II FZ 821/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 581/15 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 25 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 581/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej A. W. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że w skardze - na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach w przedmiocie odpowiedzialności A. W. jako byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w kwocie 12.445 zł - strona wniosła o wstrzymanie wykonania przedmiotowego aktu. Skarżąca (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) argumentowała, że kwota zobowiązania podatkowego przewyższa jej możliwości finansowe, a ściągnięcie wymierzonej decyzją kwoty podatku w znaczny sposób pogorszy już trudną sytuację finansową, szczegółowo opisaną w załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy. To zaś spowoduje realne zagrożenie powstania po stronie skarżącej znacznej szkody, jak również spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie decyzji uniemożliwi bowiem stronie zaspokojenie jej bieżących niezbędnych potrzeb życiowych, w tym wygospodarowanie środków pieniężnych na jej utrzymanie. Skutki wywołane wykonaniem decyzji będą dla strony nieodwracalne z uwagi na znaczne rozciągnięcie w czasie procesu weryfikacji legalności aktu, co również rodzi zagrożenie dla podstawowych interesów majątkowych skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zdaniem Sądu, w toku postępowania nie podano żadnych faktów, które mogłyby uprawdopodobnić zaistnienie trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenie znacznej szkody. Za niewystarczające Sąd uznał ogólnikowe stwierdzenie, że wykonanie decyzji uniemożliwi stronie zaspokojenie jej bieżących niezbędnych potrzeb życiowych, w tym wygospodarowanie środków pieniężnych na jej utrzymanie. Sąd wyjaśnił ponadto, że choć skarżąca została w rozpoznawanej sprawie częściowo zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, to przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca domagała się jego zmiany i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenia kwestionowanego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu strona zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niesłuszne przyjęcie, że objęte nim przesłanki wstrzymania wykonania decyzji nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, a okoliczności faktyczne przedstawione na uzasadnienie wniosku nie mają charakteru wyjątkowego w rozumieniu powołanego przepisu. Skarżąca ponowiła dotychczas prezentowane racje wskazując, że wykonanie decyzji będzie równoznaczne z pozbawieniem jej środków niezbędnych do utrzymania i sfinansowania podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Nieodwracalnym skutkiem zajęcia wynagrodzenia może być chociażby powstanie długów, które mogą z kolei doprowadzić do rozwiązania umowy najmu lokalu i utraty miejsca zamieszkania. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach wniósł o oddalenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – treść orzeczeń dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 – treść orzeczeń dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, publ. POP 2009/2/143). Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy zgłoszony w skardze wniosek ograniczał się w istocie do stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na złą sytuację materialną skarżącej. W treści zażalenia wskazano zaś na potencjalną możliwość powstania zadłużenia u strony i groźbę rozwiązania umowy najmu lokalu mieszkalnego. Uzasadnienie takie – w świetle poczynionych wyżej uwag – nie może zostać uznane za wystarczające. Prezentowana argumentacja nie prowadzi do wykazania istnienia powołanej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie potwierdza ona, czy rzeczywiście przymusowa egzekucja z majątku skarżącej należności podatkowej o określonej w zaskarżonym akcie wysokości mogłaby – biorąc pod uwagę jej kondycję finansową - wywołać niepożądane konsekwencje, uzasadniające sięgnięcie do omawianej formy tymczasowej ochrony sądowej. Trafnie akcentował w odpowiedzi na zażalenie organ podatkowy, że ewentualne rozwiązanie umowy najmu i konieczność poszukiwania nowego lokalu nie świadczą same w sobie ani o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody, ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przywołane okoliczności nie noszą znamion zdarzeń wyjątkowych, wykraczających poza granice dolegliwych ze swej istoty następstw postępowania egzekucyjnego. Ponadto mając na względzie podstawy wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a., zwrócić uwagę należy, że choć sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej, to sama zła kondycja finansowa strony nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wbrew zatem sugestiom zawartym we wniosku, bardzo trudna sytuacja majątkowa skarżącej, która legła u podstaw częściowego zwolnienia jej od kosztów sądowych, nie uzasadnia jeszcze wstrzymania wykonania decyzji. Przesłanki przyznania prawa pomocy i wstrzymania wykonania aktu nie są bowiem tożsame, co zasadnie podkreślał Sąd pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.