I SA/Gl 538/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...][...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnosząc skargę z dnia 14 marca 2016 r. na decyzję wskazaną w komparycji niniejszego postanowienie, A z o.o. w S. (dalej w skrócie: "Spółka") zwróciła się do Sądu między innymi o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej, wskazując, że znajduje się w bardzo złej kondycji finansowej. Spółka podniosła, że na chwilę obecną nie prowadzi jakiejkolwiek działalności operacyjnej. Do skargi dołączono urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym Spółka zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach, zawartego na druku PPPr, wynika, że Spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie 50.000,00 zł; wartość środków trwałych jest równa "0". Z kolei wynik finansowy jej działalności za poprzedni rok obrotowy zakończył się stratą w kwocie 1.039,20 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, na którym – w świetle jej oświadczeń – znajdują się środki w kwocie 180,60 zł. Do ww. oświadczenia dołączono bilans i rachunek zysków i strat ze stanem na koniec 2014 r. i 2015 r. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z dnia 17 maja 2016 r., w przedłużonym terminie (patrz zarządzenie z dnia 6 czerwca 2016 r.), przy piśmie przewodnim z 14 czerwca 2016 r., Spółka nadesłała do Sądu odpisy lub kopie: informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2015 r.; bilansu ze stanem na 30 kwietnia 2016 r.; raportów kasowych za styczeń 2016 r. i marzec 2016 r.; wyciągów z rachunków bankowych za okres od 11 grudnia 2015 r. do 11 kwietnia 2016 r.; umowy rachunku bieżącego oraz zawiadomień z dnia 22 sierpnia 2014 r. o umorzeniu postępowań w celu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu z udziałów P.S. (prokurent samoistny Spółki). W oparciu o zgromadzone w tej sprawie dokumenty źródłowe ustalono, co następuje. W okresie pierwszych czterech miesięcy 2016 r. Spółka osiągnęła zysk w kwocie 12.448,03 zł (RZiS, poz. N). Z danych bilansowych z tego okresu wynika nadto, że aktywa obrotowe zamknęły się w kwocie 130.195,80 zł (bilans, poz. B), w tym głównie należności krótkoterminowe od pozostałych jednostek (120.811,32 zł; bilans, poz. B.II.2). W aktywach tych znalazły się również środki pieniężne na rachunkach bankowych i w kasie, tj. 9.854,64 zł [bilans, poz. B.III.1.c.(1)]. Zobowiązania krótkoterminowe za ten sam okres wyniosły 211.896,89 (bilans pasywa, poz. B.III). Wpis sądowy od skargi stanowi w tej sprawie kwotę [...] zł. Jednocześnie Spółka zainicjowała jeszcze trzy inne postępowania sądowoadministracyjne, w których również zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. Łączna wysokość wpisów sądowych związanych z udziałem Spółki we wszystkich czterech sprawach stanowi kwotę 1.112,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu podkreślić, że przywołane wyżej unormowanie winno być odczytywane w kontekście treści art.199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Trzeba więc przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. Na gruncie przywołanych wyżej przepisów, mając na uwadze okoliczności wynikających z akt sprawy, rozpoznający wniosek uznał, że Spółka ma dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim stan płynnych aktywów, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Na dzień 30 kwietnia 2016 r., a więc w czasokresie, w których toczyło się już niniejsze postępowanie, Spółka posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym w łącznej kwocie 9.854,64 zł. Proste działania arytmetyczne wskazują, że wpis sądowy od skargi to niespełna [...] % tych środków, co więcej, rzeczony stan kasy był wówczas wyższy niż wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie. Nie umknęło uwadze rozpoznającego wniosek, że niewątpliwie sytuacja finansowa Spółki nie rysuje się korzystnie, o czym świadczy przykładowo wskaźnik bieżącej płynności finansowej, który – na dzień 30 kwietnia 2016 r. - wyniósł 0,61, a tym samym jest poniżej wartości referencyjnych, tj. przedziału od 1,2 do 2. Co więcej, Spółka nie posiada aktywów trwałych, a kapitał podstawowy ma wartość ujemną, wszak jest obciążany stratą z lat ubiegłych. Nie mniej jednak w świetle bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych okoliczności te pozostają bez wpływu na ocenę zasadności rozpoznanego obecnie wniosku albowiem Spółka posiada płynne aktywa, które mogą być przeznaczone na partycypację w kosztach sądowych. Należy w tym miejscu podkreślić, że koszty sądowe powinny być traktowane na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne związane z prowadzoną działalnością. Niedopuszczalne jest bowiem przerzucanie na budżet państwa i w konsekwencji na innych podatników skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią element działalności gospodarczej, jak i pozostałe zobowiązania przedsiębiorcy, w związku z czym konieczność regulowania np. zobowiązań względem kontrahentów czy innych należności publicznoprawnych co do zasady nie uzasadnia kredytowania przedsiębiorcy przez Skarb Państwa, którego dochody stanowią m.in. opłaty sądowe (art. 212 § 2 P.p.s.a.). Patrz przykładowo postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 4 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 108/16; 18 lutego 2016 r., sygn. akt I FZ 566/15, czy 4 lutego 2016 r., sygn. akt II FZ 962/15; wszystkie dostępne na stronie internetowej http//:orzeczenia.nsa.gov.pl. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy ocenił, że na obecnym etapie postępowania skarżąca Spółka nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., podstaw do przyznania prawa pomocy. Konstatacji tej nie zmienia fakt, że Spółka jednocześnie zainicjowała kilka postępowań sądowoadminstracyjnych, w których jest zobowiązana do uiszczenia kosztów sądowych. Uznano, że ujawnione wyżej aktywa pozwolą na partycypację we wszystkich tych procesach. Z tych względów, działając na podstawie tego przepisu oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.