I SA/Gl 570/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2008 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł, skarżąca Spółka wniosła o zwolnienie jej z tego obowiązku. Podniosła, że nie może zapłacić wpisu, gdyż wszystkie jej rachunki bankowe zostały zajęte. W treści urzędowego formularza PPPr Spółka dodatkowo podkreśliła, iż całe jej mienie nieruchome i ruchome, zajęte w toku postępowań egzekucyjnych, stanowi obecnie przedmiot licytacji. W rubryce nr 6 wniosku (wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych) wpisano sumę [...]zł, zaś w rubryce nr 7 (wartość środków trwałych wnioskodawcy) – [...]zł. Wskazano nadto, że ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości [...]zł, a stan obu posiadanych przez nią kont wynosi "[...]". Pismem z dnia 5 sierpnia 2008 r. Referendarz sądowy - mając na uwadze dokumentację zgromadzoną w innych postępowaniach z wniosków skarżącej Spółki - wezwał Spółkę do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące, deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą Spółkę, zwłaszcza w Banku A i w Banku B, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), ostatniej ewidencji środków trwałych oraz aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez Spółkę, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw i kompleks biurowo-hotelowy (zastrzeżono, iż z przedłożonej dokumentacji powinno wynikać na podstawie jakiego tytułu prawnego Spółka korzysta z nieruchomości, na której mieści się jej siedziba, oraz że odpisy te należy przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 20 sierpnia 2008 r. skarżąca Spółka podniosła, iż znajduje się ona w sytuacji uniemożliwiającej jej pokrycie kosztów sądowych, za co winę ponoszą organy Państwa Polskiego, w tym Sąd, chroniący, według niej, "mafię skarbową". Zdaniem Spółki dowodzi tego "najbardziej wiarygodny dokument" w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji – z dnia [...] którego kopię wkomponowano w treść pisma, tak samo jak kopie kilku innych dokumentów. Podniosła zarazem, iż w kilku sprawach przed Sądem zwolniono ją od kosztów sądowych, prezentując "skan" postanowienia Sądu z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1465/06. Dodatkowo Spółka wyjaśniła, iż "nie otrzymuje już wyciągów od banków w związku z tym nie posiada wyciągów za ostatnie trzy miesiące. Prawdopodobnie rachunki zostały zlikwidowane. Nie może przedstawić aktualnej ewidencji środków trwałych z uwagi na fakt, iż jej oryginał został z naruszeniem prawa ukradziony przez zorganizowaną grupę przestępczą z CBŚ K. w czasie przeszukania siedziby skarżącej w dniu 22.02.2006 roku i pomimo złożenia szeregu skarg i doniesień do Prokuratury skarżąca nie wie, gdzie te dokumenty się znajdują. Skarżąca z powodów finansowych nie jest w stanie przedstawić aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych dotyczących jej nieruchomości. W tej sytuacji skarżąca prezentuje odpisy będące w jej posiadaniu i oświadcza, że wszystkie wpisy pozostają aktualne. Przedstawiła wielokrotnie już przedkładane w licznych postępowaniach odpisy ksiąg wieczystych odnoszących się do kompleksu biurowo hotelowego w B. o wartości, jak sama określiła, [...]zł – z dnia [...] i stacji w J. o wartości [...]zł – z dnia [...] (dokumentują one obciążenie nieruchomości hipotekami o znacznej wysokości, jednak w przypadku stacji paliw w J. obciążenia te było sporo niższe niż wskazana wartość tego obiektu, bowiem ich suma wyniosła [...]zł), załączając dwa zdjęcia mające obrazować stan pierwszej z tych nieruchomości w 2002 r. i obecnie (na pierwszym z nich widoczna jest m. in. grupa budynków w – jak się wydaje – dobrym stanie technicznym, w szczególności z nowymi pokryciami dachowymi, na drugim pokrycia te są uszkodzone, a w miejscu jednego z budynków widoczne jest gruzowisko). Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W terminowo złożonym sprzeciwie od tego orzeczenia, strona skarżąca wniosła o jego uchylenie oraz zwolnienie jej z kosztów sądowych. Zaakcentowała, iż Sąd ma możliwość obserwacji jej sytuacji finansowej od trzech lat. Nadto wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez "przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Oświadczyła, iż aktualnie funkcjonuje jedynie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. Zwróciła uwagę na postanowienie Komornika Sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia [...] (które zostało wkomponowane w treść sprzeciwu) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji oraz na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 3 września 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 586/07 w którym zwolniono Spółkę od kosztów sądowych. Podniosła, iż w siedmiu sprawach toczących się przed tutejszym Sądem na podstawie tych samych dowodów i argumentów uznano jej wnioski i zwolniono ją z obowiązku uiszczenia wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Przechodząc do rozpoznania przedmiotowego wniosku wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie zatem z art. 246 § 2 P.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 592). W tym też kontekście przyjąć należy, że rozstrzygnięcie wniosku zależało od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Warto przy tym wskazać na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, natomiast jeśli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). W świetle wyżej wskazanych ustaleń faktycznych stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonywujący, iż nie posiada możliwości sfinansowania kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania zamykają się w kwocie [...]zł tytułem wpisu od skargi. Tym bardziej, iż skarżąca wielokrotnie w licznych postępowaniach przed Sądem wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski, poza kilkoma przypadkami, nie były uwzględniane, w wyniku czego wpłacała ona należne opłaty. W szczególności nie przedstawiono odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą. Nie tylko bowiem, nie przedstawiono ich aktualnych wersji, ale ponadto pominięto odpis księgi wieczystej stacji paliw w Z. o wartości [...]zł, obciążonej hipoteką do kwoty [...]zł, chociaż dołączano go do innych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Dane wynikające ze wspomnianych odpisów mają zaś istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznawanego wniosku, ponieważ ich brak – a zwłaszcza wątpliwości, jakie mogą powstać co do skali obciążeń hipotecznych tych nieruchomości – uniemożliwia uzyskanie stanu pewności co do rzeczywistej sytuacji majątkowej. Wprawdzie skarżąca w wystarczającym stopniu udowodniła, iż dwie spośród tych nieruchomości stanowią przedmiot postępowania egzekucyjnego, jednak należy mieć na uwadze fakt, iż ze znajdujących się w aktach zarówno niniejszej sprawy, jak i innych spraw skarżącej, kopii odpisów ksiąg wieczystych wynika przecież, że obciążenia te w wypadku nieruchomości, na których posadowione były stacje benzynowe, były, szczególnie jeśli chodzi o nieruchomość położoną w Z., znacznie niższe od sporej wartości tych nieruchomości. Koniecznym zatem jest ustalenie, czy i w jaki sposób ten stan rzeczy uległ zmianie, zwłaszcza, iż obciążenie niektórych nieruchomości skarżącej hipoteką nie wyklucza możności uzyskiwania z nich dochodów, w szczególności jeżeli wziąć pod uwagę, iż jedna z nich jest zabudowana kompleksem biurowo-hotelowym, a dwie inne stacjami benzynowymi, co zresztą wielokrotnie podnosiły Sądy, orzekając w przedmiocie wniosków Spółki A o przyznanie prawa pomocy, m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06. Skarżąca nie przedstawiła nadto wyciągów i wykazów z rachunków bankowych, w szczególności w Banku A i w Banku B obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, zaświadczeń wystawionych przez banki, informujących o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, bądź też w razie likwidacji kont - stosownych zaświadczeń wystawionych przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku. Ponadto zauważyć trzeba, iż strona skarżąca miała możliwość zgromadzenia wymaganej dokumentacji do momentu wniesienia sprzeciwu na postanowienia z dnia 27 sierpnia 2008 r., zatem do dnia 19 września 2008 r. (data nadania pisma będącego sprzeciwem) oraz przedłożenia jej wraz ze złożeniem sprzeciwu, czego jednak nie uczyniła. Niezależnie od powyższego należy wziąć pod uwagę, że skarżąca niewątpliwie ma poważne problemy finansowe, na co wskazuje m. in. skala prowadzonych przeciwko niej postępowań egzekucyjnych. Jednym z przejawów tych problemów jest postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej z powodu bezskuteczności egzekucji. Zaznaczyć jednakże należy, iż dowód ten pochodzi sprzed nieomal dwóch lat, sama zaś strona przyznaje w sprzeciwie, iż stan prawny w tym zakresie nie uległ zmianie. W ocenie Sądu, wartość dowodowa tego dokumentu nie może zatem mieć znaczenia przesądzającego w niniejszej sprawie. Niewątpliwie, skarżąca nadal funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność, w trakcie której uzyskuje przychody, na co zwracano zresztą uwagę w licznych postępowaniach, jakie toczyły się w przedmiocie składanych przez nią wniosków o przyznanie prawa pomocy – w szczególności uczynił tak Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając jej zażalenia na postanowienia odmawiające prawa pomocy (por. postanowienia z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FZ 142/06, a nadto I FZ 113/06 i I FZ 128/06 i z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06). Fakt, że część majątku skarżącej jest przedmiotem egzekucji, nie pozbawia jej możliwości pozyskiwania środków finansowych. Należy wskazać, iż sama skarżąca przyznaje, że na chwilę obecną jest w stanie pozyskać od jednego z wierzycieli środki finansowe w formie pożyczek celowych. Odnosząc się z kolei do argumentu Spółki, w którym wskazuje ona, iż w siedmiu sprawach toczących się przed tutejszym Sądem na podstawie tych samych dowodów i argumentów uznano jej wnioski i zwolniono ją z obowiązku uiszczenia wpisu, przyjdzie zauważyć, że dotychczasowa linia orzecznicza, jaka zarysowała się w tego typu sprawach z udziałem strony skarżącej jest odwrotna od tej, którą prezentują niektóre orzeczenia zapadłe na gruncie przyznania Spółce prawa pomocy. Dodatkowo podkreślić trzeba, że wskazana tendencja orzecznicza zyskała aprobatę instancji odwoławczej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I FZ 128/07 oraz z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 531/07). Wobec powyższego stwierdzić należy, iż strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz w oparciu o art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.