I SA/Gl 529/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od gier na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, A Sp. z o.o. nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek (patrz druk PPPr) Spółka podniosła, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W ubiegłym roku poniosła stratę w kwocie 9.890.506, 67 zł, co dokumentują załączone do wniosku bilans oraz rachunek zysków i strat za 2010 r. Wskazała dalej, że na skutek wprowadzenia nowych przepisów, Spółka zapłaciła w ubiegłym roku podatek w kwocie ponad 46 mln zł więcej niż gdyby uiszczała go na zasadach obowiązujących przed nowelizacją przepisów. Aktualnie Spółka podejmuje działania zmierzające do zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych. W tych ramach obniża koszty funkcjonowania m.in. zmniejszając zatrudnienie. Spółka zauważyła, że w zestawieniu z rokiem ubiegłym spada wskaźnik rentowności sprzedaży i kapitału własnego. Z tych względów niniejszy wniosek zmierza do realizacji prawa do obrony interesu Spółki i umożliwienia jej dalszej działalności. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy (majątek lub środki finansowe) Spółki stanowi kwotę 1.928.00,00 zł. Wartość środków trwałych wyniosła 31.038.967,68 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo -na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku – wyniosło 5.549,76 zł. Do przybliżonego wyżej wniosku dołączono rachunek zysków i strat oraz bilans ze stanem na dzień 31 grudnia 2010 r. Spółka nadesłała nadto wyciąg z rachunku bankowego, który potwierdza ww. stan środków pieniężnych na dzień 28 czerwca 2011 r. W oparciu o przedstawione dokumenty źródłowe poczyniono następujące ustalenia. Spółka na dzień sporządzenia bilansu posiadała: rzeczowe aktywa trwałe o wartości 42.172.631,89 zł (poz. A.II. bilansu); kapitał rezerwowy o wartości 2.833.829,03 zł (poz. A.VI.), środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 12.316.251,94 zł (poz. B.III.1.c) oraz kapitał własny o wartości 35.261.113,47 zł (poz. A). Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Analiza wniosku pozwoliła przyjąć, że Spółka nie wykazała, iż w jej sytuacji można zastosować wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego, jakim niewątpliwie jest prawo pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyjęte rozstrzygnięcie wniosku znajduje uzasadnienie zarówno w płaszczyźnie rozważań ogólnych w przedmiocie prawa pomocy, w części dotyczącej osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jak również na gruncie szczegółowej analizy rozpoznanego obecnie wniosku, a w szczególności zgromadzonych tu dokumentów źródłowych. Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę Spółki, że opłaty sądowe, do których zalicza się wpis sądowy od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych względów mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby (podmiotu) na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, źródło:www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). Trzeba też zaakcentować w tym miejscu, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione uznaniu Sądu [bądź referendarza – patrz art. 258 § 1 P.p.s.a]. Oznacza to, że nawet w razie spełnienia przez taki podmiot ustawowych wymogów przyznania prawa pomocy sąd może oddalić jego wniosek. Ta fakultatywność w tym przypadku wynika między innymi z faktu, że omawiany podmiot posiada zorganizowaną strukturę, który w swojej działalności winien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów postępowań związanych z jej funkcjonowaniem i zgromadzić środki na ten cel (postanowienie NSA z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I FZ 434/07, niepubl.). Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 22 marca 2010 r. sygn. akt III SO/Gl, LEX 620502). W tym konkretnym przypadku wypada zauważyć, że pomimo sygnalizowanych przez skarżącą problemów finansowych Spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Ta okoliczność nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy (por. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I FZ 315/08, źródło:www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). Nawiązując do deklarowanej przez Spółkę straty należy zauważyć, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych i co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I FZ 260/08, postanowienie WSA z dnia 22 lipca 2008r., sygn. akt I SA/Kr 629/08, źródło:www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). W judykaturze przyjmuje się nadto, że poniesienie straty za ostatni rok obrotowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy jeśli Spółka posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych (patrz uzasadnienie postanowienia WSA w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 92/10, LEX 659009). Z taką sytuacją mamy do czynienia w tym konkretnym przypadku bowiem pomimo deklarowanej straty Spółka posiada kapitał własny o wartości 35.261.113,47 zł. Co więcej, w uznaniu rozpoznającego wniosek przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał rezerwowy wyniósł 2.833.829,03 zł, a stan środków pieniężnych na rachunkach bankowych i w kasie wyniósł - na koniec poprzedniego okresu bilansowego - 12.316.251,94 zł, byłoby sprzeczne z zasadami słuszności. Oczywistym jest bowiem to, że jakiekolwiek ruchy zmierzające do zwiększenia bądź zmniejszenia tych wartości są przede wszystkim wynikiem procesu decyzyjnego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Z tych względów bez znaczenia pozostaje tutaj fakt, że wskazane wartości datowane są na 31 grudnia 2010 r., wszak w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, ewentualne preferencyjne traktowanie należności w obrocie cywilnoprawnym nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego (patrz np. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09, źródło:www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). Godzi się w tym miejscu zauważyć, że postępowanie odwoławcze w tej sprawie toczyło się jeszcze przed zamknięciem roku bilansowego 2010. Wypada podzielić tutaj stanowisko przyjęte w postanowieniu z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 676/11, mocą którego odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Otóż odnotowano w nim, że twierdzenie skarżącej o braku środków koniecznych na opłacenie postępowania sądowego w sytuacji, gdy z danych bilansowych wynika, iż Spółka posiada ww. środki pieniężne, może świadczyć jedynie o niefrasobliwości wnioskującej w trosce o własne interesy, która w żaden sposób nie uzasadnia przerzucenia ciężaru kosztów postępowania na innych podatników. Trzeba nadto w tym miejscu odnotować, że sytuacja finansowa Spółki była w ostatnim czasie wielokrotnie badana w toku wpadkowych postępowań w przedmiocie prawa pomocy. Wnioski A Sp. z o.o. rozpoznano odmownie. Orzeczenia te nie korzystają wprawdzie z przymiotu prawomocności, nie mniej jednak odzwierciedlają ogólnie pojmowaną kondycję finansową Spółki. Prawomocnym jest natomiast postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Go 93/11, w którym odnotowano, że ogólnikowe stwierdzenie Spółki o jej trudnej sytuacji finansowej, nie jest przesłanką pozwalającą przyjąć, iż nie ma ona dostatecznych środków na pokrycie kosztów wpisu. Tytułem uzupełnienia wskazać wypada, że na skutek zażalenia Spółki, postanowieniem z dnia 12 lipca 2011 r. sygn. akt II FZ 370/11 Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał stanowisko sądu administracyjnego I instancji. W tych ramach zauważono, że aktualna sytuacja finansowa Spółki nie stanowi przeszkody w partycypowaniu w kosztach tamtego postępowania sądowego. Reasumując, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.