I SA/Gl 500/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze z dnia 3 marca 2016 r. pełnomocnik A. W. zawarł między innymi wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tych ramach odnotował w punkcie wyjścia, że kwota zobowiązania podatkowego wielokrotnie przewyższa w tej sprawie możliwości finansowe skarżącej. Zaznaczył dalej, że jakiekolwiek czynności egzekucyjne, w tym zwłaszcza zajęcie wynagrodzenia, rodzić może wyjątkowo ciężkie skutki dla skarżącej, jak i jej rodziców. Na dzień sporządzenia wniosku, A. W. – jak wynika z relacji pełnomocnika - zamieszkiwała wraz z rodzicami, których dochody są nieznaczne, w przeciwieństwie do potrzeb wynikających zarówno ze stanu zdrowia samej skarżącej, jak i jej rodziców. Cała trójka znajduje się pod stałą opieką lekarzy różnych specjalizacji. W tych ramach odnotowano, że szczegółowy wykaz chorób i związanych z nimi kosztów wykazano na potrzebę wniosku o przyznanie prawa pomocy, który również zawarto w skardze. Na kanwie niniejszej sprawy przyjęto, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo, iż jakiekolwiek uszczuplenie majątku, bądź egzekucja z bieżących dochodów rodziny spowoduje nieodwracalne pogorszenie zdrowia skarżącej i jej rodziców. Pełnomocnik dodał nadto, że wykonanie zaskarżonej decyzji uniemożliwi stronie także zaspokajanie bieżących niezbędnych potrzeb życiowych, w tym wygospodarowanie środków przeznaczonych na utrzymanie jej oraz rodziców. Końcowo zaakcentował, że skutki wywołane wykonaniem decyzji organu podatkowego będą nieodwracalne, a to z uwagi na znaczne rozciągnięcie w czasie procesu weryfikacji jej legalności, co również rodzi zagrożenie dla podstawowych interesów majątkowych skarżącej. Wskazane wyżej związanie wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy musi skutkować wzmianką o rozstrzygnięciu, które zapadło na kanwie tego drugiego wniosku. Otóż mocą postanowienia z dnia 19 maja 2016 r. Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, mając na uwadze obszernie zgromadzony materiał źródłowy, zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 zł, zaś w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił. Orzeczenie to stało się prawomocne. Rozpoznający wniosek nawiązał do poprzednio toczącego się postępowania ze skargi A.W., w którym również przyznano jej prawo pomocy w zakresie w jakim uczyniono to w tej sprawie (patrz postanowienie z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. I SA/Gl 581/15). W uzasadnieniu orzeczenia z dnia 19 maja 2016 r. referendarz sądowy podkreślił, porównując stan faktyczny w obu sprawach, że możliwości płatnicze skarżącej nie uległy istotnej zmianie, mimo iż teraz otrzymuje ona niższe wynagrodzenie. Zaznaczył jednocześnie, że wcześniej skarżąca nie mieszkała z rodzicami, lecz w samodzielnie wynajmowanym mieszkaniu, ponosząc z tego tytułu czynsz w wysokości wyższej niż kwota, o jaką zmniejszyły się jej dochody (wspomniany czynsz wynosił 1100 zł, podczas gdy dochody zamykały się w przedziale od 2.098,5 zł do 2.593,22 zł). Referendarz zauważył nadto, że skarżąca musiała wcześniej pokrywać inne koszty utrzymania, w tym takie, które obecnie dzieli z rodzicami. Mocą zaś postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r. (sygn. akt II FZ 821/15) oddalono zażalenie A. W. na postanowienie sądu pierwszej instancji, którym odmówiono jej uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie I SA/Gl 581/15. Sąd kasacyjny podkreślił wówczas, że "choć sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej, to sama zła kondycja finansowa strony nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wbrew zatem sugestiom zawartym we wniosku, bardzo trudna sytuacja majątkowa skarżącej, która legła u podstaw częściowego zwolnienia jej od kosztów sądowych, nie uzasadnia jeszcze wstrzymania wykonania decyzji. Przesłanki przyznania prawa pomocy i wstrzymania wykonania aktu nie są bowiem tożsame, co zasadnie podkreślał Sąd pierwszej instancji." Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 ustawy, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nawiązując do przywołanego wyżej postanowienia z 18 grudnia 2015 r. trzeba odnotować, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istotnie przyjmuje się, iż nie można utożsamiać przesłanek przyznanie prawa pomocy z tymi uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednakże możliwa jest ocena okoliczności wskazanych we wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych pod kątem przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 25 lutego 2010 r. sygn. akt I FZ 9/10; podobnie Sąd przyjął w innych postanowieniach: z dnia 25 maja 2009 r. sygn. akt I FSK 333/09 i z dnia 22 czerwca 2010 r. sygn. akt I FSK 684/10, źródło: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc ww. stanowisko judykatury na grunt tej sprawy należy zauważyć, że deklarowany przez skarżącą dochód jej trzyosobowego gospodarstwa domowego – na dzień złożenia wniosku – stanowił kwotę 5.171,61 zł. Z kolei deklarowane wówczas wydatki zamknęły się w kwocie około 3.500,00 zł., przy czym nie wszystkie – zdaniem Sądu – mają charakter cykliczny i są rzeczywiście wydatkowane każdego miesiąca. Przybliżona wyżej sytuacja majątkowa skarżącej musiała skutkować stwierdzeniem, iż egzekucja kwoty będącej przedmiotem sporu w tej sprawie nie musi skutkować niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody rozumianej jako niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych skarżącej i jej rodziny. Konstatacja ta jest w szczególności wynikiem ujawnionej nadwyżki budżetowej w gospodarstwie domowym skarżącej. Pozwala to wysnuć wniosek, że jej zabezpieczenie materialne jest wystarczające w stopniu uzasadniającym uznanie za mało prawdopodobną groźby wyrządzenia skarżącej znacznej szkody majątkowej wskutek wykonania zaskarżonej decyzji. Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika, że wykonanie decyzji może w tym przypadku wywołać skutki o charakterze nieodwracalnym. Wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności, a po drugie - w świetle art. 7-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Co więcej, spośród przewidzianych ustawą środków egzekucyjnych stosowany będzie ten, który w możliwie najmniejszym stopniu ingerował będzie w prawa i wolności zobowiązanego. Obawy pełnomocnika o wystąpienie nieodwracalnych skutków wykonania zaskarżonej decyzji nie znajdują więc uzasadnienia na żadnej z przybliżonych wyżej płaszczyzn uzasadnienia. Sygnalizowane przez niego zagrożenie wyklucza z jednej strony ujawniona wyżej sytuacja materialna skarżącej, a z drugiej charakter ciążącego na niej obowiązku w zestawieniu z gwarancjami prowadzenia egzekucji administracyjnej. Końcowo trzeba podkreślić, że Sąd w pełni popiera stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r. (sygn. akt II FZ 821/15), że "choć sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej, to sama zła kondycja finansowa strony nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wbrew zatem sugestiom zawartym we wniosku, bardzo trudna sytuacja majątkowa skarżącej, która legła u podstaw częściowego zwolnienia jej od kosztów sądowych, nie uzasadnia jeszcze wstrzymania wykonania decyzji. Przesłanki przyznania prawa pomocy i wstrzymania wykonania aktu nie są bowiem tożsame, co zasadnie podkreślał Sąd pierwszej instancji." Trzeba przy tym podkreślić, że kondycji finansowej skarżącej nie oceniono w tym przypadku jako złej. Niewątpliwie uzyskuje ona stałe dochody, nie wykazując jednakże przy tym tytułu prawnego, z którego wynikałby obowiązek partycypacji w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. postanowił o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.