I SA/Gl 524/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłaceniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) zwolnić skarżących od kosztów sądowych; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Przedmiotem skargi w tej sprawie jest decyzja organu odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia należności za pobyt strony w Ośrodku Pomocy Osobom z Problemami [...] w C. w łącznej kwocie 530,40 zł. Pismem z dnia 30 maja 2015 r. skarżący, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia przez nich solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienia adwokata z uwagi na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Jednocześnie wniosek ten został złożony na urzędowym formularzu (druk PPF). W tych ramach przedstawili pokrótce swoją sytuację materialną, akcentując w szczególności niskie dochody z tytułu świadczenia rentowego, które po potrąceniu przez komornika stanowią kwotę 696,30 zł. Skarżący zasygnalizował, że znajduje się w złym stanie zdrowia, co znacznie ogranicza jego możliwości zarobkowe. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący tworzą wspólne gospodarstwo domowe. Wspólnie zatem wynajmują lokal o pow. 20 m2. Nie posiadają jakiegokolwiek majątku. Do wniosku dołączono potwierdzenie wypłaty świadczenia rentowego, które dokumentuje ww. kwotę. W oparciu o akta administracyjne tej sprawy ustalono nadto, że stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego bilansują uzyskiwany w nim dochód. Środki pieniężne na dalsze niezbędne wydatki skarżący pozyskują z pożyczek. Skarżąca jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie w tym względzie zachowuje ważność do 2 maja 2017 r. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei w przypadku prawa pomocy w zakresie częściowym, osoba tak musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. W toku rozpoznania wniosku stwierdzono, że skarżący nie będą w stanie partycypować w kosztach sądowych związanych z ich udziałem w tym postępowaniu. W szczególności nie będą w stanie ponieść jakichkolwiek opłat sądowych, wszak środki pieniężne, które uzyskują wyłącznie ze świadczenia rentowego, wystarczają jedynie na pokrycie stałych wydatków. Nie stracono przy tym z pola widzenia, że skarżąca jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co ogranicza jej możliwości zarobkowe. Wbrew twierdzeniom organu w tej sprawie, jej niepełnosprawność nie ma charakteru przejściowego, wszak istnieje od około 15 lat (patrz orzeczenie na karcie nr 21, akta administracyjne). Zdaniem rozpoznającego wniosek, jeszcze gorzej możliwości zarobkowe przedstawiają się w przypadku skarżącego. Ograniczona motoryka na skutek zabiegów, którym został on poddany w ostatnim czasie, znacznie utrudnia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Mając na uwadze zakres wnioskowanej tutaj pomocy prawnej, wypada odnotować, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, kluczowe znaczenie ma etap postępowania sądowego, w którym taki wniosek został zgłoszony. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 r. (sygn. akt II OZ 818/05, niepubl.) wyrażono pogląd, że na wstępnym etapie postępowania sądowego brak jest podstaw, ażeby ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, mając na względzie także fakt, że sąd I instancji nie jest związany granicami skargi i jest zobligowany do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub bezczynności z urzędu, co może powodować uwzględnienie skargi nawet przy jej wadliwym sformułowaniu oraz znikomej aktywności strony skarżącej w procesie przed sądem administracyjnym. Nadto w myśl art. 6 P.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Pogląd ten utrzymywany jest również w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo można wskazać na postanowienia z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 970/12 i z dnia 29 listopada 2012 r.; oba dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Mając zatem na uwadze poczynione wyżej wywody uznano, że zasadnym będzie w tej sprawie zwolnienie skarżących od kosztów sądowych, co w żadnym wypadku nie ograniczy ich prawa do Sądu. Oznacza to ni mniej ni więcej, że skarżący nie będą ponosili w tej sprawie żadnych opłat sądowych ani wydatków. Trzeba nadto zaznaczyć, że zapadłe orzeczenie nie wyklucza złożenia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika. Skarżący będą mogli taki wniosek złożyć w sytuacji, gdy uznają, że jest on zasadny i konieczny, w szczególności jeśli zapadnie negatywny dla nich wyrok Sądu. A zatem, na tym etapie postępowania strona działając bez profesjonalnego pełnomocnika nie zostanie pozbawiona możliwości obrony jej praw. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.