I SA/Gl 556/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia A. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą umorzenia III oraz IV raty podatku od nieruchomości za 2010 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Skarżący wniósł w skardze o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zaś w złożonym następnie urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) rozszerzył wniosek o ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jego trzyosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z jego renty inwalidzkiej oraz emerytury jego małżonki wynoszących łącznie 1354,32 zł. Zaznaczył przy tym, iż jego pełnoletnia córka nie pracuje, kontynuując naukę na studiach. Skarżący wyliczył miesięczne koszty utrzymania rodziny na kwotę około 1000 zł. Dodał przy tym, że jego rodzina posiada znaczne zadłużenie. Wskazał we wniosku, iż on i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie nie posiadają żadnego majątku, poza domem, w którym zamieszkuje, oraz niewielką nieruchomością rolną. Do wniosku załączone zostały kserokopie wypłat renty i emerytury odpowiednio za sierpień i lipiec 2011 r., w kwotach 823,44 zł (renta) i 530,88 zł (emerytura). Referendarz sądowy pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym; udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (sprecyzowano, że należy w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy oraz że wezwanie to nie dotyczy potwierdzeń wypłat, które zostały dołączone do wniosku); nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2010 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego); przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię po dniu otrzymania wezwania, że córka skarżącego nadal uczy się w tej placówce (wskazano, że zaświadczenie to powinno odpowiadać na pytanie, czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności, w szczególności, czy środki wypłacane są w gotówce, czy na rachunek bankowy, oraz, czy córka otrzymuje jakąkolwiek pomoc finansową); sprecyzowanie wysokości "zadłużenia rodziny" skarżącego, o którym mowa we wniosku, oraz wykazanie tej okoliczności za pomocą m.in. stosownych umów, wezwań do zapłaty itp.; wyjaśnienie przyczyn, dla których we wniosku nie wspomniano o samochodzie osobowym należącym do małżonki skarżącego; przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont; udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na wezwanie małżonka skarżącego w piśmie z dnia 22 sierpnia 2011 r. zaznaczyła, że "trudna sytuacja dochodowa i nawracająca depresja męża uniemożliwia mu wykonanie skomplikowanego zadania oraz występowania przed Sądem". Stwierdziła, że skarżący po wypadku od 1982 r. nie jest w stanie pisać i musi korzystać z pomocy innych. Dodała, iż oprócz członków rodziny wskazanych we wniosku, pod adresem zamieszkania wnioskodawcy zameldowane są jeszcze dwie osoby, które prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Ponadto podniosła, że zgromadzenie potrzebnej dokumentacji jest niemożliwe, gdyż wymaga kosztownego wyjazdu poza miejsce zamieszkania i poniesienia niezbędnych opłat, zaś uzyskanie szkolnego zaświadczenia córki nie wchodzi w rachubę z powodu jej wizyty u siostry w Niemczech. Poinformowała również, że nie dokumentuje wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, oraz że posiadany przez nią pojazd jest niewielkiej wartości (poniżej 3000 euro) a zadłużenie u rodziny nie powstało na podstawie pisemnych umów. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu zapadłego rozstrzygnięcia wskazał on przede wszystkim, że skarżący nie wykazał, iż zachodzi w sprawie przesłanka umożliwiająca przyznanie mu prawa pomocy, gdyż wezwanie do uzupełnienia danych, zawartych we wniosku, nie zostało wykonane. Nie nadesłano bowiem ani jednego z dokumentów, objętych wezwaniem. Co istotne, nie nadesłano nawet tych dokumentów, które powinny znajdować się w posiadaniu skarżącego i jego rodziny. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego wskazano, że małżonka skarżącego zawiadomiła Sąd o trudnej sytuacji i chorobie A. M., uniemożliwiającej mu wykonanie wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych. Strona dodała, że "dręczące jest ciągłe wyjaśnianie i zeznawanie o oczywistych faktach" oraz zaznaczyła, że referendarz sądowy nie może odmawiać skarżącemu koniecznego prawa pomocy i to tym bardziej, że sam wielokrotnie go udzielał. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw strony skarżącej został skutecznie wniesiony, postanowienie referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy utraciło moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, zaś argumentacja sprzeciwu nie podważyła w jakikolwiek sposób oceny, dokonanej w postanowieniu referendarza sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w takim zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, poprzez przedstawienie niezbędnej dokumentacji źródłowej. Ciężar dowodu spoczywa bowiem na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zobowiązana jest ona przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym też kontekście przyjąć trzeba, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co więcej, w orzecznictwie wskazuje się, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 220289). W powyższym kontekście zaznaczyć należy, iż skarżący nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów źródłowych, na podstawie których możliwa byłaby kompleksowa ocena jego sytuacji materialnej. W szczególności nie złożył on takich dokumentów, jak kopie zeznań podatkowych za 2010 r. (dotyczących samego skarżącego, jego małżonki oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym), ani też jakiegokolwiek zaświadczenia w tym zakresie, jak również dokumentacji, dotyczącej posiadanego przez małżonkę samochodu osobowego. Należy podnieść, że od obowiązku złożenia stosownych dokumentów źródłowych strona nie może czuć się zwolniona jedynie dlatego, że w innych, wcześniejszych sprawach kilkukrotnie przyznawano jej prawo pomocy. Okoliczność ta bowiem sama w sobie nie przesądza, iż każdy kolejny wniosek powinien być bezwarunkowo uwzględniony, zwłaszcza w sytuacji, gdy poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy wydano na podstawie danych, które mogły stracić aktualność z uwagi na upływ czasu. Odnośnie argumentu dotyczącego trudności w pozyskaniu wymaganych dokumentów źródłowych należy wskazać, iż skarżący zdaniem Sądu miał możliwość zgromadzenia brakującej dokumentacji (chociażby przy pomocy małżonki) de facto od momentu otrzymania wezwania referendarza sądowego aż do wniesienia sprzeciwu od postanowienia z dnia 31 sierpnia 2011 r. oraz przedłożenia jej wraz ze złożonym sprzeciwem, czego jednak nie uczynił. Ponadto, jak słusznie zauważył referendarz sądowy, skarżący występował uprzednio osobiście zarówno w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie, jak również w większości innych postępowań z jego udziałem przed tut. Sądem, zaś przyczyny, które miałyby mu to obecnie uniemożliwiać, nie zostały w jakikolwiek sposób udokumentowane przez jego małżonkę. Reasumując, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy nie pozwala na stwierdzenie, że przesłanka wymieniona w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w odniesieniu do niego zachodzi. Wskazuje się w orzecznictwie, że w interesie strony leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (tak NSA w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 743829). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. i przy zastosowaniu art. 16 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.