierają wszystkie elementy wymienione w art. 27 cyt. ustawy. Pełnomocnik strony skarżącej zwrócił następnie uwagę, że adres podany przez wierzyciela jest jego adresem zameldowania. Przekonywał, iż ustalenia dokonane przez organ egzekucyjny, nie pozwalają przyjąć, że zobowiązany (pomimo wyjazdu za granicę) nie zamierza przebywać w B,, bo wyjazd jego (o ile w rzeczywistości miał miejsce) może mieć charakter wyłącznie tymczasowy. W końcowej części strona skarżąca zarzuciła, iż dokonane przez organy ustalenia budzą poważne wątpliwości, gdyż oparte zostały jedynie na wyjaśnieniach matki, bez ich zweryfikowania w Biurze Ewidencji Ludności i Centralnym Biurze Adresowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, iż adres podany w tytule wykonawczym jest niezgodny z miejscem zamieszkania zobowiązanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić przede wszystkim należy, przepis art. 27 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 36, poz. 161 z 1991 r. ze zm.) wymienia elementy, które powinien zawierać tytuł wykonawczy. Podane tam elementy w zasadzie nie wymagają bliższego wyjaśnienia, gdyż są oczywiste. Ponadto, zgodnie z art. 27 § 2 tej ustawy, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Istota sporu sprowadza się kwestii, czy zwrot tytułu wykonawczego wierzycielowi nastąpił w okolicznościach, które zostały taksatywnie wymienione w art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Dokonanie tej czynności przez organ egzekucyjny, podobnie zresztą jak podejmowanie przezeń każdej innej czynności w ramach postępowania egzekucyjnego, wymaga bowiem – stosownie do przywołanej do zasady wyrażonej w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stosowanym w tym postępowaniu na mocy odesłania zawartego w art. 18 wspomnianej ustawy z 1966 r. – wyraźnej ku temu podstawy prawnej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 lutego 2006 Sygn. akt I SA/Gl 1171/05) Podstawę tę przewiduje zaś wspomniany wyżej art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym zwrot tytułu wykonawczego może nastąpić, jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 powołanej ustawy. W świetle treści tego przepisu nie ulega zatem wątpliwości, że omawianego zwrotu nie można dokonać z przyczyn innych niż w nim wymienione. Zatem, zachodzi pytanie czy adres podany przez wierzyciela w tytule wykonawczym spełnia wymogi określone w art. 27§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2002 Nr 110, poz. 968 ze zm.) Zważyć należy, że wskazanie adresu zobowiązanego ma istotne znaczenie tak dla zagadnienia ustalenia właściwości organów egzekucyjnych jak również dla dopełnienia indywidualizacji osoby zobowiązanej oraz umożliwienia skuteczności egzekucji. Z unormowania art. 27 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2002 Nr 110, poz. 968 ze zm.) wynika, że na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia i wskazania w tytule wykonawczym adresu miejsca zamieszkania zobowiązanej osoby fizycznej. Brak tytułu wykonawczego w powyższym zakresie uzasadnia odmowę przystąpienia do egzekucji i zwrot tytułu wierzycielowi na podstawie art. 29 § 2 wymienionej ustawy (tak też w powołanym przez stronę skarżącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2004 r. sygn. akt I SA/Łd 992/03 p POP 2005/6/147). Tymczasem z akt sprawy wynika, że podany przez wierzyciela adres zobowiązanego nie pokrywa się z miejscem jego zamieszkania. Wierzyciel nie podał też faktycznego miejsca pobytu zobowiązanego, ani też nie dokonał weryfikacji znanego mu adresu. Nie można też aprobować stanowiska wierzyciela zmierzającego w istocie do przerzucenia obowiązku wskazania właściwego adresu dłużnika – na organ egzekucyjny. Zatem, za uprawnione należy uznać twierdzenie, że zarówno organy egzekucyjne, jak i wierzyciel powinni dążyć do zapewnienia sobie jak najlepszej współpracy przy wykonywaniu obowiązków z zakresu postępowania egzekucyjnego. Wskazywanie bowiem aktualnego adresu zamieszkania zobowiązanego leży zarówno w interesie wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego, a – przede wszystkim rzutuje na całe postępowanie egzekucyjne (D. Jankowski: Komentarz do ustawy... Unimex 2005 str.272-273). Przedstawione przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia art. 27 § 1 i art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są więc nieuzasadnione. Wobec braku dostatecznych, pewnych i jednoznacznych danych, że znany ZUS adres jest miejscem zamieszkania zobowiązanego – zwrot tytułu wykonawczego był uzasadniony. Powołany przepis art. 29 par. 2 stanowi bowiem (m.in.), że jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Prawny obowiązek wskazania w tytule wykonawczym imienia, nazwiska i adresu zamieszkania zobowiązanej osoby fizycznej i sankcja z tytułu wierzycielskiego zaniechania w tym zakresie w postaci odmowy przystąpienia do egzekucji i zwrotu tytułu wierzycielowi, uzasadnia ocenę, że to na wierzycielu, w którego interesie toczyć się ma postępowanie egzekucyjne, spoczywa obowiązek ustalenia i przekazania danych o (m.in.) adresie miejsca zamieszkania zobowiązanej osoby fizycznej. W sumie więc, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko organu egzekucyjnego drugiej instancji zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).